Chuyển giao phải bắt đầu từ năng lực thực tế
Chuyển giao kỹ thuật bệnh viện là quá trình cơ sở tuyến trên đánh giá năng lực tiếp nhận, đào tạo nhân lực và hỗ trợ chuyên môn để bệnh viện tuyến dưới có thể triển khai, rồi từng bước làm chủ kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế. Đây là cách thiết thực để mở rộng điều trị tại địa phương, thay vì xem chuyển giao như việc bàn giao một danh mục kỹ thuật.
Trong Đề án 1816, đoàn Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khảo sát các khoa Ngoại, Gây mê hồi sức và Chẩn đoán hình ảnh của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, xem xét cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực và điều kiện chuyên môn. Thanh Hóa đề xuất đào tạo, chuyển giao 15 kỹ thuật, từ chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật đến hồi sức và nội soi tiêu hóa. Con số này thể hiện nhu cầu phát triển, nhưng không đồng nghĩa mọi kỹ thuật có thể triển khai ngay: mức độ phù hợp với năng lực tiếp nhận mới là căn cứ để lập lộ trình.
Khảo sát giúp xác định chính xác nội dung cần đào tạo và hỗ trợ, để lộ trình chuyển giao sát với điều kiện của bệnh viện thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung. Hai bệnh viện đã ký biên bản khảo sát công tác chỉ đạo tuyến, làm cơ sở xác định nhu cầu và xây dựng kế hoạch phối hợp trong năm 2027.
Hỗ trợ trên ca bệnh biến kế hoạch thành thực hành
Đào tạo y tế tuyến dưới chỉ có ý nghĩa khi bác sĩ được thực hành trong môi trường chuyên môn có hỗ trợ. Tại Thanh Hóa, trong chuyến công tác, chuyên gia Việt Đức trực tiếp phẫu thuật một ca và hội chẩn ba ca bệnh khó đang điều trị tại bệnh viện. Những hoạt động này tạo cơ hội trao đổi ngay trên tình huống thật, hỗ trợ bác sĩ địa phương cân nhắc hướng xử trí và củng cố kinh nghiệm.
Vai trò của tuyến trên vì thế không dừng ở việc chuyển giao quy trình. Chuyên gia cần cùng tuyến dưới đánh giá ca bệnh, hướng dẫn thao tác và góp phần chuẩn hóa cách phối hợp giữa các chuyên khoa. Ở chiều ngược lại, bệnh viện tiếp nhận phải chuẩn bị đủ nhân lực, thiết bị và quy trình để duy trì kỹ thuật sau khi đoàn hỗ trợ rời đi. Thiếu một trong hai phía, kỹ thuật có thể được giới thiệu nhưng khó trở thành năng lực điều trị thường xuyên.
Cách làm này đặt trọng tâm vào năng lực làm chủ, không phải số lượng kỹ thuật được ghi trong kế hoạch. Đó cũng là nền tảng để hợp tác bệnh viện tuyến trên tạo ra thay đổi bền vững cho người bệnh.
Bà Rịa cho thấy lợi ích và giới hạn của điều trị tại chỗ
Chương trình hợp tác giữa Bệnh viện đa khoa Bà Rịa và Bệnh viện Bình Dân cho thấy hội chẩn, hỗ trợ trực tiếp và chuyển giao có thể giúp xử trí nhiều ca ngoại khoa phức tạp ngay tại địa phương. Trong tháng 9/2026, chuyên gia Bình Dân phối hợp hướng dẫn phẫu thuật nội soi lấy máu đông màng phổi cho người bệnh chấn thương ngực; một bệnh nhân tắc ruột do ung thư trực tràng cũng được điều trị theo lộ trình có sự phối hợp của hai ê-kíp, trong đó có chuyển giao kỹ thuật cắt trực tràng cao.
Không phải ca nào cũng nên giữ lại tuyến dưới. Giữa tháng 10/2026, một bệnh nhân ung thư vú được hội chẩn từ xa nhưng Bà Rịa chưa triển khai sinh thiết lạnh trong mổ, nên hai bệnh viện thống nhất chuyển người bệnh đến Bình Dân phẫu thuật. Ca mổ ngày 14/10 thành công; sau bốn ngày hậu phẫu, bệnh nhân ổn định và trở về Bà Rịa tiếp tục theo dõi, chăm sóc.
Điều trị không chuyển tuyến không nên trở thành mục tiêu bằng mọi giá. Giá trị của phối hợp liên viện nằm ở quyết định đúng nơi, đúng thời điểm: giữ ca bệnh khi đủ năng lực và chuyển tuyến khi cần, đồng thời bảo đảm việc chăm sóc được nối tiếp an toàn.
Đích đến là năng lực điều trị bền vững gần nhà
Khi bác sĩ tuyến dưới được hướng dẫn ngay trong quá trình thăm khám và phẫu thuật, họ tích lũy kinh nghiệm thực hành, phối hợp liên chuyên khoa tốt hơn và từng bước làm chủ kỹ thuật sâu. Với người bệnh, khả năng tiếp cận điều trị tại địa phương có thể giảm thời gian, chi phí đi lại và gánh nặng cho gia đình. Với hệ thống y tế, xử trí được ca phù hợp ở tuyến tỉnh còn góp phần giảm áp lực chuyển lên tuyến trên.
Muốn lợi ích ấy duy trì, bệnh viện cần đánh giá nghiêm túc khả năng tiếp nhận trước khi chọn kỹ thuật; kế hoạch đào tạo phải gắn với nhu cầu và điều kiện thực tế; còn hỗ trợ chuyên môn cần tiếp tục qua hội chẩn, hướng dẫn và phối hợp khi có ca khó. Chuyển giao không phải một lần bàn giao, mà là quá trình xây dựng năng lực.
Kinh nghiệm từ Thanh Hóa và Bà Rịa gợi ra một hướng đi rõ ràng: tuyến trên chia sẻ chuyên môn, tuyến dưới chuẩn bị để làm chủ, còn quyết định điều trị luôn đặt an toàn người bệnh lên trước. Khi ba điều kiện ấy cùng hiện diện, kỹ thuật mới mới thực sự giúp người dân được chăm sóc gần nhà hơn.
