Hướng dẫn tại chỗ mới biến dịch vụ số thành kỹ năng
Tổ công nghệ số cộng đồng là lực lượng hỗ trợ tại khu dân cư, kết nối chính quyền với người dân bằng hướng dẫn thực hành các tiện ích số và dịch vụ công trực tuyến. Giá trị của mô hình không nằm ở việc phổ biến thêm ứng dụng, mà ở chỗ giúp mỗi người tự làm được việc cần thiết.
Từ tháng 8/2026, UBND phường An Tịnh, tỉnh Tây Ninh, triển khai mô hình đồng hành, hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, ưu tiên người lớn tuổi, người ít tiếp xúc công nghệ và người lần đầu làm thủ tục trên mạng. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công và 14 khu phố, lực lượng hỗ trợ hướng dẫn cài đặt, kích hoạt VNeID, tạo tài khoản trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, nộp hồ sơ, đính kèm giấy tờ, tra cứu tiến độ và nhận kết quả. Mỗi khu phố bố trí ít nhất hai thành viên hướng dẫn.
Định hướng “mỗi người dân biết tự làm một thủ tục” đáng chú ý hơn những lời kêu gọi chung chung. Khi được chỉ từng bước trên thiết bị của mình, người dân có thể giảm thời gian, chi phí và số lần đi lại; mục tiêu là chuyển từ làm thay sang nâng năng lực tự thực hiện. Hỗ trợ còn bao gồm kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân và nhận diện lừa đảo, để việc lên mạng thuận tiện mà không bỏ qua an toàn.
Bình dân học vụ số đến từng bản, từng nhà
Ở miền núi, phổ cập kỹ năng số không thể trông chờ vào một buổi tuyên truyền tập trung. Địa hình chia cắt, dân cư phân tán, cùng chênh lệch về khả năng sử dụng điện thoại khiến người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số dễ gặp trở ngại khi tiếp cận VNeID hay dịch vụ công trực tuyến. Vì thế, phong trào bình dân học vụ số tại Thanh Hóa có ý nghĩa khi đưa người hướng dẫn đến gần nơi người dân sống.
Tại xã biên giới Quang Chiểu, phong trào gắn với cải cách hành chính, Đề án 06 và Nghị quyết 57-NQ/TW; cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người” đặt việc thực hành lên trước. Người dân được hướng dẫn ngay trên thiết bị của mình, còn người cao tuổi và người khuyết tật được “cầm tay chỉ việc” về VNeID, thủ tục trực tuyến và thanh toán số. Ở Tam Lư, cán bộ, đoàn viên thanh niên, giáo viên, lực lượng công an, quân sự, biên phòng và các tổ công nghệ số cùng tham gia hỗ trợ.
Quy mô cấp tỉnh cho thấy đây không chỉ là nỗ lực của một xã: Thanh Hóa có Ban Chỉ đạo về phong trào tại 100% xã, phường và 4.351 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 16.000 thành viên. Nhưng số tổ hay số lượt cài ứng dụng chưa đủ để chứng minh người dân đã thành thạo. Việc hướng dẫn cần diễn ra thường xuyên, liên tục, tránh chạy theo các đợt cao điểm và số lượng người được hướng dẫn cài đặt.
Lấy khả năng tự làm làm thước đo chuyển đổi số
An Tịnh và các địa phương miền núi Thanh Hóa cùng gợi ra một nguyên tắc: chuyển đổi số cộng đồng phải bắt đầu từ nhu cầu, thiết bị và trình độ của người dân, chứ không phải từ danh sách nền tảng cần triển khai. Khoảng cách số không chỉ do thiếu hạ tầng hay thiết bị; còn nằm ở khả năng tiếp cận, sử dụng và khai thác công nghệ của mỗi người.
Kết quả ở phường Thủ Đức củng cố cách nhìn lấy hiệu quả phục vụ làm chuẩn. Từ ngày 1/1 đến 30/10/2026, phường tiếp nhận 25.556 hồ sơ, trong đó 25.541 hồ sơ trực tuyến, đạt 99,9%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 98,9%. Những con số này có ý nghĩa hơn khi đi cùng mục tiêu thực tế: người dân bớt đi lại, doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, cán bộ xử lý hiệu quả hơn và chính quyền phản hồi kịp thời.
Bước tiếp theo không nên chỉ là mở rộng điểm hỗ trợ, mà còn phải theo dõi xem người dân có thể tự hoàn thành thủ tục sau khi được hướng dẫn hay không. An Tịnh tổng hợp kết quả hằng tháng hoặc hằng quý để biểu dương cách làm phù hợp, tháo gỡ khó khăn và nhân rộng kinh nghiệm. Khi sự hỗ trợ được duy trì và đánh giá bằng năng lực tự làm, tổ công nghệ số mới thực sự trở thành cầu nối bền vững giữa chính quyền với cộng đồng.
