Từ sản phẩm đạt sao đến điểm dừng chân
OCOP gắn với du lịch nông thôn là cách đưa đặc sản, làng nghề và nơi sản xuất vào cùng một hành trình, để du khách tìm hiểu nguồn gốc, trải nghiệm quy trình rồi chọn mua sản phẩm tại chỗ. Đây là hướng đi đáng chú ý của Phú Thọ khi tỉnh chuyển từ chạy theo số lượng sang nâng chất lượng, thương hiệu và khả năng tiêu thụ. Sau hơn 7 năm triển khai, chương trình OCOP đã góp phần khai thác thế mạnh địa phương và nâng giá trị sản phẩm đặc trưng. Tính đến tháng 6/2026, tỉnh có 592 sản phẩm đạt từ 3 sao, gồm 9 sản phẩm 5 sao, 87 sản phẩm 4 sao và 496 sản phẩm 3 sao, với 356 chủ thể tham gia. Quy mô ấy tạo nền tảng đáng kể; bước tiếp theo là biến sản phẩm thành một phần của trải nghiệm, thay vì để chúng chỉ nằm trên quầy hàng.
Bán trải nghiệm, không chỉ bán món đặc sản
Kết nối vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất và làng nghề thành điểm tham quan có thể đem lại lợi ích cho cả khách lẫn người làm ra sản phẩm. Du khách được tận mắt tìm hiểu cách chế biến, khám phá văn hóa bản địa và mua hàng trực tiếp; cơ sở sản xuất có thêm cơ hội giải thích chất lượng, nguồn gốc và câu chuyện phía sau món đặc sản. Mô hình “đến tận nơi-thấy tận mắt-mua tận gốc” được định hướng để tăng minh bạch, củng cố niềm tin và giúp chủ thể tiếp cận khách hàng trực tiếp. Theo đó, sản phẩm OCOP có thể hiện diện trong dịch vụ tham quan, nhà hàng, khách sạn và điểm bán, thay vì phụ thuộc vào kênh phân phối truyền thống. Đó là cách làm có sức thuyết phục hơn quảng bá đơn thuần: trải nghiệm tại chỗ gắn sản phẩm với ký ức về vùng đất.
Giữ bản sắc bằng cách tạo giá trị cho người làm nghề
Du lịch chỉ giúp bảo tồn truyền thống khi cộng đồng địa phương có vai trò và thu nhập trong chuỗi giá trị. Nếu nghề thủ công, nguyên liệu bản địa hay cách chế biến đặc trưng trở thành nội dung để du khách tìm hiểu, việc gìn giữ chúng có thêm động lực kinh tế. Ngược lại, nếu trải nghiệm chỉ dừng ở chụp ảnh và mua quà, bản sắc dễ bị biến thành phông nền. Phú Thọ xác định việc gắn OCOP với du lịch nhằm phát huy lợi thế địa phương, bảo tồn giá trị truyền thống và tạo sinh kế bền vững. Du lịch còn có thể mở rộng đầu ra, đem thêm nguồn thu cho cơ sở sản xuất và cộng đồng. Vì vậy, thước đo thành công không nên chỉ là lượng khách hay số sản phẩm được công nhận, mà còn là phần giá trị ở lại với người sản xuất, nghệ nhân và hộ dân.
Chuyển hướng chiều sâu cần đi cùng năng lực sản xuất
Trải nghiệm hấp dẫn không thể bù cho chất lượng thiếu ổn định hoặc nguồn cung đứt quãng. Muốn khách mua lại sau chuyến đi, chủ thể OCOP cần duy trì tiêu chuẩn, cải tiến bao bì, truy xuất nguồn gốc và có vùng nguyên liệu đáng tin cậy. Phú Thọ dự kiến bố trí khoảng 76,22 tỷ đồng cho chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, tập trung vào phát triển sản phẩm, vùng nguyên liệu, công nghệ, xúc tiến thương mại và đào tạo. Tỉnh đặt mục tiêu mỗi năm phát triển, chuẩn hóa hoặc nâng hạng 50-55 sản phẩm từ 3 sao trở lên, ưu tiên nâng sản phẩm 3 sao lên 4-5 sao. Định hướng ấy hợp lý nếu nguồn lực giúp nâng sức cạnh tranh thực chất, nhất là cho hợp tác xã, làng nghề và cộng đồng ở vùng khó khăn; nếu chỉ tăng danh hiệu, liên kết với du lịch sẽ khó thành sinh kế lâu dài.
Kết luận: để lợi ích ở lại nông thôn
Gắn OCOP Phú Thọ với du lịch nông thôn là cơ hội mở rộng thị trường bằng chính lợi thế sẵn có: sản vật, nghề truyền thống và câu chuyện của từng vùng. Nhưng cơ hội chỉ thành sinh kế bền vững khi người dân được tham gia thiết kế trải nghiệm, giữ quyền làm chủ sản phẩm và nhận phần thu nhập xứng đáng. Tỉnh đã có nền tảng về số lượng sản phẩm và kế hoạch nâng chất lượng; nhiệm vụ kế tiếp là kết nối các điểm đến với dịch vụ tiêu dùng, đồng thời bảo đảm chất lượng và lợi ích cộng đồng. Làm được điều đó, mỗi chuyến đi không chỉ quảng bá đặc sản mà còn giúp nghề địa phương tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.






