Vắng khách mùa thấp điểm là lời cảnh báo, không phải bản án
Kinh tế di sản là cách tạo sinh kế và giá trị mới từ di sản văn hóa, bằng những trải nghiệm có chiều sâu thay vì chỉ tăng lượt khách tham quan. Với Hội An, đó nên là hướng đi để giữ sức hút lâu dài và cho du khách lý do trở lại. Ngày 23.10, tại họp báo về tình hình kinh tế - xã hội quý III, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng cho biết đã nắm tình trạng phố cổ Hội An vắng khách. Ghi nhận cho thấy cảnh thưa vắng kéo dài từ đầu mùa thấp điểm. Một phần nguyên nhân là thị trường quốc tế gắn Đà Nẵng với mùa thiên tai, bão lũ, khiến khách ngại đến hoặc hủy tour. Nhưng viện dẫn mùa vụ chỉ giải thích được nhịp giảm trước mắt; nó không trả lời câu hỏi lớn hơn: Hội An có gì đủ mới để khách quay lại?
Di sản cần trở thành trải nghiệm sống
Không nên kết luận sức hút của điểm đến suy giảm chỉ từ một đợt vắng khách. Lượng khách đến Hội An từng biến động mạnh theo thời gian: năm 2019 đạt 5,35 triệu lượt, hai năm dịch không ghi nhận khách, rồi tăng lên 5 triệu lượt năm 2025. Tuy nhiên, phục hồi lượng khách không đồng nghĩa đã tạo được lý do cho họ trở lại. Chùa Cầu, nhà cổ, đèn lồng, ẩm thực và sông Hoài vẫn là những điểm hấp dẫn lần đầu; nếu hành trình sau đó chỉ quanh quẩn đi dạo, chụp ảnh, mua sắm và ăn uống, trải nghiệm sẽ dễ lặp lại. Hướng chuyển từ du lịch đại trà sang kinh tế di sản, văn hóa và sáng tạo vì thế đáng được xem là chiến lược, không phải khẩu hiệu. Hội An cần mở rộng cơ hội khám phá, học hỏi và tham gia vào đời sống văn hóa, để di sản không chỉ là phông nền mà thành nội dung của chuyến đi.
Cửa Đại có thể nối dài sức hấp dẫn của đô thị di sản
Sức hút Hội An không thể chỉ đặt lên vai khu phố cổ. Biển Cửa Đại từng chịu xói lở nghiêm trọng từ sau năm 2014, bờ cát thu hẹp, sóng lấn vào bờ và gây hư hại cây cối, hạ tầng. Nay, đoạn kè khoảng 700 m tại bãi tắm đã hoàn thành, đang được vệ sinh và hoàn thiện; toàn tuyến kè ven biển dài khoảng 1.950 m, chia thành ba khu vực. Với người dân, công trình mở thêm không gian đi bộ, nghỉ ngơi, tập thể dục và giảm nỗi lo mỗi khi có bão. Với du lịch Hội An, đây là cơ hội khôi phục dần tiềm năng du lịch biển, thay vì để Cửa Đại chỉ được nhắc đến như một bờ biển từng bị xói lở. Các hạng mục còn lại được đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30.11.2026 và bàn giao trước ngày 31.12.2026.
Đừng chỉ kéo khách đến, hãy khiến họ muốn trở lại
Cửa Đại có thể bổ sung một lý do để ở lại lâu hơn, nhưng kè biển không tự tạo nên một sản phẩm du lịch khác biệt. Giá trị của công trình sẽ rõ hơn nếu được kết nối với trải nghiệm văn hóa, nghề thủ công, ẩm thực và đời sống cộng đồng ở phố cổ Hội An. Thành phố cũng cần truyền thông chính xác về thời tiết và điều kiện tham quan, tránh để hình ảnh cả vùng bị đồng nhất với tin bão lũ. Thay vì chạy theo lượng khách đông trong thời gian ngắn, Hội An nên ưu tiên những trải nghiệm có bản sắc, được làm mới thường xuyên và đem lại lợi ích cho cư dân. Một đô thị di sản không thể sống bằng ký ức về vẻ đẹp của mình; nó phải khiến mỗi lần trở lại mở ra một điều đáng khám phá. Đó mới là phép thử thực sự của sức hút.
