Kể chiến dịch qua hành trình tìm kiếm và nhận dạng
Phim ký sự liệt sĩ là loạt phim truyền hình, kết hợp phim tài liệu điện ảnh, ghi lại hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Đây là kế hoạch sản xuất được bổ sung vào các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, với Bộ Công an chủ trì và phối hợp các bộ, ngành thực hiện.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc có thêm một sản phẩm tưởng niệm, mà ở lựa chọn kể câu chuyện bằng cả loạt phim truyền hình lẫn phim tài liệu điện ảnh. Chiến dịch không phải một sự kiện đơn lẻ: tên gọi đã đặt trọng tâm vào ba công việc gắn bó với nhau — tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính. Một cách kể có chiều sâu cần làm rõ mối liên hệ giữa hành trình tìm kiếm hài cốt và nỗ lực đưa thông tin nhận dạng đến gần hơn với sự thật.
Quy mô chiến dịch tạo nên trục kể chuyện
Các mục tiêu định lượng cho thấy vì sao chiến dịch có chất liệu cho một câu chuyện dài hơi: quy tập khoảng 7.000 hài cốt, lấy mẫu tại 230.000 mộ chưa rõ thông tin và giám định ADN khoảng 18.000 mẫu. Tính đến ngày 3/11, cả nước đã tìm kiếm, quy tập 4.196 hài cốt liệt sĩ, tương đương gần 60% mục tiêu.
Những con số ấy vừa cho thấy quy mô công việc, vừa đặt ra yêu cầu cho cách làm phim: tránh để mục tiêu và tiến độ lấn át câu chuyện con người. Sức nặng của loạt phim sẽ nằm ở việc nối các chặng tìm kiếm, quy tập và giám định thành một hành trình dễ theo dõi, thay vì chỉ lần lượt trình bày chỉ tiêu. Khi làm được điều đó, khán giả có thể hiểu rõ hơn vì sao xác định danh tính liệt sĩ là phần không thể tách rời của công tác tìm kiếm hài cốt.
Mốc phát sóng đặt kỳ vọng vào cách kể
Tập cuối dự kiến phát sóng ngày 27/7/2027. Mốc thời gian này gắn loạt phim với dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, đồng thời tạo khoảng triển khai đủ dài cho một câu chuyện về chiến dịch nhiều mục tiêu và nhiều công đoạn. Tuy nhiên, lịch phát sóng mới là khung; giá trị của tác phẩm sẽ phụ thuộc vào việc phim có làm sáng rõ những bước nối từ tìm kiếm đến quy tập và xác định danh tính hay không.
Việc Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký quyết định bổ sung các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ là bối cảnh trực tiếp cho kế hoạch sản xuất này. Đặt phim trong chương trình kỷ niệm giúp công chúng có thêm một lối tiếp cận chiến dịch, nhưng cũng khiến yêu cầu kể chuyện càng đáng lưu tâm: hình thức tưởng niệm chỉ thuyết phục khi thông tin cụ thể và hành trình thực tế được trình bày rõ ràng.
Phim cần biến mục tiêu thành một hành trình dễ hiểu
Chiến dịch 500 ngày đêm có quy mô đủ lớn để trở thành một câu chuyện nhiều lớp, nhưng loạt phim không nên chỉ là bản tổng kết tiến độ. Từ mục tiêu quy tập khoảng 7.000 hài cốt đến kế hoạch lấy mẫu và giám định ADN, từng công đoạn đều cần được đặt trong mạch kể thống nhất, để khán giả hiểu công việc tìm kiếm hài cốt liên hệ thế nào với việc xác định danh tính liệt sĩ.
Đây là cơ hội để phim ký sự liệt sĩ vượt khỏi khuôn khổ một sản phẩm phục vụ dịp kỷ niệm: ghi lại một chiến dịch cụ thể, đồng thời cho thấy vì sao mỗi bước tìm kiếm, quy tập và nhận dạng đều quan trọng. Với tập cuối dự kiến lên sóng ngày 27/7/2027, thước đo cuối cùng không chỉ là hoàn thành lịch phát, mà là kể được hành trình bằng sự rõ ràng và tôn trọng những người đang được tìm kiếm.
