Mốc 24-12 biến kế hoạch thành phép thử thực tế
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế mới đang chuẩn bị khai thác thương mại, với kế hoạch mở cửa từ cuối năm và tổ chức các chuyến bay theo từng bước để kiểm tra khả năng vận hành đồng bộ. Ngày 30-10, lãnh đạo ACV xác nhận sân bay dự kiến chính thức khai thác từ 0h ngày 24-12. Đây là mốc đáng chú ý, nhưng không nên hiểu lịch mở cửa là bằng chứng mọi khâu đã sẵn sàng: các điều kiện kỹ thuật, pháp lý và nhân lực vẫn phải được hoàn tất trước đó. Ý nghĩa của giai đoạn đầu nằm ở việc đưa một sân bay quy mô lớn vào hoạt động có kiểm soát, thay vì chạy theo công suất ngay từ ngày đầu. Thành công vì thế sẽ được đo bằng độ an toàn và thông suốt của quy trình, không chỉ bằng số chuyến bay.
366 chuyến mỗi tuần là mức trần dự kiến, không phải cam kết cứng
Theo phương án của ACV, khai thác Long Thành giai đoạn đầu có thể đạt tối đa 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Cách diễn đạt “tối đa” quan trọng: đây là giới hạn dự kiến để xây dựng phương án, không đồng nghĩa toàn bộ tần suất sẽ được triển khai ngay khi sân bay mở cửa. Phân bổ slot đang được các cơ quan quản lý, đơn vị khai thác và hãng bay phối hợp, có tính đến kế hoạch giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất. Vietnam Airlines dự kiến khai thác tuyến Long Thành – Hà Nội cùng một số đường bay quốc tế; Vietjet dự kiến kết nối sân bay mới với các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước. Một số hãng quốc tế cũng quan tâm, nhưng lịch bay cụ thể còn phụ thuộc điều kiện thực tế và phối hợp khai thác.
Với hành khách, kế hoạch kết nối mặt đất cũng quan trọng không kém lịch bay. ACV đang xây dựng phương án xe buýt và xe trung chuyển nối sân bay với TP.HCM và Tân Sơn Nhất, đồng thời đề xuất ưu tiên lưu thông trên một số tuyến đường chính. Đây là phần việc cần được công bố rõ ràng để người dân có thể tính thời gian di chuyển, nhất là trong giai đoạn đầu khi thói quen đi lại chưa hình thành. Hành khách có vé từ Tân Sơn Nhất nhưng được chuyển sang Long Thành sẽ không phải trả thêm chênh lệch phí. Tuy vậy, đến ngày 30-10, hai hãng bay nội địa chưa mở bán vé đi và đến Long Thành; người đi nên chờ thông tin chính thức về chuyến bay và phương tiện kết nối.
Nghiệm thu, thử nghiệm và hoàn tất điều kiện vận hành
Lịch chuẩn bị đặt ra một chuỗi mốc sát nhau: các công trình trọng yếu dự kiến nghiệm thu trong tháng 11-2026; thủ tục môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực khai thác dự kiến hoàn tất vào đầu tháng 12. Cùng lúc, việc cấp phép phương tiện hoạt động trong khu bay, hoàn thiện hồ sơ chứng nhận khai thác cảng và công bố thông tin hàng không phải được xử lý trước khi khai thác chính thức. Những đầu việc này không phải phần phụ của dự án; chúng quyết định sân bay có thể hoạt động hợp lệ và phối hợp được với các lực lượng chuyên ngành hay không. Mốc 24-12 chỉ đáng tin khi các điều kiện ấy hoàn thành đúng hạn, thay vì được xem như một mục tiêu lịch trình đơn thuần.
Chương trình vận hành thử nghiệm được triển khai qua nhiều kịch bản thực tế để đánh giá hạ tầng, trang thiết bị, quy trình và nhân lực; các điểm chưa đạt phải tiếp tục được kiểm tra, khắc phục. Cách tiếp cận này là cần thiết: công nghệ và công trình chỉ có giá trị khi các hệ thống phối hợp ổn định trong tình huống khai thác thật. Vì vậy, đánh giá mức sẵn sàng không thể dừng ở việc hoàn thành nhà ga hay đường băng, mà phải tính cả khả năng xử lý hành khách, an ninh và luồng phương tiện. Long Thành đang tiến gần ngày vận hành, nhưng sự chuẩn bị kỹ lưỡng quan trọng hơn một lễ khai trương đúng lịch. Nếu thử nghiệm phát hiện vấn đề, xử lý dứt điểm trước khi đón khách vẫn là lựa chọn đúng.
