Từ con tàu nhỏ đến mạng lưới hàng hải toàn cầu
Siêu cảng Cần Giờ là dự án cảng trung chuyển quốc tế được quy hoạch tại TP.HCM, nơi liên danh có sự tham gia của doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái MSC đặt cược vào vai trò kết nối hàng hải khu vực. Dấu ấn của gia tộc Aponte vì thế không chỉ nằm ở quy mô vốn góp, mà còn ở kinh nghiệm vận hành mạng lưới tàu và cảng. MSC do thuyền trưởng người Italy Gianluigi Aponte thành lập năm 1970, khởi đầu với tàu chở hàng nhỏ MV Patricia. Từ nền tảng ấy, doanh nghiệp gia đình phát triển thành hãng vận tải container toàn cầu, hiện vận hành hơn 1.000 tàu, kết nối khoảng 520 cảng tại hơn 155 quốc gia. Quy mô này tạo cho MSC lợi thế thương mại đáng kể: hãng có thể góp phần đưa tuyến tàu và nguồn hàng đến cảng mới, thay vì chỉ đầu tư hạ tầng rồi chờ khách hàng tìm đến.
Quyền sở hữu MSC được chuyển sang hai người con Diego và Alexa Aponte trong quý IV/2025, theo thông báo của tập đoàn. Gianluigi tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch; Diego lãnh đạo MSC Mediterranean Shipping Company, còn Alexa đảm nhiệm chức Giám đốc tài chính. Sự kế nhiệm này gắn trực tiếp với dự án Cần Giờ: Diego đã gia nhập MSC từ năm 1997 và thành lập Terminal Investment Limited năm 2000, chuyên đầu tư, khai thác cảng container. Đây không phải một nhà đầu tư tài chính đứng ngoài hoạt động khai thác; TiL là cánh tay cảng biển của MSC, với sự hiện diện tại nhiều trung tâm hàng hải quốc tế. Điều đó khiến đóng góp tiềm năng của gia tộc Aponte vượt khỏi phần vốn góp, dù khả năng biến lợi thế mạng lưới thành sản lượng thực tế vẫn cần được kiểm chứng.
Terminal Investment Limited là mắt xích đầu tư cảng
Liên danh thực hiện cảng Cần Giờ gồm Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A. (TiL), doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái MSC. Theo cơ cấu vốn góp dự kiến, TiL nắm 49%, VIMC nắm 36% và Cảng Sài Gòn nắm 15%. Tỷ lệ cao nhất trao cho TiL vị trí dẫn dắt về vốn trong liên danh, còn hai đối tác Việt Nam tạo nền tảng trong nước về hàng hải và khai thác cảng. Cách phân chia này có lý do chiến lược: dự án cần cả năng lực tổ chức cảng quốc tế lẫn sự am hiểu thị trường, thủ tục và kết nối nội địa. Nhưng tỷ lệ sở hữu không tự bảo đảm hiệu quả; trách nhiệm phối hợp, tiến độ giải ngân và năng lực triển khai của từng bên mới quyết định dự án có đi từ quy hoạch đến vận hành hay không.
Quy hoạch dự án trải rộng khoảng 571 ha tại khu vực cù lao Gò Con Chó, với hệ thống cầu cảng chính dài khoảng 7,5 km và khả năng tiếp nhận tàu container tới 250.000 DWT, tương đương tàu khoảng 24.000 TEU. Công suất dự báo là 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và 16,9 triệu TEU vào năm 2047 nếu triển khai đúng kế hoạch. Những con số ấy cho thấy tham vọng định hình Cần Giờ thành điểm trung chuyển lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về luồng hàng hải, hạ tầng kết nối và nguồn hàng ổn định. Lợi thế của MSC là có mạng lưới tàu toàn cầu; vai trò của VIMC và Cảng Sài Gòn là giúp dự án gắn với năng lực hàng hải trong nước. Sự bổ trợ này có giá trị nếu được chuyển thành cam kết khai thác cụ thể.
Vốn lớn chưa đủ: điều kiện để cảng thành điểm trung chuyển
Theo phương án dự kiến, tổng vốn góp của ba nhà đầu tư khoảng 19.331 tỷ đồng; trong đó TiL góp khoảng 9.472 tỷ đồng, VIMC 6.959 tỷ đồng và Cảng Sài Gòn khoảng 2.900 tỷ đồng. Phần góp này tương ứng khoảng 15% tổng mức đầu tư, phần còn lại dự kiến huy động từ các nguồn khác. Vì vậy, vị thế cổ đông lớn của TiL không đồng nghĩa hãng tự mình bảo đảm toàn bộ nguồn lực cho dự án. Thành công phụ thuộc vào khả năng thu xếp phần vốn còn lại, cùng tiến độ hoàn thiện thủ tục và xây dựng hạ tầng. Điều đáng kỳ vọng là một hãng tàu có mạng lưới toàn cầu tham gia có thể giúp cảng Cần Giờ thu hút tàu mẹ và hàng trung chuyển quốc tế. Tuy nhiên, kỳ vọng đó chỉ thành lợi thế khi có tuyến tàu, khách hàng và sản lượng cụ thể, chứ không thể suy ra từ danh tiếng của nhà đầu tư.
Dự án đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư lần đầu ngày 18/9/2026; liên danh được TP.HCM chấp thuận nhà đầu tư vào tháng 4/2026 và tiếp tục làm việc với cơ quan chức năng về thủ tục, hạ tầng kết nối. Ngày 7/10, Tổng giám đốc MSC Søren Toft dự cuộc làm việc với các đối tác và lãnh đạo thành phố về tiến độ, trong đó MSC xác định Việt Nam là một thị trường tăng trưởng trọng điểm ở Đông Nam Á. Bước tiếp theo vẫn còn nhiều việc: hoàn thiện thủ tục liên quan, thu xếp vốn, phát triển luồng hàng hải và kết nối hạ tầng trước khi có thể vận hành thương mại. Vì thế, dấu ấn của gia tộc Aponte là một điểm tựa đáng kể, không phải lời bảo đảm thành công. Cần đánh giá dự án bằng tiến độ thực tế và khả năng đưa hàng về cảng.
