Cúm A ở trẻ: theo dõi diễn biến, không chỉ nhìn nhiệt độ
Cúm A ở trẻ là bệnh nhiễm trùng do virus cúm gây ra, thường khởi phát đột ngột với sốt và triệu chứng đường hô hấp như ho, hắt hơi, chảy nước mũi; trẻ dưới 5 tuổi là nhóm thường mắc bệnh. Đây không phải lúc nào cũng là bệnh nhẹ, nhưng sốt cao hay thấp riêng lẻ cũng không cho biết đầy đủ mức độ nguy hiểm. Bác sĩ ghi nhận trẻ mắc cúm thường sốt cao đột ngột, kèm các biểu hiện hô hấp rõ hơn cảm lạnh thông thường; chỉ dựa vào triệu chứng thì không thể xác định chắc chắn đó là cúm A, cúm B hay bệnh khác. Vì vậy, cha mẹ nên quan sát cả mức độ tỉnh táo, ăn uống, hoạt động và nhịp thở của trẻ, thay vì chỉ chăm chăm đo nhiệt độ. Khi cần, thăm khám và xét nghiệm giúp bác sĩ đánh giá bệnh và chọn hướng xử trí phù hợp.
Vì sao không phải trẻ nào cũng cần Tamiflu?
Tamiflu cho trẻ không nên được xem là thuốc mặc định mỗi khi trẻ sốt hoặc có kết quả nghi mắc cúm. Thuốc kháng virus có thể được bác sĩ cân nhắc tùy tình trạng bệnh, nguy cơ biến chứng và mức độ nặng; quyết định này cần dựa trên đánh giá lâm sàng, không phải lựa chọn tự phát của gia đình. Thuốc có thể giúp giảm mức độ nặng và thời gian mắc bệnh ở trường hợp phù hợp, hiệu quả thường cao hơn nếu dùng sớm, lý tưởng trong vòng 48 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, trẻ bệnh nặng hoặc có nguy cơ cao vẫn có thể được bác sĩ chỉ định sau thời điểm đó. Tamiflu là thuốc kê đơn, có thể gây buồn nôn, nôn và cần theo dõi biểu hiện bất thường. Tự mua, tự cho uống hoặc dự trữ thuốc để điều trị mỗi khi trẻ sốt có thể dẫn đến dùng không phù hợp; hãy để bác sĩ quyết định.
Trẻ nào dễ biến chứng cúm A hơn?
Trẻ nhỏ mắc cúm, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, cần được theo dõi kỹ vì cúm có thể tiến triển thành viêm phổi hoặc suy hô hấp. Nguy cơ cũng cao hơn ở trẻ có bệnh nền, đặc biệt là bệnh đường hô hấp hoặc tim mạch, và ở trẻ đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hay điều trị ung thư. Khi mùa cúm đến cao điểm, trẻ nhỏ cùng người cao tuổi là những nhóm dễ gặp biến chứng hơn; vì thế không nên cho rằng trẻ sẽ an toàn chỉ vì ban đầu triệu chứng nhẹ. Có trường hợp khởi đầu bằng sốt nhẹ, ho và mệt mỏi nhưng vài ngày sau xuất hiện viêm phổi, suy hô hấp, cần hỗ trợ hô hấp và điều trị tích cực. Điều đáng quan tâm không chỉ là trẻ sốt bao nhiêu, mà là tình trạng toàn thân có xấu đi hay không, đặc biệt ở những trẻ vốn có yếu tố nguy cơ.
Dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi khám hoặc cấp cứu?
Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế khi sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, mệt hơn, ăn uống kém, giảm hoạt động hoặc không còn vui chơi như thường lệ. Những thay đổi này cần được bác sĩ đánh giá để quyết định có thể tiếp tục theo dõi tại nhà hay cần nhập viện. Thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực, tím tái, li bì, co giật hoặc không uống được là dấu hiệu cần cấp cứu kịp thời, không nên chờ xem có tự hết hay không. Trong lúc chăm sóc tại nhà, cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi sát tình trạng hô hấp, ăn uống, dấu hiệu mất nước. Có thể dùng thuốc hạ sốt theo đúng liều cân nặng và hướng dẫn chuyên môn; không tự phối hợp nhiều thuốc hoặc tăng liều. Khi trẻ xấu đi, ưu tiên tìm hỗ trợ y tế thay vì tự thêm thuốc, kể cả Tamiflu.
Kết luận: quyết định điều trị cần có bác sĩ
Cúm A ở trẻ không đồng nghĩa với việc phải uống Tamiflu: thuốc chỉ phù hợp khi bác sĩ đánh giá có chỉ định, nhất là với trẻ bệnh nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ biến chứng. Cha mẹ nên theo dõi toàn trạng, nhận biết sớm dấu hiệu hô hấp nguy hiểm và đưa trẻ đi khám khi triệu chứng nặng lên. Phòng bệnh cũng quan trọng: trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên nên được tiêm vaccine cúm hằng năm theo hướng dẫn nhân viên y tế; gia đình duy trì vệ sinh tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp.
