Đưa bài toán nguồn nước vào lớp học
Cuộc thi STEM là sân chơi học tập nơi học sinh vận dụng khoa học và kỹ thuật để tìm hiểu vấn đề thực tiễn, thử nghiệm ý tưởng và giới thiệu sản phẩm hoặc dự án của mình. Panasonic Việt Nam vừa phát động mùa 4 cuộc thi “Cùng em sáng tạo STEM”, chọn chủ đề “Nước và sự sống” để nối kiến thức với một mối quan tâm thiết yếu của cộng đồng: nguồn nước.
Đây là lựa chọn có ý nghĩa hơn một chủ đề trưng bày. Khi đặt nước trong mối liên hệ với con người và môi trường, cuộc thi gợi cho học sinh những câu hỏi có thể quan sát ngay quanh mình: nước được sử dụng ra sao, điều gì gây lãng phí, và có thể làm gì để gìn giữ nguồn nước? Cách tiếp cận ấy khiến sáng tạo STEM trở thành phương tiện tìm hiểu và đề xuất giải pháp, thay vì chỉ là hoạt động lắp ráp sản phẩm.
Từ kiến thức khoa học đến giải pháp có ích
Điểm đáng chú ý của cuộc thi là học sinh được khuyến khích ghi lại quá trình thực hiện, đồng thời giới thiệu sản phẩm, dự án hoặc hoạt động STEM của mình. Quy trình này tạo cơ hội để các em trình bày cách một ý tưởng hình thành, được thử nghiệm và liên quan thế nào đến vấn đề đang quan sát. Với chủ đề năm nay, đích đến là những cách sử dụng nước hợp lý và ý tưởng góp phần bảo vệ nguồn nước.
Cuộc thi thuộc sáng kiến “Panasonic vì trường học bền vững”, chương trình trách nhiệm xã hội được triển khai từ năm 2022. Panasonic phối hợp cùng Trung tâm Giáo dục và Phát triển và Viện Nghiên cứu Thiết kế trường học để hỗ trợ học sinh tìm hiểu, thực hành STEM qua bài giảng và bộ công cụ. Đây là hướng giáo dục bền vững đáng khuyến khích: giúp các em nhận diện vấn đề ở địa phương, thay vì xem kiến thức khoa học như nội dung tách rời đời sống.
“Cùng em sáng tạo STEM” đã nhận hơn 5.000 video dự thi từ hơn 2.300 trường tại hơn 30 tỉnh, thành phố trong các mùa trước.
Cơ hội tham gia rộng, nhưng giá trị nằm ở trải nghiệm
Từ ngày 01/11/2026 đến 31/01/2027, học sinh tiểu học và trung học cơ sở trên toàn quốc có thể tham gia cá nhân hoặc theo nhóm tối đa năm thành viên, với một giáo viên hoặc phụ huynh hướng dẫn. Thể lệ này mở đường cho các em cùng quan sát vấn đề, phân chia việc tìm hiểu và phát triển ý tưởng, trong khi người lớn hỗ trợ quá trình học tập.
Lễ phát động tại Trường Tiểu học Nguyễn Khuyến ở TP. Hồ Chí Minh có sự tham dự của 800 học sinh; sau đó, các lớp trải nghiệm STEM được tổ chức cho hơn 2.000 học sinh tại Trường Tiểu học Nguyễn Khuyến và Trường Tiểu học Phú Nhuận. Những hoạt động trực tiếp như vậy có thể giúp STEM bớt xa lạ với học sinh, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc các em có đủ cơ hội thử nghiệm, điều chỉnh và học từ kết quả hay không.
Thước đo thành công là điều học sinh mang theo
Một cuộc thi không thể tự mình giải quyết thách thức về nước. Giá trị lớn hơn là biến chủ đề môi trường thành trải nghiệm học tập cụ thể, để học sinh luyện cách đặt câu hỏi, vận dụng kiến thức và xem xét tác động của giải pháp. Nếu các ý tưởng được hình thành từ vấn đề gần gũi và có thể áp dụng, sân chơi này sẽ góp phần nuôi dưỡng trách nhiệm với môi trường, không chỉ tạo ra bài dự thi.
Mùa 4 tiếp nối một sáng kiến đã thu hút hơn 120.000 học sinh và hơn 100 trường học cùng cộng đồng giáo dục sau hơn bốn năm triển khai. Học sinh và gia đình có thể xem thông tin chi tiết về cuộc thi và các hoạt động của chương trình trên trang Facebook Panasonic Risupia Việt Nam. Kết luận nên rõ ràng: khi STEM gắn với vấn đề nguồn nước, cuộc thi có cơ hội biến kiến thức thành hành động và khơi dậy ý tưởng bền vững từ chính học sinh.
