MacBook cảm ứng biến dự đoán thành hiện thực
MacBook màn hình cảm ứng là máy tính xách tay của Apple cho phép người dùng chạm trực tiếp lên màn hình để điều khiển, bên cạnh bàn phím và bàn di chuột. Apple nay đã đưa tính năng này lên MacBook Pro, một bước ngoặt đáng chú ý với dòng Apple laptop vốn lâu nay tránh xa kiểu tương tác đó.
Sự thay đổi không chỉ là bổ sung một cách nhập liệu. Nó cho thấy Apple đã chấp nhận rằng ranh giới quen thuộc giữa laptop và thiết bị cảm ứng không còn được người dùng xem là bất biến. Theo thông tin được công bố, MacBook Pro cảm ứng có màn hình PROLED XDR, hai lựa chọn kích thước 14 và 16 inch, cùng chip M5 Pro hoặc M5 Max; giá khởi điểm tại Việt Nam là 79,999 triệu đồng. Đây là cấu hình cao cấp, nhưng điểm đáng bàn hơn cả vẫn là việc Apple chấp nhận một thao tác mà Steve Jobs từng xem là sai lầm về công thái học.
Steve Jobs phản đối vì lo cánh tay người dùng mỏi
Năm 2010, tại sự kiện “Back to the Mac”, Steve Jobs bác bỏ ý tưởng đưa màn hình cảm ứng lên laptop. Ông cho rằng việc liên tục giơ tay chạm vào màn hình dựng đứng thiếu tự nhiên, gây mỏi và không phù hợp với những phiên làm việc kéo dài. Lập luận ấy có cơ sở: bàn tay vốn đặt gần bàn phím và bàn di chuột, còn màn hình laptop thường nằm cao hơn.
Jobs khi đó hướng Apple tới bàn di chuột đa điểm, để người dùng thực hiện thao tác cảm ứng mà không phải chạm vào màn hình. Cách tiếp cận này phù hợp với triết lý thiết kế của hãng: mỗi thiết bị nên có phương thức điều khiển riêng, thay vì cố gộp mọi cách dùng vào một sản phẩm. Nhưng đó không phải chân lý áp dụng cho mọi người và mọi tình huống. Màn hình cảm ứng trên laptop Windows đã phổ biến hơn một thập kỷ, trong khi nhiều thế hệ người dùng lớn lên cùng iPhone và iPad, quen với việc chạm để chọn, kéo hoặc phóng to.
Thói quen đổi khác, nhưng câu hỏi công thái học còn nguyên
Apple giải thích rằng thói quen sử dụng thiết bị đã thay đổi và xem cảm ứng là phương thức điều khiển bổ sung, hoạt động cùng bàn phím và bàn di chuột. Đây là cách chuyển hướng khôn ngoan hơn việc tuyên bố màn hình chạm sẽ thay thế các công cụ quen thuộc. Người dùng có thể chạm nhanh vào nút, thanh điều khiển hoặc nội dung đang hiển thị, rồi quay lại bàn phím để gõ.
Tuy vậy, MacBook Pro mới không có bản lề gập màn hình ra sau để biến máy thành máy tính bảng. Người dùng chủ yếu chạm khi màn hình vẫn dựng ở vị trí laptop thông thường. Vì thế, cảnh báo của Jobs vẫn đáng cân nhắc: thao tác ngắn có thể tiện, nhưng chạm liên tục trong nhiều giờ có nguy cơ làm mỏi vai và cánh tay. Tính năng này hữu ích nhất khi được xem như lựa chọn tình huống, chứ không phải lời mời bỏ bàn di chuột. Apple đã đổi quan điểm về việc có nên đưa cảm ứng lên MacBook; họ chưa xóa được vấn đề tư thế mà Jobs từng nêu.
Bước ngoặt đáng chú ý hơn bước nhảy hiệu năng
Sự xuất hiện của MacBook Pro cảm ứng phản ánh sức ép từ thói quen thị trường, chứ chưa chắc là một cuộc cách mạng về năng lực xử lý. Trong cùng tuần, Apple công bố MacBook Pro tiêu chuẩn nâng cấp với chip M6; các mẫu cảm ứng được cho là dùng M5 Pro hoặc M5 Max hiện có. Điều đó đồng nghĩa chúng có thể không vượt trội đáng kể về hiệu năng so với các mẫu hiện tại.
Đây là lựa chọn dễ hiểu: Apple có thể thử nghiệm kiểu tương tác mới trên dòng Pro mà không cần biến toàn bộ MacBook thành thiết bị lai. Với người dùng, giá trị thực tế sẽ phụ thuộc vào việc cảm ứng có giúp thao tác nhanh hơn mà không khiến họ phải với tay liên tục hay không. Apple đã từng khẳng định iPad là thiết bị cảm ứng của hãng; nay MacBook Pro cho thấy ranh giới ấy đang được nới ra. Kết luận hợp lý không phải Jobs hoàn toàn sai, mà là Apple đã phải điều chỉnh một nguyên tắc cũ trước thực tế người dùng đã đổi khác.
