Văn hóa được đưa về nơi người dân cùng sống và gặp gỡ
Hoạt động văn hóa Hải Phòng trong tuần cao điểm từ ngày 18 đến 24/11/2026 là chuỗi chương trình nghệ thuật, thể thao và trải nghiệm di sản được tổ chức trên toàn thành phố, lấy khu dân cư làm trọng tâm và người dân làm chủ thể tham gia. Đây là lựa chọn đúng: văn hóa chỉ có sức sống khi hiện diện trong sinh hoạt thường ngày, thay vì chỉ gói gọn ở sân khấu hay bảo tàng. Theo Kế hoạch số 420/KH-UBND ngày 20/10/2026, thành phố kết nối Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Mục tiêu không dừng ở việc kỷ niệm, mà còn là lan tỏa giá trị văn hóa, phát huy di sản, kết nối cộng đồng và nâng cao đời sống tinh thần. Các hoạt động được triển khai tại xã, phường, đặc khu, khu dân cư, trường học, doanh nghiệp, khu công nghiệp và các thiết chế văn hóa.
Quy mô rộng chỉ có ý nghĩa nếu người dân có thể cùng góp phần tạo nên chương trình. Vì vậy, mỗi xã, phường, đặc khu được định hướng tổ chức hoặc lồng ghép ít nhất một hoạt động văn hóa và một hoạt động thể dục, thể thao quần chúng. Mỗi địa phương cũng lựa chọn một sản phẩm, câu chuyện hoặc không gian văn hóa tiêu biểu để giới thiệu, đồng thời xây dựng mô hình có thể duy trì sau đợt cao điểm. Cách tiếp cận này giúp sự kiện cộng đồng Hải Phòng vượt khỏi khuôn khổ một tuần lễ: điều đáng giữ lại là những mối liên hệ được khơi dậy và cơ hội để cộng đồng tiếp tục sinh hoạt cùng nhau.
Từ dân ca, trò chơi dân gian đến những cuộc gặp gỡ khu phố
Trong các khu dân cư, chương trình dự kiến có liên hoan văn nghệ quần chúng, hát dân ca, dân vũ, trình diễn nhạc cụ và trang phục truyền thống, giao lưu ẩm thực, giới thiệu nghề thủ công và tổ chức trò chơi dân gian. Những hình thức gần gũi ấy có ưu thế mà một buổi biểu diễn đơn thuần khó thay thế: người tham dự có thể gặp gỡ, cùng thực hành và trao truyền điều mình biết. Ngày hội Đại đoàn kết tại khu dân cư được gắn với việc tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống, biểu dương gia đình, tập thể và cá nhân tiêu biểu trong xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững và bảo vệ môi trường. Khi hoạt động văn hóa đi cùng sự ghi nhận và quan tâm đến đời sống, tinh thần đoàn kết có thêm điểm tựa cụ thể.
Một điểm đáng chú ý là thành phố khuyến khích gắn chương trình văn hóa với hoạt động an sinh, như thăm hỏi, động viên gia đình chính sách, hộ nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn. Việc tiếp cận cũng cần tính đến trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, công nhân, người lao động và những nhóm còn hạn chế điều kiện tham gia. Các bảo tàng, di tích, điểm du lịch và cơ sở dịch vụ được khuyến khích xem xét miễn, giảm phí hoặc áp dụng ưu đãi phù hợp. Đây là cách làm có ý nghĩa: một ngày hội chỉ thực sự chung khi nhiều nhóm cư dân có cơ hội góp mặt, chứ không chỉ đứng ngoài xem.
Lịch điểm nhấn: trải nghiệm di sản, điện ảnh và đêm nghệ thuật
Trong hai ngày 21 và 22/11, không gian “Một không gian - nhiều trải nghiệm” tại sân Nhà trưng bày triển lãm mỹ thuật thành phố giới thiệu tư liệu, hiện vật về lịch sử và văn hóa Hải Phòng, đồng thời có trình diễn nghệ thuật truyền thống, nghề thủ công và trò chơi dân gian. Người dân, học sinh, sinh viên và du khách có thể giao lưu với nghệ nhân, nghệ sĩ, trực tiếp tham gia hoạt động thực hành di sản. Từ ngày 21 đến 23/11, Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng - Cửa ngõ điện ảnh” kết hợp triển lãm “Việt Nam trên màn ảnh”, chương trình “Điểm hẹn Hải Phòng - Những bài hát trong phim”, khảo sát địa điểm quay và chiếu phim phục vụ công chúng. Bên cạnh đó là giới thiệu sách, tư liệu lịch sử, thư viện lưu động và thể thao quần chúng.
Điểm hẹn lớn nhất của tuần là chương trình nghệ thuật “Sắc màu văn hóa Việt Nam”, diễn ra tối 24/11 tại Quảng trường Trung tâm Văn hóa Xứ Đông. Chương trình giới thiệu giá trị văn hóa truyền thống, bản sắc Hải Phòng và thành tựu phát triển của thành phố. Tuy nhiên, sức nặng của chuỗi hoạt động không nên chỉ được đo bằng đêm diễn cuối tuần. Điều đáng kỳ vọng hơn là những trải nghiệm tại khu dân cư, trường học và nơi làm việc sẽ khiến người tham gia muốn tiếp tục tìm hiểu, gìn giữ di sản sau khi sân khấu khép lại.
Giá trị của tuần lễ nằm ở những kết nối còn tiếp tục
Hải Phòng đang nối Ngày Văn hóa Việt Nam với Ngày hội Đại đoàn kết bằng một lịch hoạt động vừa có điểm nhấn cấp thành phố, vừa mở đường cho sự tham gia từ cơ sở. Sự kết hợp ấy hợp lý bởi bản sắc không chỉ nằm trong hiện vật hay tiết mục biểu diễn; nó còn được gìn giữ qua ký ức, phong tục, tiếng hát và cách người dân quan tâm đến nhau. Việc chú trọng khu công nghiệp, khu nhà ở công nhân và địa bàn khó khăn cũng nhắc rằng đời sống tinh thần cần được xem là một phần của chất lượng sống, không phải phần trang trí cho một dịp lễ.
Thước đo lâu dài sẽ là khả năng duy trì các mô hình sinh hoạt văn hóa sau ngày 24/11 và mức độ người dân tiếp tục tham gia, sáng tạo, trao truyền di sản. Một tuần hoạt động có thể tạo đà; sự gắn kết bền hơn cần những không gian cộng đồng đều đặn và dễ tiếp cận. Vì thế, chuỗi sự kiện này đáng chú ý không chỉ vì lịch diễn phong phú, mà vì đặt cộng đồng vào trung tâm. Nếu tinh thần ấy được giữ lại trong đời sống thường nhật, sắc màu văn hóa sẽ không tắt khi tuần lễ kết thúc.
