Bước ngoặt không nằm ở việc thay bàn phím
MacBook màn hình cảm ứng là máy tính xách tay của Apple cho phép người dùng chạm trực tiếp lên màn hình, nhưng vẫn giữ bàn phím và bàn di chuột làm cách điều khiển chính. Vì thế, tin đồn về MacBook Pro mới không chỉ nói đến một linh kiện mới, mà còn đặt ra câu hỏi Apple đang thay đổi triết lý thiết kế đến đâu. Theo các thông tin được tiết lộ, thế hệ máy này có thể là MacBook đầu tiên trang bị màn hình OLED cảm ứng, đồng thời đưa Dynamic Island từ iPhone lên máy tính. Đây là một bước ngoặt đáng kể với hãng vốn lâu nay xem cảm ứng trên laptop là lựa chọn sai về công thái học. Tuy nhiên, đọc nó như lời tuyên bố rằng laptop sẽ biến thành iPad là đi quá xa: cảm ứng nhiều khả năng chỉ bổ sung cho những lúc chạm trực tiếp thuận tiện hơn.
Các tin đồn còn nhắc đến Dynamic Island MacBook như vùng hiển thị thay phần khuyết màn hình, nơi người dùng có thể theo dõi thông báo và hoạt động hệ thống. Nếu được triển khai, chi tiết này có thể nối trải nghiệm Mac với iPhone, nhưng giá trị thật sẽ phụ thuộc vào việc nó giải quyết được việc gì trong ngày làm việc, chứ không phải chỉ tạo vẻ mới lạ.
Steve Jobs có lý, nhưng thói quen đã đổi
Năm 2010, Steve Jobs phản đối việc phải liên tục đưa tay lên một màn hình laptop dựng đứng. Ông cho rằng thao tác ấy thiếu tự nhiên, gây mỏi và không phù hợp với những phiên làm việc kéo dài. Lập luận này không hề lỗi thời: khi dùng máy ở tư thế thông thường, người dùng vẫn phải nhấc tay khỏi bàn phím để chạm màn hình. Thay vì bác bỏ cảnh báo của ông, Apple có vẻ đang chọn cách thu hẹp phạm vi áp dụng: cảm ứng là một lựa chọn bên cạnh bàn phím và bàn di chuột, không phải phương thức thay thế. Tên gọi Steve Jobs màn hình cảm ứng gợi một cuộc đối đầu giữa di sản và đổi mới, nhưng vấn đề thực chất là liệu thiết kế mới có giúp thao tác nhanh hơn mà không làm việc lâu trở nên mệt mỏi hay không.
Lý do Apple có thể đổi hướng không chỉ là cuộc chạy đua tính năng. Màn hình cảm ứng đã phổ biến trên laptop Windows hơn một thập kỷ, còn những người trưởng thành cùng iPhone đã quen với việc chạm để tương tác. Một lãnh đạo Apple từng nhìn nhận hãng chậm chân khi tính năng này ngày càng phổ biến trên máy tính xách tay. Nói cách khác, thị trường và thói quen người dùng đã làm suy yếu ranh giới mà Apple từng dựng giữa Mac và iPad.
Cảm ứng hữu ích khi được dùng đúng lúc
Với người dùng phổ thông, màn hình cảm ứng có thể hữu ích khi cuộn trang, phóng to nội dung, chọn một mục nhỏ hoặc thao tác nhanh trên giao diện. Nhưng nếu phải chạm liên tục vào màn hình đặt thẳng đứng, sự tiện lợi ban đầu có thể đổi thành mỏi tay — đúng nỗi lo của Jobs. Vì vậy, giá trị của MacBook Pro OLED không nằm ở việc dùng tay thay chuột cho mọi tác vụ, mà ở khả năng chuyển đổi tự nhiên giữa các cách nhập liệu. Theo thông tin được công bố, Apple xem cảm ứng là phương thức bổ sung hoạt động cùng bàn phím và bàn di chuột, chứ không định biến MacBook thành iPad.
Để cách dùng này hiệu quả, macOS cần giao diện đủ thân thiện với ngón tay mà không cản trở người dùng chuột. Các tin đồn đề cập đến menu dạng tròn xuất hiện gần vị trí chạm, một hướng tiếp cận có thể giảm thao tác với các lệnh thường dùng. Bản lề chắc hơn cũng sẽ quan trọng để màn hình không rung khi người dùng chạm. Nếu Apple giải quyết được những chi tiết ấy, cảm ứng có thể là lối tắt hữu ích; nếu không, nó dễ thành tính năng gây chú ý lúc đầu rồi bị bỏ quên.
Phép thử cho triết lý thiết kế mới
Những thông tin hiện có mô tả MacBook Pro cảm ứng với hai kích thước 14 inch và 16 inch, chip M5 Pro hoặc M5 Max cùng màn hình OLED. Kế hoạch được tiết lộ là có thể mở đặt trước trong ngày công bố 28/10, trước khi sản phẩm lên kệ từ ngày 6/11 tại một số thị trường. Đây là lịch trình theo nguồn tin, không phải lý do để xem mọi chi tiết đồn đoán như thông số đã được xác nhận. Với người dùng thường làm việc bằng bàn phím, câu hỏi thực tế vẫn là liệu họ có thể bỏ qua cảm ứng mà không mất đi trải nghiệm cốt lõi hay không; với người sáng tạo, câu hỏi là chạm có rút ngắn thao tác chỉnh sửa và điều hướng thật sự không.
Apple không nhất thiết phải thừa nhận Steve Jobs đã sai hoàn toàn. Hãng có thể đang thừa nhận rằng một nguyên tắc thiết kế phải được kiểm chứng lại khi công nghệ và thói quen thay đổi. Nếu cảm ứng được giữ ở vai trò bổ trợ, MacBook vẫn là máy tính tập trung vào năng suất, nhưng linh hoạt hơn với người dùng quen chạm. Bước ngoặt vì vậy không phải lời đoạn tuyệt với quá khứ, mà là sự dịch chuyển từ cấm đoán sang lựa chọn: Apple sẽ được đánh giá bằng việc tính năng mới có hữu ích trong đời sống thật hay chỉ thêm một lớp hào nhoáng.
