Quy hoạch được duyệt, nhưng chưa có danh sách hộ phải chuyển đi
Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là đồ án định hướng sử dụng đất, tổ chức không gian và phát triển hạ tầng dọc đoạn sông từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đồng thời đặt các yêu cầu về thoát lũ và an toàn đê điều. Ngày 13/11, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng ký Quyết định 6075 phê duyệt điều chỉnh tổng thể quy hoạch tỷ lệ 1/5.000; quyết định có hiệu lực từ ngày ký và thay thế quyết định năm 2022. Điều đó mở ra khuôn khổ phát triển mới, chứ chưa xác định ngay từng hộ phải di dời ven sông. Phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha, thuộc địa giới 16 xã, phường: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.
Ba nhóm xử lý, không phải một phương án cho toàn bộ ven sông
Điểm người dân cần lưu ý là quy hoạch chia khu dân cư ven sông thành ba nhóm: nơi được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; nơi phải di dời một phần vì yêu cầu phòng, chống lũ hoặc hạ tầng thiết yếu; và nơi được xác định để tái thiết đô thị. Vì vậy, câu hỏi “khu vực nào phải đi?” chưa thể trả lời bằng cách khoanh toàn bộ khu ngoài đê. Việc phân loại dựa trên an toàn thoát lũ, phạm vi mở đường và công trình hạ tầng, khả năng duy trì cấu trúc làng, giá trị văn hóa cùng chất lượng hạ tầng hiện hữu. Những làng nghề và làng lâu đời có giá trị được ưu tiên bảo tồn phần lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển. Đây là hướng tiếp cận hợp lý hơn việc áp dụng một phương án di dời đồng loạt, nhưng quyền lợi cụ thể vẫn phụ thuộc các bước rà soát tiếp theo.
- Có thể được giữ lại: khu vực đáp ứng điều kiện an toàn và có thể chỉnh trang, cải thiện hạ tầng.
- Có thể phải di dời một phần: nơi cần xử lý rủi ro lũ hoặc thiếu hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường.
- Có thể tái thiết: khu vực nằm trong phạm vi dự án, hạ tầng hoặc không gian phát triển đô thị được xác định trong đồ án.
Những trường hợp được nêu cụ thể trong diện tái thiết
Các nhóm được nêu rõ có thể thuộc diện di dời để tái thiết gồm khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ; nơi nằm trong phạm vi mở trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông hoặc công trình hạ tầng; và khu vực được xác định là không gian trung tâm, động lực phát triển của trục cảnh quan sông Hồng. Trong nhóm sau, quy hoạch nêu toàn bộ khu vực trong vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, cùng một số khu dân cư khác sẽ được xác định cụ thể trong đồ án. Các khu vực thực hiện dự án phục vụ tái định cư, gồm khu đô thị định cư và khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng, cũng thuộc diện di dời để tái thiết. Đây là những dấu hiệu về phạm vi có thể chịu tác động, không phải thông báo rằng mọi hộ trong các địa bàn ấy đều phải chuyển đi.
Quy hoạch dự báo dân số từ 800.000 đến 1,2 triệu người, nhưng con số này là ngưỡng phục vụ tính toán đất đai và khả năng đáp ứng hạ tầng; quy mô thực tế còn phụ thuộc điều kiện an toàn thoát lũ, đê điều được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Với người dân, cần chờ ranh giới và giải pháp cụ thể thay vì suy ra nghĩa vụ di dời chỉ từ tên xã, phường.
An toàn lũ và các bước cần hoàn tất
Điều chỉnh quy hoạch được cập nhật sau quá trình lấy ý kiến các cơ quan, chuyên gia và cộng đồng dân cư, cùng chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy ngày 5/7/2026 và việc rà soát cách ứng xử với di tích, làng nghề truyền thống. Vì các cập nhật làm thay đổi phương án trước đó, mô hình thủy văn, thủy lực cần được cập nhật để đánh giá đầy đủ an toàn phòng, chống lũ. Đây không phải thủ tục phụ: nếu đánh giá thoát lũ và an toàn đê điều chưa đạt yêu cầu, phương án phát triển hoặc di dời không thể coi là đã chốt.
Tiếp theo, nội dung liên quan thoát lũ và an toàn đê điều sẽ được gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, trình UBND thành phố xem xét theo Luật Đê điều. Mỗi dự án thành phần còn phải tự tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động cụ thể. Song song, thành phố sẽ tiếp tục rà soát giải pháp giữ lại, chỉnh trang, di dời hoặc tái thiết; chi tiết được cụ thể hóa trong quy định quản lý, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và từng dự án đầu tư.
Kết luận: quy hoạch sông Hồng xác định những loại khu vực có thể phải di dời, nhưng chưa phải danh sách cuối cùng các hộ dân chịu ảnh hưởng. Chỉ khi ranh giới, đánh giá an toàn và phương án triển khai được cụ thể hóa, người dân mới có căn cứ rõ ràng để biết nơi ở của mình thuộc diện bảo tồn, chỉnh trang hay tái thiết.
