Tổ hợp đa chức năng, không chỉ là một cảng
Cảng Cái Mép Hạ là dự án tổ hợp cảng biển gắn với trung tâm logistics và khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ tại khu vực Tân Phước và Tân Hải, TP.HCM. Thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho liên danh năm doanh nghiệp do Công ty cổ phần Đô thị Du lịch Cần Giờ, thành viên hệ sinh thái Vingroup, làm đại diện. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 204.658 tỷ đồng, thời hạn hoạt động 70 năm, trên diện tích quy hoạch khoảng 2.537 ha. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cách quy hoạch ghép cảng, kho vận và hoạt động công nghiệp vào một đầu mối. Cách tiếp cận này có thể tạo nền tảng cho chuỗi vận chuyển hàng hóa liền mạch hơn, nhưng cũng khiến tiến độ và năng lực huy động vốn trở thành những phép thử lớn.
Thời điểm triển khai gắn với khu thương mại tự do Cái Mép Hạ, được thành lập tháng 7/2026 với quy mô khoảng 4.174 ha. Khu vực này được định hướng dựa trên kết nối với cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay Long Thành. Vì vậy, tổ hợp mới không nên được nhìn như một bến cảng độc lập: tham vọng của nó là trở thành một mắt xích trong mạng lưới vận tải và thương mại rộng hơn.
Ba phân khu, cảng container chiếm trọng tâm
Cấu trúc dự án gồm ba hợp phần tương ứng các phân khu số 3, 7 và 8 trong khu thương mại tự do. Phần lớn diện tích đầu tư cảng tập trung vào khu bến container Cái Mép Hạ hạ lưu: hơn 780 ha, dự kiến có 33 bến với tổng chiều dài cầu bến khoảng 12 km, tiếp nhận tàu đến 250.000 DWT và công suất thiết kế khoảng 23 triệu TEU mỗi năm. Đây là trụ cột vận hành của toàn tổ hợp, đồng thời cũng là hạng mục đòi hỏi triển khai hạ tầng và khai thác ở quy mô lớn.
Hợp phần thứ hai là trung tâm logistics Cái Mép Hạ, rộng 906 ha, được quy hoạch kho bãi, bãi container và hạ tầng giao thông chuyên dụng. Hợp phần thứ ba rộng hơn 850 ha, dành cho khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ, gồm khu công nghiệp công nghệ cao, thương mại, dịch vụ và không gian cây xanh. Cách bố trí này có lý: bến container tạo năng lực tiếp nhận, trung tâm logistics hỗ trợ lưu trữ và luân chuyển, còn khu công nghiệp có thể bổ sung hoạt động kinh tế tại chỗ. Tuy nhiên, giá trị của mô hình chỉ được chứng minh khi các phân khu kết nối và đi vào hoạt động đồng bộ.
Liên danh do doanh nghiệp Vingroup đại diện
Liên danh gồm Công ty cổ phần Đô thị Du lịch Cần Giờ, Công ty TNHH Kinh doanh tổng hợp Đất Lành, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Thương mại Thanh Bình, Công ty TNHH Dịch vụ tổng hợp Bình Minh Mới và Công ty cổ phần Hương Hải - Quảng Ngãi. Công ty Đô thị Du lịch Cần Giờ là đại diện liên danh và hiện thuộc hệ sinh thái Vingroup. Theo phương án tài chính, nhóm nhà đầu tư góp 15% tổng vốn, tương đương khoảng 30.698 tỷ đồng; 85% còn lại dự kiến huy động từ tổ chức tín dụng và các nguồn hợp pháp khác. Cơ cấu này cho thấy dự án phụ thuộc đáng kể vào khả năng thu xếp nguồn vốn bên ngoài, chứ không chỉ vào vốn góp ban đầu.
Lịch sử doanh nghiệp đại diện cũng nối dự án với nhóm doanh nghiệp liên quan ông Đặng Thành Tâm. Trước khi Vingroup tham gia, Công ty Đô thị Du lịch Cần Giờ từng nằm dưới quyền chi phối của nhóm này; ông Tâm từng giữ chức chủ tịch hội đồng quản trị từ tháng 9/2011. Đây là dấu mốc về quá trình thay đổi chủ thể gắn với doanh nghiệp, không phải căn cứ để xem nhóm ông Tâm là nhà đầu tư hiện tại trong liên danh được chấp thuận.
Tiến độ là thước đo tham vọng
Theo kế hoạch, năm 2027 dự án dự kiến hoàn tất thủ tục giao và thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất cùng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Giai đoạn đầu ưu tiên ba bến container; 30 bến còn lại dự kiến triển khai trong giai đoạn 2030-2035. Mục tiêu là hoàn thiện toàn bộ công trình và đưa dự án vào hoạt động năm 2035. Các mốc này biến tiến độ thành thước đo quan trọng hơn những con số quy hoạch: nếu các cấu phần không đi cùng nhịp, lợi thế của một tổ hợp tích hợp sẽ bị giảm.
Nhà đầu tư phải giải ngân tối thiểu 50.000 tỷ đồng trong 10 năm đầu kể từ khi được bàn giao đất, mặt nước trên thực địa; toàn bộ công trình phải hoàn thành trong tối đa 20 năm từ thời điểm đó. Các cam kết này đặt ra kỷ luật triển khai rõ ràng. Với Cái Mép Hạ, chấp thuận đầu tư mới là điểm khởi đầu: năng lực phối hợp giữa cảng, trung tâm logistics và khu công nghiệp sẽ quyết định liệu quy mô lớn có chuyển thành một đầu mối hoạt động hiệu quả hay không.
