Chăm sóc tinh thần phải là một phần của giáo dục
Sức khỏe tinh thần học đường là trạng thái an toàn, được lắng nghe và có khả năng ứng phó với áp lực trong môi trường học tập, với sự hỗ trợ kịp thời từ người lớn và bạn bè. Vì thế, phòng ngừa trầm cảm không thể chỉ dừng ở một buổi tuyên truyền: học sinh cần được trang bị kỹ năng, đồng thời sống trong môi trường đủ tin cậy để lên tiếng khi gặp khó khăn. Đắk Lắk đưa việc chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần vào định hướng giáo dục toàn diện năm học 2026–2027, bám sát nhiệm vụ năm học và tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo. Đây là lựa chọn đúng: áp lực thi cử, kỳ vọng gia đình và so sánh với bạn bè có thể đè nặng lên học sinh, nhất là lứa tuổi cuối cấp. Giáo dục cần giúp các em nhận diện áp lực trước khi nó trở thành khủng hoảng, thay vì chỉ xử lý hậu quả.
Dạy cách nhận biết, ứng phó và tìm người hỗ trợ
Tại Thanh Hóa, các cuộc thi năm 2026 với chủ đề trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa và kiểm soát trầm cảm học đường đưa nội dung này đến học sinh qua phần thi kiến thức, giải mã cảm xúc, xử lý tình huống và sáng tạo truyền thông. Hình thức sân khấu hóa giúp các em nhận diện dấu hiệu bất thường trong tình huống gần gũi, tập lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ bạn phù hợp. Giá trị của cách làm này nằm ở việc biến kiến thức thành hành động, đồng thời khuyến khích học sinh chủ động tìm trợ giúp khi cần. Ở Đắk Lắk, chuyên đề “Từ áp lực đến động lực” hướng dẫn học sinh lớp 9 nhận diện điều khiến mình căng thẳng, điều hòa cảm xúc và tập trung vào việc có thể kiểm soát. Một học sinh tham gia chia sẻ rằng em hiểu mình không cần giải quyết mọi việc cùng lúc, có thể bình tĩnh làm từng việc và tìm đến cha mẹ, thầy cô khi thấy quá sức. Những kỹ năng chăm sóc tinh thần như vậy cần được rèn thường xuyên, không chỉ trong một sự kiện.
Trường học hạnh phúc bắt đầu từ quan hệ an toàn
Các trường tại Quảng Trị đặt học sinh ở vị trí trung tâm, lấy yêu thương và gắn kết làm nền tảng để xây dựng môi trường thân thiện, tích cực và hạnh phúc. Cách tiếp cận này bổ sung điều mà một cuộc thi kỹ năng không thể tự mình tạo ra: cảm giác thuộc về và sự tin tưởng để học sinh dám nói thật về những gì đang trải qua. An toàn cũng phải hiện diện trong đời sống thường ngày, từ bảo vệ học sinh trước nguy cơ trên không gian mạng đến bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt. Các hoạt động giao lưu, xử lý tình huống và sân khấu hóa giúp học sinh nhận diện nguy cơ lừa đảo, dụ dỗ, xâm hại trực tuyến; giáo viên và phụ huynh được khuyến khích trò chuyện, lắng nghe và đồng hành. Đây là nền tảng thiết thực cho phòng ngừa trầm cảm học sinh: không gắn mọi khó khăn với bệnh lý, nhưng cũng không xem nhẹ dấu hiệu bất thường kéo dài.
Trách nhiệm không thể đặt riêng lên vai nhà trường
Một vụ việc gây phẫn nộ tại Hà Nội, trong đó nam sinh lớp 12 ở một trường thuộc xã Nội Bài xông lên bục giảng và đánh giáo viên chủ nhiệm, nhắc rằng khó khăn trong kiểm soát cảm xúc và ứng xử học đường cần được nhìn nhận nghiêm túc; nguyên nhân vụ việc còn đang được cơ quan chức năng xác minh. Bạo lực không thể được biện minh, nhưng chỉ kỷ luật sau sự việc cũng không đủ. Tư vấn tâm lý học đường cần có vai trò rõ ràng, để học sinh có chỗ chia sẻ và giáo viên được làm việc trong môi trường tôn trọng, dân chủ. Xây dựng trường học hạnh phúc là hành trình cần sự chung tay của nhà trường, gia đình và xã hội. Ngành giáo dục cần phối hợp với y tế, gia đình và chính quyền địa phương, đồng thời duy trì việc rèn kỹ năng nhận diện cảm xúc, quản lý căng thẳng xuyên suốt năm học. Kết luận đáng giữ lại rất rõ: cuộc thi có thể mở lời, nhưng sự lắng nghe bền bỉ và phối hợp thường xuyên mới giúp học sinh cảm thấy an toàn để tìm kiếm hỗ trợ.
