Dự thảo tìm cách theo kịp trường học sau sắp xếp
Định mức nhân sự trường học là khung quy định số người làm việc theo từng vị trí và quy mô cơ sở giáo dục, nhằm giúp trường tổ chức quản lý, giảng dạy và hỗ trợ học sinh. Trong bối cảnh trường học được sắp xếp thành các đơn vị có nhiều địa điểm, khung này cần phản ánh thực tế vận hành thay vì chỉ tính theo trường chính.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư về định mức số người làm việc tại cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập và dự bị đại học. Động thái này nối tiếp việc sắp xếp trường học trên cả nước và quy định chuyển tiếp của Chính phủ: trường chính có một phó hiệu trưởng, mỗi phân hiệu có một phó hiệu trưởng; nghị quyết liên quan có hiệu lực từ ngày 5/8 đến hết ngày 30/6/2028.
Điểm đáng chú ý không chỉ là thêm người ở những vị trí cụ thể, mà là nhìn nhận trường nhiều phân hiệu như một hệ thống phải vận hành tại nhiều địa điểm. Nếu nhân lực ở trường chính không đi cùng trách nhiệm tại phân hiệu, việc điều phối học sinh và hoạt động giáo dục sẽ dễ thành nút thắt.
Hiệu phó và kế toán: định biên gắn với số điểm trường
Dự thảo đề xuất mỗi cơ sở mầm non và trường tiểu học, THCS, THPT có một hiệu trưởng. Với trường có phân hiệu, trường chính được bố trí một phó hiệu trưởng và mỗi phân hiệu có một người phụ trách ở vị trí này. Cách tính đó khiến số lượng phó hiệu trưởng gắn trực tiếp với mạng lưới địa điểm, thay vì chỉ dựa vào quy mô chung của trường.
Với trường không có phân hiệu, số lượng cấp phó thực hiện theo Nghị định 299/2026; trường phổ thông nhiều cấp học, từ 40 lớp trở lên, được bố trí không quá 3 cấp phó. Như vậy, đề xuất phân biệt trường tập trung với trường có nhiều điểm hoạt động, nhưng mức bố trí cụ thể vẫn cần xét trong khuôn khổ quy định.
Định mức kế toán cũng tăng theo số phân hiệu: trường có tối đa 4 phân hiệu được bố trí một người; từ 5 đến 9 phân hiệu, tối đa 2 người; từ 10 phân hiệu trở lên, tối đa 3 người. Mỗi trường chính còn được bố trí một kế toán, một văn thư và một thủ quỹ; các vị trí hỗ trợ khác có thể được bố trí tại cả trường chính lẫn từng phân hiệu. Đây là hướng hợp lý: khối lượng quản lý tăng thì năng lực xử lý hồ sơ, tài chính cũng cần tăng.
Định mức giáo viên thay đổi theo cấp và loại trường
Dự thảo điều chỉnh định mức giáo viên trên lớp ở một số loại hình phổ thông, tương ứng với định mức tiết dạy mới; cấp mầm non giữ nguyên. Ở tiểu học, mức tối đa vẫn là 1,2 giáo viên/lớp với trường dạy một buổi mỗi ngày và 1,5 giáo viên/lớp với trường dạy hai buổi. Việc giữ nguyên các mức này cho thấy đề xuất không thay đổi đồng loạt, mà tập trung vào những cấp và loại hình cần điều chỉnh.
Ở THCS, mức tối đa được đề xuất là 1,8 giáo viên/lớp tại trường thông thường, 2,1 tại trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và 2,2 tại trường, lớp dành cho người khuyết tật. Ở THPT, định mức tối đa là 2,15 giáo viên/lớp; lớp chuyên tại trường THPT chuyên có thể được bố trí tối đa 3 giáo viên/lớp.
Các con số này quan trọng vì định mức giáo viên quyết định khả năng phân công dạy học, không chỉ là phép tính nhân sự trên giấy. Trường chính và mỗi phân hiệu ở cấp tiểu học, THCS còn được bố trí một giáo viên phụ trách hoạt động Đội. Khi triển khai, cơ quan quản lý cần bảo đảm định mức trở thành nhân lực thực tế ở từng điểm trường, không chỉ là tổng số của toàn hệ thống.
Bổ sung vị trí hỗ trợ là cần, nhưng phải sát nhu cầu
Ngoài quản lý, kế toán và giáo viên, dự thảo bổ sung vị trí cấp dưỡng thay cho cách gọi “nấu ăn”, vị trí quản lý học sinh ở trường phổ thông có tổ chức nội trú, bán trú và vị trí hỗ trợ tổ chức hoạt động giáo dục tại cơ sở mầm non. Mỗi trường chính và phân hiệu được bố trí tối thiểu một người cho các vị trí được nêu, còn số lượng cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Với trường nhiều phân hiệu, các nhiệm vụ này gắn trực tiếp với sinh hoạt, chăm sóc và tổ chức hoạt động tại từng địa điểm. Bố trí nhân sự ở nơi học sinh thực sự có mặt sẽ thiết thực hơn việc chỉ tăng đầu mối tại trường chính. Tuy vậy, định mức tối thiểu cần đi cùng đánh giá khối lượng công việc và đặc điểm từng phân hiệu để tránh nơi thiếu người, nơi bố trí không sát nhu cầu.
Dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, nên các mức đề xuất chưa phải căn cứ cuối cùng để khẳng định trường sẽ được phân bổ bao nhiêu người. Bước tiếp theo là hoàn thiện quy định trên cơ sở góp ý và bảo đảm sự phối hợp giữa trường chính với các địa điểm trực thuộc. Hướng đi đúng không nằm ở việc tăng định biên bằng mọi giá, mà ở cách phân bổ đủ người cho đúng nhiệm vụ và đúng nơi.
