Nỗi lo AI biến kỳ vọng thành phép thử
Bán tháo Phố Wall là làn sóng nhà đầu tư đồng loạt rút khỏi cổ phiếu, thường lan rộng khi triển vọng lợi nhuận hoặc rủi ro thị trường khiến họ không còn muốn trả giá cao cho kỳ vọng tăng trưởng. Trong các phiên cuối tháng 10 và đầu tháng 11, nỗi lo AI đã trở thành chất xúc tác như vậy: câu hỏi không còn là doanh nghiệp có tham gia cuộc đua trí tuệ nhân tạo hay không, mà là khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng sẽ tạo ra lợi nhuận thực tế khi nào. Ngày 30/10, nhà đầu tư rời các cổ phiếu liên quan đến AI để tìm đến những lĩnh vực phòng thủ hơn. Kết quả kinh doanh gây thất vọng của Intel và Amazon càng làm nghi ngờ tăng lên. Đây không phải phản ứng trước một báo cáo riêng lẻ; đó là dấu hiệu thị trường bắt đầu đòi bằng chứng thay vì tiếp tục định giá dựa trên lời hứa.
Nasdaq giảm 2,86% xuống 25.437 điểm trong phiên 30/10, phiên tồi tệ nhất kể từ tháng 6; Dow Jones mất 572,25 điểm, còn S&P 500 giảm 1,82%. Chỉ số công nghệ cũng thấp hơn khoảng 8% so với đỉnh gần đây. Những con số ấy cho thấy sức ép đã vượt khỏi một vài mã riêng lẻ, dù công nghệ vẫn là tâm điểm. Đà giảm mạnh phản ánh một phép thử khắc nghiệt hơn: thị trường muốn thấy chi tiêu cho AI chuyển thành doanh thu, lợi nhuận và triển vọng bền vững, chứ không chỉ là cam kết xây dựng hạ tầng.
Intel kéo sâu nhóm công nghệ
Cú sốc rõ nhất đến từ cổ phiếu Intel, giảm 28,6%, tương đương gần 29%, sau khi hãng đưa ra triển vọng quý hiện tại kém khả quan và viện dẫn sự suy yếu của thị trường máy tính cá nhân. Doanh thu mảng điện toán khách hàng và AI vật lý giảm 5% so với cùng kỳ, xuống còn 8,1 tỷ USD. Amazon cũng gây thất vọng với doanh thu và lợi nhuận quý III thấp hơn kỳ vọng, trong khi dòng tiền tự do âm và kế hoạch chi tiêu vốn vẫn ở mức cao. Sự kết hợp giữa triển vọng yếu và cam kết đầu tư lớn khiến nhà đầu tư chất vấn liệu các khoản chi cho AI có thể tự chứng minh hiệu quả hay không. Intel không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng cú rơi gần 29% đã làm đợt bán tháo thêm dữ dội và kéo cả nhóm công nghệ xuống.
Áp lực nhanh chóng lan sang các nhà sản xuất chip: AMD mất gần 11%, Nvidia giảm khoảng 4%, Broadcom giảm 5%, còn chỉ số bán dẫn chung giảm 7,2% trong phiên bán tháo cuối tháng. Nhà sản xuất máy chủ Dell và HP cũng lần lượt mất 10,8% và 9,6%. Theo Oliver Pursche, Phó chủ tịch cấp cao tại Wealthspire Advisors, tâm điểm của tuần là liệu khoản đầu tư AI có đem lại lợi nhuận tích cực và cần bao lâu để làm được điều đó. Đây là thay đổi đáng kể trong cách thị trường nhìn nhận ngành: doanh nghiệp không đáp ứng kỳ vọng cao có thể bị trừng phạt nhanh, bất kể câu chuyện dài hạn về AI vẫn hấp dẫn.
Từ cổ phiếu AI đến cú rơi của toàn thị trường
Đợt bán tháo ngày 5/11 cho thấy nỗi lo đã vượt khỏi nhóm công nghệ. Dow Jones giảm 1.833,06 điểm, tương đương 3,44%, xuống 51.523,06 điểm; Nasdaq mất 5,52% còn 24.315 điểm, thấp hơn đỉnh tháng trước hơn 10% và bước vào vùng điều chỉnh. S&P 500 giảm 4,36%. Lo ngại rằng thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội sau bầu cử có thể làm chậm xây dựng trung tâm dữ liệu, cùng lời kêu gọi tạm dừng dự án, khiến nhà đầu tư đánh giá lại chu kỳ chi tiêu AI. Broadcom giảm 10%, Nvidia mất 9%, còn cổ phiếu các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu cũng lao dốc. Nhưng lần này sức ép còn kéo Caterpillar, JPMorgan, Boeing và Nike đi xuống. Khi cả ba chỉ số chính cùng giảm, đây không còn là một cuộc luân chuyển vốn gọn gàng khỏi công nghệ; đó là dấu hiệu tâm lý rủi ro đang co lại trên diện rộng.
Nhà đầu tư hiện tạm đứng ngoài để đánh giá kết quả bầu cử ảnh hưởng thế nào đến chu kỳ đầu tư AI, trong khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và tranh cãi chính trị tiếp tục phủ bóng lên triển vọng. Điều cần theo dõi không chỉ là phiên hồi phục kế tiếp, mà là bằng chứng các khoản đầu tư vào chip, máy chủ và trung tâm dữ liệu có thể tạo ra lợi nhuận tương xứng. Nếu thiếu bằng chứng ấy, mỗi dự báo hụt kỳ vọng có thể tiếp tục khơi lại biến động. Bài học từ các phiên vừa qua khá rõ: nỗi lo AI đã trở thành phép thử đối với định giá toàn thị trường, và Phố Wall không còn dễ dàng bỏ qua khoảng cách giữa chi tiêu lớn với lợi nhuận chưa chắc chắn.
