Từ trạm y tế đến từng hộ gia đình
Đội chăm sóc sức khỏe liên tục là lực lượng do trạm y tế tổ chức, phụ trách địa bàn dân cư cụ thể và chủ động kết nối dịch vụ y tế với từng hộ gia đình, thay vì chỉ chờ người dân đến khám. Mô hình tại Trạm Y tế xã Hiệp Phước ra mắt và hoạt động từ ngày 7/4/2026; đến ngày 24/10, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết thành phố sẽ phối hợp chính quyền địa phương đẩy nhanh việc nhân rộng mô hình đến 100% trạm y tế phường, xã, đặc khu. Đây là bước chuyển đáng chú ý: trạm y tế TP.HCM không chỉ là nơi tiếp nhận bệnh, mà cần trở thành đầu mối chăm sóc sức khỏe cộng đồng ngay tại nơi người dân sinh sống. Hiệu quả bước đầu trong chùm ca não mô cầu ở Trường THCS Hai Bà Trưng tại Hiệp Phước là lý do thực tế để mở rộng cách làm này.
Khi có dịch, hỗ trợ đến tận nhà
Trong ổ dịch não mô cầu tại Hiệp Phước, các đội không đợi người dân tự tìm đến cơ sở y tế. Họ đến từng nhà, phối hợp với cộng tác viên sức khỏe cộng đồng và chính quyền để rà soát người tiếp xúc gần, theo dõi người tiếp xúc, hướng dẫn phòng bệnh và hỗ trợ các biện pháp dự phòng. Cách tiếp cận này giúp việc phát hiện, tư vấn và theo dõi diễn ra ngay trong khu dân cư, nơi nguy cơ và lo lắng của người dân xuất hiện trước tiên. Nhân viên y tế có mặt trực tiếp cũng có thể giải thích thông tin, trả lời câu hỏi của phụ huynh và hạn chế sự lan truyền của tin đồn. Bài học từ Hiệp Phước không phải là đội y tế thay thế công tác ứng phó dịch chuyên môn, mà là lực lượng gần dân giúp các biện pháp y tế đến đúng người, đúng địa bàn và kịp thời hơn.
Không chỉ dành cho lúc có dịch
Giá trị lâu dài của mô hình nằm ở chăm sóc thường xuyên, không phải chỉ huy động khi có ổ dịch. Các đội có thể theo dõi người mắc bệnh mạn tính, hỗ trợ người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em và những nhóm có nguy cơ cao. Họ còn kết nối người dân với trạm y tế và bệnh viện, hỗ trợ tái khám, theo dõi sau xuất viện, nhắc tuân thủ điều trị và nhận biết sớm dấu hiệu bệnh nặng. Với người dân, điều này có thể giảm khoảng cách giữa một lần khám và lần kế tiếp, nhất là khi việc đi lại hoặc tự sắp xếp chăm sóc gặp khó khăn. Mô hình vì thế mở rộng vai trò của y tế cơ sở: từ xử lý từng đợt bệnh sang theo dõi sức khỏe liên tục. Nếu được tổ chức thực chất, đây là thay đổi có ích hơn nhiều so với chỉ tăng thêm hoạt động tại trụ sở trạm.
Phối hợp địa phương quyết định mô hình có bền hay không
Mục tiêu phủ đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại 100% trạm y tế chỉ có ý nghĩa khi mỗi đội có địa bàn, danh sách người cần theo dõi và nhiệm vụ rõ ràng. Số đội có thể tùy theo dân số và điều kiện thực tế; mô hình không đòi hỏi lập thêm bộ máy hành chính mới. Trạm y tế cần giữ vai trò điều hành chuyên môn, còn chính quyền địa phương phối hợp với khu phố, ấp và đoàn thể, huy động lực lượng, hỗ trợ điều kiện hoạt động và vận động người dân tham gia. Đây không phải phần việc phụ: cộng tác viên và chính quyền giúp đội y tế tiếp cận hộ gia đình, còn ngành y tế bảo đảm hướng dẫn chuyên môn thống nhất. Thành phố cũng có thể kết nối mô hình với chương trình khám sức khỏe toàn dân, hồ sơ sức khỏe điện tử và mạng lưới bệnh viện hỗ trợ 168 trạm y tế. Kết luận, mở rộng độ phủ là bước đầu; duy trì được sự phối hợp và chăm sóc đều đặn mới quyết định người dân có thực sự được hỗ trợ.
