Kể chuyện để đưa thông điệp đến gần cộng đồng
Truyền thông cộng đồng về phòng, chống tác hại thuốc lá là cách chia sẻ thông điệp sức khỏe qua hoạt động và hình thức sáng tạo có sự tham gia của các nhóm dân cư. Cuộc thi tiểu phẩm do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Báo Phụ nữ Việt Nam và Quỹ Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế tổ chức đã thu hút hơn 150 tác phẩm dự thi trên cả nước. Con số này cho thấy sức hút của một cách làm để người tham gia tự kể câu chuyện, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều. Sau các vòng tuyển chọn, ban tổ chức chọn 20 tác phẩm xuất sắc để trao giải. Đây là điểm đáng chú ý: sân khấu hóa biến những vấn đề như khói thuốc thụ động thành tình huống gần gũi, có nhân vật và xung đột, giúp khán giả dễ hình dung điều thông điệp muốn nói mà không cần biến buổi tuyên truyền thành bài giảng.
Tiểu phẩm Sa Đéc đặt gia đình vào trung tâm câu chuyện
Tiểu phẩm “Khói thuốc - khoảng cách vô hình” của Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Sa Đéc giành giải Nhì sau quá trình tuyển chọn. Tác phẩm khai thác mâu thuẫn đời thường trong gia đình có người hút thuốc, qua đó phản ánh tác hại của khói thuốc thụ động đối với phụ nữ và trẻ em. Chi tiết người cha chuyển sang thuốc lá điện tử vì nghĩ sản phẩm an toàn hơn, rồi thức tỉnh khi con gái gặp vấn đề sức khỏe, tạo nút thắt cụ thể cho thông điệp. Tiểu phẩm cũng đề cập thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của phụ nữ trong vận động xây dựng gia đình không khói thuốc. Sức mạnh của hình thức này nằm ở khả năng đặt người xem trước một tình huống quen thuộc; giải thưởng ghi nhận tác phẩm, chứ không tự nó chứng minh hành vi đã thay đổi.
Video đưa cuộc thi đến môi trường lao động
Một hướng truyền thông khác được Liên đoàn Lao động thành phố Bắc Ninh lựa chọn là cuộc thi sáng tạo video, clip dành cho đoàn viên và người lao động. Ngày 27.10, đơn vị tổ chức hội nghị tổng kết và trao giải cuộc thi năm 2026. Với chủ đề công đoàn cơ sở, đoàn viên, người lao động chung tay xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc, cuộc thi thu hút 33 tác phẩm. Nhiều video dùng tiểu phẩm, hoạt cảnh và tình huống tại nơi làm việc để chuyển tải thông điệp. Ban tổ chức trao 12 giải, gồm một giải Nhất, hai giải Nhì, ba giải Ba và sáu giải Khuyến khích, với tổng trị giá 25 triệu đồng. Việc chọn bối cảnh công sở giúp nội dung gắn với đời sống của người dự thi; đây là cách mở rộng truyền thông cộng đồng tới một nhóm cụ thể, không phải căn cứ để kết luận hiệu quả thay đổi nhận thức hay hành vi.
Giá trị nằm ở cơ hội cùng tham gia
Hai cuộc thi cho thấy phòng chống thuốc lá có thể được truyền tải qua nhiều phương tiện: một bên là sân khấu hóa câu chuyện gia đình, bên kia là video và clip từ môi trường lao động. Điểm chung không chỉ nằm ở chủ đề tác hại thuốc lá, mà ở việc người tham gia góp tiếng nói và lựa chọn cách kể phù hợp với cộng đồng của mình. Tiểu phẩm Sa Đéc hướng sự chú ý tới phụ nữ, trẻ em và khói thuốc thụ động; cuộc thi tại Bắc Ninh đặt trọng tâm vào nơi làm việc không khói thuốc. Đây là hướng đi đáng duy trì trong truyền thông cộng đồng: làm cho thông điệp cụ thể, dễ nhận diện và gắn với đời sống thường ngày. Tuy vậy, kết quả cuộc thi và số lượng tác phẩm chỉ mô tả mức độ tham gia, không đủ để khẳng định tác động lâu dài. Kết luận hợp lý là các cuộc thi tạo thêm không gian để cùng nói về phòng, chống tác hại thuốc lá; giá trị của chúng nằm trước hết ở sự tham gia và cách kể gần gũi.
