Một tín hiệu ngoại giao làm đổi chiều tâm lý
Đàm phán Mỹ-Iran là nỗ lực ngoại giao nhằm tìm điều kiện chấm dứt đối đầu giữa Washington và Tehran, trong đó an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz và việc nới lỏng trừng phạt là những vấn đề trọng tâm. Khi xung đột vẫn tiếp diễn, Tổng thống Masoud Pezeshkian thông báo lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei đã chấp thuận để chính phủ tiến hành đàm phán với Mỹ. Thông tin được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Iran xác nhận Tehran tiếp tục trao đổi thông điệp ngoại giao với Washington qua các bên trung gian. Tác động tức thời không đến từ một thỏa thuận đã hoàn tất, mà từ việc mở ra khả năng giảm căng thẳng. Với thị trường dầu mỏ vốn nhạy cảm trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung, chỉ riêng tín hiệu đối thoại cũng đủ làm dịu phần nào tâm lý lo ngại.
Giá dầu giảm mạnh vì rủi ro được định giá lại
Phản ứng trên thị trường diễn ra nhanh và rõ: giá dầu giảm mạnh khi nhà đầu tư đánh giá lại nguy cơ xung đột Iran Mỹ gây gián đoạn nguồn cung. Kết thúc phiên ngày 2-11, dầu Brent giảm 7,63%, còn dầu WTI giảm 7,36%; đây là mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 7, theo NBC News. Diễn biến này cho thấy giá dầu không chỉ phản ánh lượng cung cầu hiện hữu, mà còn phản ánh kỳ vọng về những gì có thể xảy ra tiếp theo. Eo biển Hormuz là một phần trọng yếu trong tính toán rủi ro: nếu an toàn hàng hải được khôi phục, áp lực lo ngại nguồn cung có thể hạ nhiệt. Tuy nhiên, mức giảm của giá dầu nên được xem là phản ứng trước một triển vọng ngoại giao, không phải bằng chứng rằng căng thẳng đã kết thúc.
Đối thoại có đường đi, nhưng chưa có kết quả
Các bước ngoại giao đang được nối lại qua trung gian. Iran đã chuyển một kế hoạch hòa bình mới cho các bên trung gian để gửi tới Mỹ; tối 2-11, một phái đoàn hòa giải cấp cao của Qatar đến Tehran để tiếp tục thảo luận với giới chức Iran về thỏa thuận chung. Qatar và Pakistan được nêu là hai quốc gia đang phối hợp thúc đẩy giải pháp chấm dứt xung đột. Trọng tâm được cho là các điều kiện để hai bên chấm dứt đối đầu, bao gồm khôi phục an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz và nới lỏng các biện pháp trừng phạt kinh tế. Những nội dung này cho thấy tiến trình có các vấn đề cụ thể để thương lượng, nhưng cũng phản ánh khoảng cách đáng kể giữa hai phía. Kế hoạch đã được chuyển đi; bước tiếp theo phụ thuộc vào phản hồi và khả năng hai bên tìm được điểm chung.
Kỳ vọng giảm căng thẳng chưa phải bảo đảm
Đợt giảm giá dầu cho thấy thị trường sẵn sàng phản ứng trước dấu hiệu ngoại giao, nhưng không nên nhầm phản ứng ấy với sự ổn định đã được xác lập. Đàm phán có thể làm dịu kỳ vọng rủi ro, song tiến trình còn phụ thuộc vào các điều kiện khó như an toàn hàng hải và trừng phạt. Nếu đối thoại được duy trì, thị trường có thêm lý do để giảm phần bù rủi ro liên quan đến nguồn cung; nếu tiến trình đình trệ, tâm lý có thể đổi chiều. Vì vậy, thông điệp quan trọng nhất không phải là giá dầu đã giảm, mà là mức độ nhạy cảm của thị trường trước bất kỳ thay đổi nào trong quan hệ Mỹ-Iran. Kết luận: tín hiệu mở lại đối thoại đã tạo cú hạ nhiệt tức thì, nhưng chỉ tiến triển thực chất mới có thể biến kỳ vọng thành sự giảm rủi ro bền vững.
