Từ 79 trường đến mục tiêu 100
“Mở sách - Mở tương lai” là sáng kiến đưa tủ sách và hoạt động đọc đến học sinh tiểu học, nhất là tại những trường ngoài trung tâm đô thị và nơi còn thiếu nguồn tài liệu. Khởi động từ tháng 1 năm nay tại Trường tiểu học Đắk Á và Trường tiểu học Bù Gia Mập ở khu vực Bình Phước cũ, chương trình đã tiếp cận 79 trường tại 9 tỉnh, thành phố tính đến hết tháng 10. Quỹ Giáo dục Thiện Tâm đặt mục tiêu trao tặng tủ sách cho 100 trường tiểu học trên cả nước trong năm 2026. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng giá trị của con số không nằm ở tốc độ phủ rộng đơn thuần. Một tủ sách trường học chỉ thực sự có ý nghĩa khi học sinh có thể dùng sách thường xuyên, và các trường vốn ít cơ hội tiếp cận tài liệu học tập được ưu tiên đúng mức.
Đưa sách đến nơi khó tiếp cận
Phạm vi của chương trình không dừng ở các trường trong nội đô TP.HCM: sách đã được đưa tới những địa bàn ngoài trung tâm thành phố và nhiều tỉnh, trong đó có Đà Nẵng, Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Tây Ninh và Vĩnh Long. Cách trao tặng cũng được điều chỉnh theo khoảng cách. Trong 79 trường, 15 trường nhận sách trực tiếp, còn 64 trường được gửi qua đường chuyển phát để hoạt động có thể đến các điểm trường xa, nơi nguồn tài liệu đọc còn hạn chế. Đây là lựa chọn thực tế cho giáo dục vùng khó khăn: không thể chờ mọi trường có điều kiện tổ chức sự kiện trực tiếp mới nhận được sách. Tuy vậy, giao sách chỉ giải quyết khâu đầu. Muốn sách trở thành một phần đời sống học đường, trường cần sắp xếp không gian đọc và tạo dịp để học sinh chủ động mở sách.
Sách có ý nghĩa khi được mở ra
Hoạt động gặp gỡ học sinh cho thấy tủ sách có thể là điểm khởi đầu, chứ không phải đích đến. Chương trình đã tổ chức giao lưu tại 7 trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM mở rộng; các em đọc sách, vẽ tranh, chia sẻ cảm nhận và kể về ước mơ. Một chương trình quyên góp sách khác, Tủ sách Khăn Quàng Đỏ, cũng cho thấy nguồn sách cộng đồng có thể được huy động đáng kể: chương trình nhận 12.896 cuốn sách, truyện, 1.102 tập trắng và 3 triệu đồng đóng góp để mua sách. Đây là sáng kiến riêng, không phải số liệu của “Mở sách - Mở tương lai”, nhưng cùng nhấn mạnh vai trò của sự chung tay. Tại một trung tâm bảo trợ, em Nguyễn Văn Bảo, 12 tuổi, chia sẻ: “Sau giờ học, chúng em có thể đọc sách, thư giãn”. Cơ hội ấy giản dị, nhưng với học sinh thiếu lựa chọn đọc, nó mở thêm một cánh cửa học hỏi.
Chặng tiếp theo cần duy trì thói quen đọc
Mục tiêu 100 trường trong năm 2026 đòi hỏi chương trình tiếp tục mở rộng mạng lưới tiếp nhận sách, đặc biệt tại những nơi ngoài trung tâm đô thị. Theo kế hoạch, trong tháng 11 chương trình dự kiến đến Trường tiểu học Đoàn Thị Điểm ngày 14/11 và Trường tiểu học Châu Pha B ngày 28/11. Những điểm đến tiếp theo sẽ có ý nghĩa hơn nếu sách được bổ sung phù hợp với lứa tuổi, có người hướng dẫn và được dành thời gian đọc trong lịch sinh hoạt của trường. Không nên xem số tủ sách đã trao là thước đo duy nhất: điều quan trọng là học sinh có quay lại với sách, tìm được nội dung hữu ích và hình thành thói quen đọc hay không. “Mở sách - Mở tương lai” đang đi đúng hướng khi đưa sách tới nơi thiếu thốn; hoàn thành mục tiêu 100 trường sẽ là cột mốc đáng ghi nhận, còn tác động lâu dài phụ thuộc vào việc mỗi tủ sách tiếp tục được sử dụng.
