Từ cam kết chính trị đến những tuyến kết nối cụ thể
Kết nối Việt Nam – Lào là việc phối hợp phát triển hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi số, đồng thời liên thông giao thông, cửa khẩu, cảng biển và logistics để hàng hóa, doanh nghiệp và người dân qua lại thuận lợi hơn. Đây không nên chỉ là khẩu hiệu hợp tác: giá trị của nó nằm ở khả năng biến các cam kết cấp cao thành những tuyến vận chuyển hoạt động hiệu quả.
Chiều 3/11, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng hội kiến Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone cùng đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Lào nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chuyến thăm lần đầu tiên của ông Sonexay Siphandone tới Việt Nam được xác định là dấu hiệu cho thấy sự quan tâm chung của lãnh đạo hai nước đối với quan hệ song phương.
Ưu tiên được nêu không chỉ là xây dựng thêm hạ tầng. Hai bên muốn thúc đẩy năng lượng và chuyển đổi số, đồng thời tạo đột phá về thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng. Theo tôi, đây là cách tiếp cận đúng: kết nối vật lý mở đường cho hàng hóa, còn năng lực phối hợp và trao đổi dữ liệu mới giúp các mắt xích vận hành ăn khớp.
Giao thông, cửa khẩu và cảng biển phải thành một chuỗi
Các dự án giao thông, kết nối cảng biển, cửa khẩu và logistics được nêu rõ là trọng tâm hợp tác. Điểm đáng chú ý là những mắt xích này cần được nhìn như một hệ thống: đường vận chuyển đưa hàng tới cửa khẩu, thủ tục biên giới quyết định thời gian thông quan, còn dịch vụ logistics kết nối hàng hóa với cảng và các thị trường tiếp theo.
Với Lào, một quốc gia không giáp biển, khả năng tiếp cận cảng biển qua mạng lưới kết nối với Việt Nam có ý nghĩa chiến lược. Nhưng chỉ có cảng thôi chưa đủ. Nếu đường bộ, cửa khẩu và khâu giao nhận không đồng bộ, lợi thế tiếp cận biển có thể bị giảm bởi thời gian chờ và sự đứt đoạn trong vận chuyển. Vì vậy, cảng biển Việt Lào nên được hiểu là mục tiêu kết nối trong toàn tuyến, không phải một công trình tách rời.
Cách đặt vấn đề này cũng định hình ưu tiên cho hạ tầng Việt Lào: không chỉ xây dựng, mà phải phối hợp vận hành giữa các đầu mối. Khi các khâu liên thông tốt hơn, doanh nghiệp có thể lập kế hoạch giao hàng rõ ràng hơn, còn người sản xuất và người mua có thêm điều kiện tiếp cận thị trường.
Logistics quyết định cam kết có đến được doanh nghiệp
Một mạng lưới kết nối hiệu quả có thể giảm những khoảng trống giữa nơi sản xuất, cửa khẩu, cảng biển và thị trường tiêu thụ. Điều đó giúp hàng hóa lưu thông thuận tiện hơn, hỗ trợ thương mại và đầu tư, đồng thời mở rộng cơ hội kết nối doanh nghiệp và hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị chung. Đây là lợi ích thiết thực nhất mà logistics Việt Lào có thể đem lại.
Tuy nhiên, danh sách ưu tiên mới cho biết hướng đi, chưa chứng minh các tuyến đã được triển khai đồng bộ hay tiến độ cụ thể ra sao. Bởi vậy, việc hai bên thường xuyên rà soát tiến độ và kịp thời tháo gỡ khó khăn là điều có ý nghĩa then chốt. Cơ chế giám sát chung của Quốc hội hai nước cũng có thể giúp các thỏa thuận cấp cao và dự án chiến lược được theo dõi sát hơn.
Tác động với người dân sẽ thể hiện qua việc hàng hóa đến nơi thuận lợi hơn, doanh nghiệp dễ tổ chức vận chuyển và hoạt động thương mại có thêm cơ hội phát triển. Nhưng những kết quả ấy phụ thuộc vào chất lượng thực thi, không chỉ vào tuyên bố ưu tiên.
Thước đo là khả năng biến ưu tiên thành kết quả
Sau cuộc hội kiến, hai bên đặt trọng tâm vào việc thực hiện các thỏa thuận, dự án hợp tác và tiếp tục rà soát tiến độ để xử lý vướng mắc. Việt Nam cũng nêu kế hoạch tăng cường giao lưu nhân dân và phối hợp tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ “Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam - Lào 2027”.
Về dài hạn, kết nối hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi số chỉ tạo thành lợi thế khi được gắn với nhu cầu thương mại cụ thể. Đường vận chuyển phải nối được với cửa khẩu; cửa khẩu phải phối hợp nhịp nhàng với dịch vụ logistics; còn kết nối cảng biển cần phục vụ được dòng hàng xuyên biên giới. Đó là phép thử thực tế cho mọi chương trình hạ tầng Việt Lào.
Ưu tiên giao thông, cảng biển, cửa khẩu và logistics là lựa chọn có cơ sở vì chúng tác động trực tiếp đến lưu thông hàng hóa và chuỗi cung ứng. Kết luận quan trọng không nằm ở số lượng lĩnh vực được nêu, mà ở khả năng nối chúng thành một hành lang vận hành thông suốt. Khi làm được điều đó, kết nối Việt Nam Lào mới chuyển từ cam kết chính trị thành lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp và người dân.
