Thành phố qua ống kính của cộng đồng
Ảnh đô thị là cách ghi lại đời sống, kiến trúc và ký ức của một thành phố qua góc nhìn cá nhân, đồng thời góp những khoảnh khắc riêng vào câu chuyện chung của cộng đồng. Hai cuộc thi “My City - My Story” và “Photo Marathon” vừa khép lại, cùng trao giải cho những tác phẩm về TP. Hồ Chí Minh. Điểm đáng chú ý không chỉ là những bức ảnh được vinh danh, mà còn là cách hai hình thức sáng tác bổ sung cho nhau: một bên mời người dự thi kể chuyện từ ký ức, bên kia đưa họ ra đường phố để quan sát trực tiếp. Cuộc thi nhiếp ảnh “Từ ký ức Đô thị đến Công nghiệp Văn hóa” thuộc chương trình lý luận, phê bình văn học nghệ thuật của thành phố năm 2026. Sự kết hợp ấy đặt nhiếp ảnh cộng đồng vào vị trí đáng kể trong việc lưu giữ bản sắc đô thị.
Photo Marathon: từ con hẻm đến phiên chợ
Photo Marathon nhận 450 ảnh từ gần 200 người tham gia và trao đồng giải nhất cho Nguyễn Tuấn Anh với “Đêm lung linh phố thị” và Lý Tuấn Thiện với “Đi chợ”. Hai lựa chọn ấy tạo nên một đối sánh giàu ý nghĩa: thành phố hiện lên vừa qua ánh đèn đêm, vừa qua nhịp sinh hoạt bình dị của một phiên chợ. Cuộc thi sáng tác thực địa khuyến khích người tham gia khám phá di sản kiến trúc, nhịp sống trong hẻm, đô thị ven sông, xóm trọ, chung cư, ký túc xá và chợ. Giá trị của cách tiếp cận này nằm ở việc đưa người cầm máy đến gần đời sống thay vì chỉ nhìn thành phố như phông nền. Ban tổ chức mở cuộc thi cho người yêu nhiếp ảnh quan tâm đến đô thị và di sản, không dành cho nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp.
Ký ức cá nhân thành mảnh ghép chung
Ở nội dung trực tuyến “My City - My Story”, giải nhất do ban giám khảo lựa chọn thuộc về Lý Thanh Vũ với tác phẩm “Trở về nơi an nghỉ”; giải nhất do cộng đồng bình chọn thuộc về Nguyễn Viết Chiến với “Bình yên tuổi xế chiều”. Những tên gọi ấy gợi ra hai cách nhìn khác nhau về thành phố: một bên hướng về ký ức và sự trở về, bên kia bắt lấy nét bình yên trong đời sống con người. Cuộc thi mở cho người dân, du khách và người Việt ở nước ngoài, ngoại trừ nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp. Vì vậy, câu chuyện về TP. Hồ Chí Minh không chỉ được kể bởi người cầm máy chuyên nghiệp; trải nghiệm của người sống, đến thăm hay mang theo ký ức về thành phố cũng có chỗ đứng. Những bức ảnh gợi nhớ điều thân thuộc và ghi lại nhịp sống đang diễn ra cùng góp thành ký ức tập thể.
Một cuộc thi, hai cách nhìn về thành phố
Đặt hai nội dung cạnh nhau cho thấy ảnh đô thị không cần chọn giữa cái đẹp thị giác và giá trị tư liệu. Photo Marathon ghi lại những cảnh huống bắt gặp khi khám phá thành phố; “My City - My Story” cho phép người dự thi diễn đạt mối gắn bó riêng với nơi chốn. Cả hai cùng mở rộng phạm vi của nhiếp ảnh cộng đồng, từ người yêu ảnh đến cư dân và du khách. Hai cuộc thi nằm trong chương trình lý luận, phê bình văn học nghệ thuật TP. Hồ Chí Minh năm 2026, do hội đồng chuyên môn phối hợp với đài phát thanh và truyền hình thành phố triển khai theo kế hoạch của cơ quan tuyên giáo thành phố. Mục tiêu văn hóa ấy có ý nghĩa thiết thực: khi những lát cắt đời thường được lưu lại và chia sẻ, chúng góp thêm chất liệu để cộng đồng gìn giữ bản sắc và phát triển công nghiệp văn hóa.
Kết luận: hai cuộc thi cho thấy thành phố được tạo nên không chỉ bởi công trình và đường phố, mà còn bởi những khoảnh khắc người dân nhận ra mình trong đó. Một bức ảnh có thể giữ lại phiên chợ hôm nay, một góc phố thân quen hay cảm giác về một thời đã qua. Khi những góc nhìn ấy cùng hiện diện, thành phố hiện lên gần gũi và nhiều chiều hơn.
