Presenteeism: đi làm trong tình trạng kiệt quệ không còn là ngoại lệ
Presenteeism là hiện tượng người lao động vẫn đi làm và tiếp tục xử lý công việc dù đang trong tình trạng kiệt sức công việc, căng thẳng kéo dài hoặc burnout workplace, khiến hiệu suất, sức khỏe tinh thần người lao động và chất lượng sống suy giảm nhưng họ vẫn cố duy trì sự hiện diện để tránh mất thu nhập, cơ hội hoặc bị đánh giá tiêu cực. Ba phần tư người lao động Séc vẫn đi làm dù cảm thấy kiệt sức, trong khi tại Áo con số này lên tới 83%. Đây không còn là vài câu chuyện cá biệt, mà là một xu hướng đáng báo động: người lao động đang chọn chịu đựng thay vì dừng lại. Vấn đề là, lựa chọn này không chỉ hại cho cá nhân, mà còn làm méo mó cách tổ chức nhìn nhận năng suất và trách nhiệm.
Burnout workplace: khi công việc vượt quá khả năng kiểm soát
Burnout workplace không phải là “mệt chút rồi nghỉ là xong”, mà là trạng thái kiệt quệ tinh thần khi yêu cầu công việc vượt quá khả năng ứng phó của một người. Trong năm qua, cứ bốn người thì có một người từng cảm thấy công việc vượt quá khả năng kiểm soát và bản thân không thể tiếp tục chịu đựng về mặt tinh thần. Hơn 60% người lao động thường xuyên hoặc rất thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng, với 40% cho biết mức độ căng thẳng còn gia tăng trong năm qua. Mặc dù căng thẳng và kiệt sức kéo dài ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc, phần lớn người lao động vẫn im lặng về những khó khăn của mình. Đáng lo hơn, chỉ 9% tìm đến sự trợ giúp chuyên môn. Khi kiệt sức công việc bị che giấu, tổ chức dễ ảo tưởng rằng mọi thứ vẫn vận hành ổn, cho đến khi người lao động gục ngã hoặc rời bỏ.
Từ cân bằng công việc cuộc sống đến hòa hợp công việc
Trong bối cảnh người lao động kiệt sức nhưng vẫn đi làm, khái niệm cân bằng công việc cuộc sống đang dịch chuyển sang hòa hợp công việc và cuộc sống. Xu hướng từ cân bằng công việc và cuộc sống sang hòa hợp đang định hình lại môi trường làm việc, khi người lao động ưu tiên sức khỏe tinh thần và chất lượng sống bền vững. Khi công việc thường xuyên kéo dài ngoài giờ và áp lực thành tích khiến người lao động khó nghỉ ngơi trọn vẹn, việc cố gắng chia đời sống thành hai mảng tách biệt – công việc và “phần còn lại” – trở nên bất khả thi. Câu hỏi không còn là làm sao chia đều thời gian, mà là: công việc có đang nuốt trọn đời sống, hay được đặt vào một tổng thể lành mạnh hơn? Có lẽ, tương lai của sức khỏe tinh thần nơi công sở không nằm ở việc mỗi người phải tìm ra một tỷ lệ hoàn hảo giữa công việc và cuộc sống.
Vì sao người lao động vẫn cố đi làm dù kiệt sức?
Điều đáng suy nghĩ không phải chỉ là mức độ kiệt sức, mà là lý do khiến người lao động vẫn tiếp tục hiện diện. Tại Séc, 69% người tham gia khảo sát cho biết họ tiếp tục làm việc vì lý do tài chính. Ở Áo, tỷ lệ này chỉ là 39% nhưng người lao động vẫn đi làm dù kiệt sức. Nghĩa là, động lực không chỉ nằm ở tiền lương, mà còn ở nỗi sợ mất vị trí, văn hóa tôn vinh làm việc quá giờ và áp lực phải “chịu đựng giỏi”. Hơn một nửa người lao động thừa nhận họ vẫn nghĩ đến công việc hoặc giải quyết các vấn đề liên quan ngoài giờ làm việc ít nhất vài lần mỗi tuần. Một nửa số người được hỏi cũng cho biết chính sự mệt mỏi và thiếu thời gian khiến họ không thể quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tinh thần. Khi nghỉ ngơi đi kèm cảm giác tội lỗi, người lao động bị mắc kẹt trong vòng lặp tự bào mòn.
Sức khỏe tinh thần người lao động: trách nhiệm hệ thống, không chỉ cá nhân
Căng thẳng tại nơi làm việc không còn chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là một thách thức kinh tế. Theo phân tích của Edenred, vấn đề chăm sóc sức khỏe tinh thần đang dần trở thành một trong những tiêu chí để người lao động đánh giá nhà tuyển dụng. Điều này cho thấy, bên cạnh lương thưởng và phúc lợi, doanh nghiệp cần quan tâm đến việc xây dựng môi trường làm việc hỗ trợ sức khỏe và chất lượng sống của nhân viên. Từ góc độ quản trị nhân sự, điều đó đòi hỏi doanh nghiệp nhìn xa hơn những phúc lợi dễ đo đếm như bảo hiểm hay khám sức khỏe định kỳ. Một chính sách chăm sóc sức khỏe tinh thần bền vững cần được thể hiện trong cách giao việc, khả năng chủ động về thời gian, kỳ vọng hợp lý, sự an toàn khi lên tiếng và quyền thực sự được nghỉ ngơi. "Vấn đề không phải là loại bỏ hoàn toàn căng thẳng khỏi công việc, mà là tạo ra những điều kiện giúp người lao động có thể chịu đựng khối lượng công việc trong dài hạn". Nếu tổ chức không thay đổi hệ thống, mọi lời khuyên tự chăm sóc bản thân chỉ là yêu cầu cá nhân vá lại một cấu trúc đang rạn nứt.
