29 xã thành phường: thay đổi cơ cấu, không vẽ lại ranh giới
Đề án thành lập 29 phường tại TP.HCM là kế hoạch chuyển đổi các xã hiện hữu thành đơn vị hành chính đô thị, giữ nguyên diện tích, dân số và tên gọi, qua đó thay đổi cơ cấu chứ không thay ranh giới địa phương. Chiều 26/10, đoàn công tác liên ngành do Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long dẫn đầu làm việc với UBND TP.HCM sau khi khảo sát thực tế tại nhiều xã trong ngày 25/10. Nếu được cấp có thẩm quyền thông qua, thành phố sẽ có 142 phường, 25 xã và một đặc khu, thay cho 113 phường, 54 xã và một đặc khu hiện nay. Đây là thay đổi đáng kể trên sơ đồ hành chính, nhưng không đồng nghĩa 29 địa bàn lập tức có hạ tầng hay chất lượng dịch vụ như khu vực đô thị lâu đời. Việc giữ nguyên hiện trạng giúp tránh xáo trộn địa giới và quy mô dân số; bài toán khó hơn là bảo đảm bộ máy mới đáp ứng kỳ vọng quản trị đô thị.
Quản trị và dịch vụ công mới là thước đo
Với người dân, điểm đáng chú ý là việc chuyển đổi không làm thay đổi địa giới hành chính hay tổng số đơn vị cấp xã của thành phố. Giữ nguyên tên gọi, diện tích và dân số cũng hạn chế việc xáo trộn địa bàn quen thuộc. Tuy vậy, danh xưng “phường” tự nó không bảo đảm thủ tục nhanh hơn, hạ tầng tốt hơn hay dịch vụ công gần dân hơn. Đó là lý do quy hoạch hành chính TP.HCM cần đi cùng phân cấp, phân quyền rõ ràng và kế hoạch đầu tư có thứ tự ưu tiên. Thứ trưởng Trương Hải Long đề nghị thành phố xây dựng chương trình hành động để đạt các tiêu chí đô thị, đồng thời cân bằng giữa tỷ lệ đô thị hóa và chất lượng đô thị. Thành phố cho biết 29 xã đáp ứng 9/9 tiêu chí, nhưng hồ sơ vẫn cần bổ sung, làm rõ một số căn cứ và số liệu dân số trước khi thẩm định chính thức. Điều đó nhắc rằng thủ tục chuyển đổi chỉ là bước đầu; năng lực phục vụ mới quyết định người dân có thấy khác biệt hay không.
Gắn cơ cấu hành chính với tầm nhìn phát triển đô thị
Thời điểm đề xuất TP.HCM 29 xã thành phường không tách rời việc thành phố hoàn thiện Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Theo định hướng trình thành phố, cấu trúc phát triển gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị. Nhiều địa bàn trong diện chuyển đổi được đặt trong các không gian đô thị, công nghiệp, logistics hoặc dịch vụ đang hình thành rõ hơn; vì thế, việc sắp xếp hành chính cần phục vụ chiến lược phát triển thay vì chỉ làm đẹp con số phường. Quy hoạch tổng thể dự kiến được trình HĐND TP thông qua tại kỳ họp cuối tháng 10. Sau khi hoàn thiện, đề án 29 phường sẽ được gửi Bộ Nội vụ thẩm định, rồi trình Chính phủ xem xét và Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định. Với định hướng phát triển đô thị TP.HCM quy mô lớn, thành công không nằm ở việc đạt 142 phường, mà ở khả năng kết nối quy hoạch với giao thông, hạ tầng và dịch vụ tại từng địa bàn. Thành phố dự kiến phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 961 km cùng khoảng 450 km đường sắt nhẹ, tàu điện mặt đất đến năm 2050.
