Miễn phí là quyền tiếp cận, không phải bài toán tự xoay xở
Dạy học tăng cường là hoạt động ngoài thời lượng chính khóa nhằm bổ sung kiến thức cần thiết, tăng thực hành và trải nghiệm, giúp học sinh vận dụng điều đã học vào đời sống. Theo Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu người học được tổ chức tại cơ sở giáo dục phổ thông; quy định có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Những nội dung cần thiết phải mở cơ hội tiếp cận cho mọi học sinh và không thu phí. Đây là bước tiến về công bằng, nhưng không thể hiểu thành yêu cầu trường tự gánh mọi chi phí mà không có điều kiện bảo đảm. Thông tư cũng phân biệt hoạt động miễn phí với chương trình theo sở thích, năng khiếu: nhóm sau phải tổ chức ngoài thời gian học chung, trên cơ sở tự nguyện. Ranh giới này cần được giữ rõ để tránh biến hoạt động bắt buộc thành khoản thu trá hình.
Giáo viên và kinh phí là nút thắt trước mắt
Miễn thu tiền phụ huynh không làm biến mất chi phí tổ chức. Trường vẫn cần giáo viên, học liệu, phần mềm, thiết bị và vật tư; trong khi lịch dạy, định mức công việc và khả năng bố trí người phụ trách đã tạo áp lực đáng kể. Đại diện Trường Tiểu học Cầu Giấy B cho biết khó khăn lớn nhất là kinh phí và nhà trường đã đề nghị chính quyền địa phương hỗ trợ để triển khai. Đây không phải vấn đề có thể giải quyết bằng cách tăng thêm tiết trên thời khóa biểu nếu không tính đến sức tải của đội ngũ. Các dự thảo về thời gian dạy và định mức giáo viên/lớp được công bố gần đây cũng cho thấy bài toán nhân lực đang được điều chỉnh, nhưng trường cần kế hoạch cụ thể, nguồn chi minh bạch và phân công phù hợp ngay trong năm học. Nếu thiếu các điều kiện ấy, chất lượng hoạt động dễ trở thành phần chịu thiệt.
Dùng tốt nguồn lực sẵn có, nhưng không đánh đồng mọi hoạt động
Một hướng khả thi là bắt đầu từ thời lượng học, đội ngũ và không gian trường đang có, thay vì phụ thuộc mặc định vào chương trình liên kết. Trường Tiểu học Tiểu La ở Đà Nẵng cân đối giáo viên hiện hữu để tổ chức thêm nội dung; năm học 2026–2027, học sinh lớp 1, 2 và 3 được tăng cường một tiết tiếng Anh mỗi tuần. Cách làm này cho thấy nguồn lực trường học có thể được sử dụng linh hoạt hơn khi kế hoạch phù hợp từng khối. Tuy vậy, tiếng Anh, thể thao, nghệ thuật và kỹ năng thực hành không thể chỉ dựa vào thiện chí: mỗi nội dung cần giáo viên có chuyên môn và điều kiện tổ chức tương ứng. Với hoạt động STEM, phòng học, thiết bị thực hành và vật tư là yêu cầu thực chất. Trường THCS Trưng Vương dùng phòng STEM được đầu tư gần 2 tỷ đồng, cùng giáo viên khoa học tự nhiên, để hướng dẫn câu lạc bộ. Đây là ví dụ về đầu tư có mục tiêu, không phải mô hình có thể sao chép nếu nơi khác thiếu điều kiện.
Chất lượng cần được đo bằng cơ hội học tập thực tế
Một tiết học miễn phí chỉ có ý nghĩa nếu học sinh được tham gia hoạt động có chất lượng, không phải ngồi chờ hoặc học lặp lại chương trình chính khóa. Quy định cũng không cho phép dùng giáo dục tăng cường để dạy trước, dạy lại, ôn tập hay luyện thi. Vì vậy, trường cần công khai nội dung, thời lượng, người phụ trách và cách sử dụng kinh phí; đồng thời bảo đảm học sinh không đăng ký hoạt động tự nguyện vẫn có quyền học tập, sinh hoạt trong thời gian chung, không bị tách biệt hay chịu bất lợi. Với tiếng Anh, thể thao, nghệ thuật, hoạt động STEM và kỹ năng thực hành, cần ưu tiên những nội dung đáp ứng mục tiêu giáo dục và khả năng tổ chức thực tế. Kết luận nên rõ: miễn phí là nguyên tắc bảo vệ học sinh, còn trách nhiệm bảo đảm nhân lực, kinh phí và cơ sở vật chất thuộc về hệ thống tổ chức giáo dục. Không có nguồn lực tương xứng, chính sách tốt khó đi xa hơn thời khóa biểu.
