Di sản không chỉ để ngắm nhìn
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là sự kiện kết nối di sản, nghề truyền thống, nghệ thuật và thiết kế đương đại, nhằm khơi dậy sức sáng tạo trong đời sống đô thị và góp phần thúc đẩy kinh tế sáng tạo. Mùa lễ hội thứ năm chọn “Thăng Long Kẻ Nghệ” làm chủ đề, đặt di sản Thăng Long vào vị trí khởi nguồn cho những ý tưởng mới, thay vì chỉ xem đó là phông nền trang trí. Lấy cảm hứng từ lịch sử đô thị Thăng Long – Kẻ Chợ, chủ đề tôn vinh tài hoa, kỹ năng và năng lực sáng tạo được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ. Cách tiếp cận này có sức thuyết phục bởi nó gắn ký ức đô thị với con người làm nghề: phố phường, đình miếu và nghề thủ công không đứng yên trong quá khứ, mà có thể trở thành chất liệu cho sáng tác hôm nay.
Điểm đáng chú ý là lễ hội hướng công chúng đến những cuộc gặp trực tiếp với di sản. Các hoạt động sáng tạo đương đại được kết nối với không gian lịch sử, còn trải nghiệm nghề thủ công giúp người tham dự hiểu thêm về những giá trị văn hóa và tinh hoa nghề nghiệp góp phần tạo nên diện mạo Kẻ Chợ. Đó là lựa chọn đúng: di sản chỉ tiếp tục có ý nghĩa khi được diễn giải, thực hành và chia sẻ trong đời sống hiện tại.
Năm cụm không gian, 16 ngày gặp gỡ
Từ ngày 13 đến 28/11/2026, chương trình dự kiến có hơn 150 hoạt động trong 16 ngày, trải rộng qua năm cụm không gian: Quảng trường Sáng tạo, Chợ Đồng Xuân, đình và di tích Phố cổ, Công viên Thống Nhất, cùng rạp hát và sân khấu cộng đồng. Quy mô ấy tạo cơ hội để công chúng tiếp cận thiết kế sáng tạo Hà Nội qua nhiều điểm đến và hình thức, thay vì gói gọn trong một địa điểm triển lãm. Các cụm không gian được giới thiệu như một hành trình từ lịch sử Kẻ Chợ đến câu chuyện kinh tế sáng tạo đương đại.
Lễ hội cũng lần đầu triển khai mô hình lưu trú sáng tác quốc tế, tạo điều kiện để nghệ sĩ nước ngoài ở lại Hà Nội và cùng làm việc với nghệ sĩ, nghệ nhân và cộng đồng địa phương. Đây là điểm mới có tiềm năng tạo ra sự giao lưu lâu dài hơn một lần trình diễn: cuộc gặp gỡ có thể bắt đầu từ không gian di sản, rồi mở rộng thành đối thoại và hợp tác sáng tạo. Giá trị của chương trình vì thế không chỉ nằm ở số lượng hoạt động, mà còn ở cách các địa điểm và cộng đồng được kết nối.
Từ tài hoa nghề nghiệp đến kinh tế sáng tạo
Lễ hội quy tụ hơn 1.000 nghệ sĩ, trong đó có hơn 100 nghệ sĩ quốc tế đến từ 21 quốc gia; các hoạt động trải rộng trên những lĩnh vực như kiến trúc, thiết kế và nghệ thuật. Nguồn tin khác mô tả lực lượng tham gia gồm gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ trong nước và quốc tế. Dù cách diễn đạt về quy mô có khác nhau, trọng tâm chung rất rõ: đây là cuộc gặp của người sáng tạo và người làm nghề, không chỉ của các tác phẩm. Điều đó khiến chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” có thêm sức nặng, bởi tài hoa truyền thống được đặt cạnh thực hành đương đại và những cơ hội hợp tác mới.
Mục tiêu kinh tế của lễ hội không nên được hiểu là biến di sản thành hàng hóa đơn thuần. Hướng đi đáng kỳ vọng hơn là tạo điều kiện để nghề truyền thống, thiết kế, nghệ thuật và không gian đô thị hỗ trợ lẫn nhau, để nguồn lực văn hóa có thể nuôi dưỡng sinh kế và sức sống sáng tạo. Lễ hội tiếp tục lan tỏa thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, đồng thời góp phần khơi dậy tiềm năng sáng tạo trong đời sống đô thị và hành trình xây dựng Hà Nội thành Thành phố Sáng tạo.
Thước đo thành công nằm ở di sản sau lễ hội
Hơn 150 hoạt động và hàng trăm nghệ nhân, nghệ sĩ tạo nên một chương trình có quy mô đáng kể, nhưng con số không phải thước đo cuối cùng. Điều quan trọng hơn là liệu những cuộc gặp trong 16 ngày có để lại quan hệ hợp tác, cách diễn giải mới về di sản và cơ hội để cộng đồng địa phương tiếp tục tham gia hay không. Lễ hội đặt ra một mục tiêu đáng giá: kết nối văn hóa với phát triển kinh tế, đồng thời mở rộng sự giao thoa giữa nghệ thuật, thiết kế và đời sống đô thị.
“Thăng Long Kẻ Nghệ” thuyết phục nhất khi giúp công chúng nhìn thấy di sản như một nguồn lực đang sống—được giữ gìn qua bàn tay người thợ, nhưng cũng có thể tiếp tục phát triển nhờ sáng tạo hôm nay. Nếu lễ hội duy trì được sự kết nối giữa không gian lịch sử, cộng đồng nghề và những người làm thiết kế, di sản sẽ không chỉ được trưng bày trong mùa hội; nó có thể trở thành nền tảng lâu dài cho bản sắc và kinh tế sáng tạo của Hà Nội.
