Từ mục tiêu toàn dân đến kết quả ở Tổng Cọt
Khám sức khỏe toàn dân là cách tổ chức kiểm tra và sàng lọc sức khỏe cho người dân ngay tại cộng đồng, nhằm phát hiện nguy cơ sớm và kết nối người cần chăm sóc với dịch vụ y tế phù hợp. Kết quả Tổng Cọt cho thấy độ bao phủ không đến từ việc chờ người dân tự tìm đến cơ sở khám, mà cần chủ động đưa nhân lực đến địa bàn và rà soát từng trường hợp.
Chương trình được triển khai theo mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân gắn với Nghị quyết 72-NQ/TW. Tại xã Tổng Cọt, đến 18 giờ 14 phút ngày 23/10, toàn bộ 5.736 người đang có mặt trên địa bàn đã được khám, đạt 100% kế hoạch. Con số này đáng chú ý trong bối cảnh trước đó địa phương gặp trở ngại vì địa bàn rộng, dân cư phân tán, đường đi khó và một bộ phận người dân chưa quen khám sức khỏe định kỳ.
Tuy vậy, cần đọc đúng phạm vi kết quả: 100% ở đây là số người hiện có mặt tại xã theo rà soát, không mặc nhiên đồng nghĩa mọi người có tên trong danh sách dân cư đều đã được khám. Cách nêu rõ mẫu số giúp đánh giá thành tích sát thực tế hơn.
Muốn đạt độ phủ, phải đưa dịch vụ đến gần dân
Xã đã xây dựng kế hoạch và phối hợp với Bệnh viện Hà Quảng tuyên truyền, vận động người dân tham gia từ tháng 6 đến tháng 9/2026. Khi tiến độ ban đầu chưa đáp ứng yêu cầu, Sở Y tế làm việc với UBND xã để xác định vướng mắc, rồi hỗ trợ nhân lực, phương tiện và trang thiết bị; Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp với Trạm Y tế xã tiếp tục triển khai.
Trong các ngày 15, 16 và 21/10, lực lượng y tế tổ chức đợt khám cao điểm với các kíp được bố trí linh hoạt về thời gian và địa điểm. Ngoài điểm khám tập trung, cán bộ y tế đến thôn, xóm hỗ trợ người khó đi lại; địa phương đồng thời rà soát người chưa tham gia, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và người sức khỏe yếu.
Đây là bài học tổ chức đáng nhân rộng: sàng lọc sức khỏe cộng đồng chỉ có thể đạt độ phủ cao khi chính quyền, y tế tuyến tỉnh và tuyến xã cùng chia việc, còn phương thức khám được điều chỉnh theo trở ngại thực tế. Với người dân ở nơi đi lại khó khăn, điểm khám lưu động giúp tiếp cận dịch vụ ngay tại địa phương thay vì để khoảng cách trở thành rào cản.
Tỷ lệ hoàn thành cao chưa đủ để kết luận hiệu quả
Tổng Cọt là một kết quả tại địa phương trong chương trình rộng hơn. Sau gần bốn tháng, toàn tỉnh Tuyên Quang đã khám tầm soát cho 1.152.012 trên tổng số 1.510.223 người, đạt 76% kế hoạch. Ngành y tế đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 hoàn thành kiểm tra sức khỏe định kỳ cho toàn dân, lập sổ sức khỏe điện tử và định hướng điều trị chuyên sâu khi phát hiện bệnh.
Sàng lọc có giá trị khi giúp nhận diện nguy cơ và đưa người dân đến bước chăm sóc tiếp theo. Đợt tầm soát diện rộng tại Tuyên Quang đã phát hiện các trường hợp mắc bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường và một số nguy cơ cần tầm soát ung thư sớm. Dữ liệu khám, chỉ số sinh tồn và kết quả chẩn đoán được định hướng tích hợp vào hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng theo dõi thay vì dừng ở tờ kết quả.
Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa cho biết cụ thể danh mục khám tại Tổng Cọt gồm những hạng mục nào, tiêu chí chuyển tuyến ra sao, hay người có kết quả bất thường được hẹn tái khám và quản lý thế nào. Đây là những chi tiết cần công khai để người dân hiểu rõ phạm vi sàng lọc, còn cơ quan quản lý đánh giá được chất lượng và tính liên tục của chăm sóc.
Thước đo tiếp theo là không để người bệnh bị bỏ ngỏ
Hoàn thành khám cho 5.736 người là một cột mốc về độ bao phủ, nhưng không nên xem đó là đích đến. Giá trị của chương trình phụ thuộc vào việc mỗi phát hiện bất thường có được giải thích dễ hiểu, phân loại mức độ nguy cơ và nối với tuyến điều trị phù hợp hay không. Nếu thiếu bước này, khám đủ người vẫn có thể chỉ tạo ra dữ liệu mà chưa cải thiện sức khỏe.
Sau các đợt cao điểm, địa phương tiếp tục đối chiếu số người thực tế có mặt, xác định trường hợp chưa được khám để vận động và hỗ trợ. Ở quy mô tỉnh, mục tiêu cuối năm không chỉ là hoàn tất khám sức khỏe định kỳ mà còn lập hồ sơ điện tử và có hướng điều trị rõ ràng cho người phát hiện bệnh. Đó là hướng đi đúng, nhưng cần được đánh giá bằng kết quả theo dõi và chăm sóc tiếp nối.
Tổng Cọt cho thấy mô hình khám cộng đồng có thể vượt qua trở ngại địa lý khi tổ chức linh hoạt và chủ động tìm đến người dân. Bước kế tiếp cần minh bạch danh mục khám, kết quả phân loại và quy trình tái khám. Khi sàng lọc gắn liền với theo dõi, Nghị quyết 72 mới được chuyển hóa thành chăm sóc sức khỏe thường xuyên, thay vì một chiến dịch kết thúc sau ngày khám.
