Kích hoạt VNeID qua cuộc gọi lạ: dấu hiệu không thể xem nhẹ
Lừa đảo VNeID là thủ đoạn kẻ gian mạo danh cán bộ công an, lấy cớ hướng dẫn kích hoạt định danh điện tử mức độ 2 hoặc cập nhật thông tin để dụ người dân cung cấp dữ liệu và cài ứng dụng giả. Đây không phải lời mời hỗ trợ vô hại: làm theo có thể khiến nạn nhân mất quyền kiểm soát thiết bị, tài khoản ngân hàng và tiền trong tài khoản. Từ năm 2024, Công an tỉnh Lâm Đồng đã tiếp nhận hơn 200 đơn trình báo về lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Vì vậy, một cuộc gọi có vẻ đúng quy trình vẫn cần được kiểm chứng độc lập. Biết tên, ngày sinh hay số căn cước của bạn không chứng minh người gọi là cán bộ; những thông tin đó có thể được dùng để tạo lòng tin và khiến yêu cầu bất thường nghe có vẻ hợp lý.
Cách kẻ gian tạo lòng tin rồi dẫn dụ nạn nhân
Kịch bản thường bắt đầu bằng cuộc gọi từ người tự xưng thuộc cơ quan công an, báo rằng tài khoản định danh chưa đăng ký, thiếu thông tin hoặc chưa kích hoạt mức độ 2. Kẻ gọi có thể viện cớ đồng bộ dữ liệu dân cư, hoàn tất thủ tục hành chính hay xác thực định danh để thúc người nghe làm theo. Khi đã tạo được sự tin tưởng, chúng gửi đường link qua Zalo, Facebook, SMS hoặc ứng dụng nhắn tin, yêu cầu truy cập để kích hoạt VNeID hay cài phần mềm. Các trang web và ứng dụng giả có thể bắt chước giao diện chính thức, rồi yêu cầu nhập dữ liệu cá nhân, thông tin ngân hàng, mật khẩu hoặc mã OTP, thậm chí cấp quyền truy cập đặc biệt trên điện thoại. Đây là điểm chuyển từ lời nói sang nguy cơ thực tế: một thao tác vội vàng có thể mở đường cho việc theo dõi thiết bị và chiếm quyền tài khoản.
Đòn tâm lý cũng là một phần của thủ đoạn. Người gọi có thể dọa tài khoản sắp bị khóa hoặc thông tin không còn hiệu lực, rồi thúc ép phải xử lý ngay. Sự khẩn cấp khiến người nhận ít có thời gian kiểm tra và dễ làm theo chỉ dẫn.
Những dấu hiệu cần dừng lại và kiểm tra
- Người lạ gọi điện yêu cầu đăng ký, kích hoạt, nâng cấp hoặc xác thực tài khoản định danh điện tử ngay lập tức.
- Có đường link được gửi qua SMS, Zalo, Facebook hoặc nền tảng liên lạc khác để làm thủ tục VNeID.
- Trang web hoặc ứng dụng yêu cầu mật khẩu ngân hàng, mã PIN, mã OTP hay thông tin bảo mật.
- Người gọi yêu cầu cài ứng dụng từ đường link hoặc cấp quyền đặc biệt để điều khiển, theo dõi điện thoại.
- Lời đe dọa khóa tài khoản hoặc gây khó khăn khi làm thủ tục được dùng để ngăn bạn kiểm chứng thông tin.
Một chi tiết cá nhân chính xác không đủ để xác nhận danh tính người gọi. Cũng không nên coi giao diện giống VNeID là bằng chứng ứng dụng thật. Nếu bị thúc ép, hãy kết thúc cuộc gọi và tự tìm kênh liên hệ đáng tin cậy, thay vì tiếp tục trao đổi hoặc bấm vào liên kết.
Cách xác minh và bảo vệ tài khoản
Nguyên tắc an toàn rất rõ: không làm thủ tục định danh theo hướng dẫn của người gọi không rõ danh tính. Khi nhận yêu cầu đăng ký, kích hoạt hoặc cập nhật VNeID, hãy chủ động liên hệ hoặc đến trực tiếp Công an xã, phường gần nhất để kiểm tra và được hướng dẫn. Không mở đường link lạ; chỉ tải ứng dụng VNeID từ App Store hoặc Google Play. Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN hay thông tin ngân hàng cho người lạ, và không cấp quyền điều khiển thiết bị theo yêu cầu qua điện thoại hoặc mạng xã hội. Nếu đã bấm link hoặc cài ứng dụng đáng ngờ, hãy ngừng làm theo hướng dẫn và liên hệ ngân hàng cùng cơ quan công an qua kênh chính thức để được hỗ trợ. Cảnh giác không có nghĩa là bỏ qua thủ tục; đó là cách bảo đảm yêu cầu được xác minh trước khi giao dữ liệu hoặc quyền truy cập.
Kết luận: kích hoạt VNeID hay xác thực định danh không nên bắt đầu bằng một cuộc gọi thúc ép và đường link của người lạ. Hãy dừng lại, kiểm tra qua cơ quan công an địa phương và chỉ dùng ứng dụng từ kho chính thức. Một bước xác minh độc lập có thể ngăn cuộc gọi giả danh công an biến thành vụ chiếm đoạt tài khoản.
