Cửa ngõ mới từ nội địa Trung Quốc ra biển
Kênh đào Bình Lục là tuyến đường thủy dài 134,2 km ở Quảng Tây, nối cửa sông Bình Đường tại Hoành Châu với Vịnh Bắc Bộ, nhằm đưa hàng hóa từ tây nam Trung Quốc ra biển thuận lợi hơn. Công trình chính thức mở cửa cho tàu thuyền ngày 16/9, ngay trước Hội chợ Trung Quốc – ASEAN tại Nam Ninh. Thời điểm này gửi đi thông điệp rõ ràng: hạ tầng đang trở thành công cụ định hình quan hệ thương mại, chứ không chỉ là phương tiện vận chuyển. Kênh được thiết kế cho tàu trọng tải đến 5.000 tấn và rút ngắn hơn 560 km so với hành trình đường thủy truyền thống qua Quảng Châu. Đây là thay đổi đáng kể đối với doanh nghiệp vốn phải tính từng ngày vận chuyển và từng khâu trung chuyển.
Tuyến vận tải mới đổi hướng hàng hóa
Trước đây, hàng từ vùng nội địa tây nam Trung Quốc đi Indonesia thường xuôi về phía đông theo sông Tầm Giang rồi vòng qua châu thổ Châu Giang. Kênh đào Bình Lục mở ra đường đi ngắn hơn đến Vịnh Bắc Bộ, từ đó kết nối với cảng Khâm Châu và mạng lưới đường sắt. Hàng hóa từ các nước ASEAN ven biển có thể theo tuyến này đến Hoành Châu hoặc Nam Ninh, rồi đi tàu hỏa tới Trùng Khánh, Thành Đô và tiếp tục hòa vào mạng lưới đường sắt Trung Quốc – châu Âu. Đây là một tuyến vận tải mới có khả năng thay đổi điểm trung chuyển và cách doanh nghiệp tổ chức chuỗi cung ứng. Với thương mại Đông Nam Á, lợi ích không chỉ là quãng đường ngắn hơn mà còn là thêm lựa chọn để tiếp cận các thị trường xa.
Cơ hội cho hàng hóa, áp lực cho doanh nghiệp
Nếu tiết kiệm được thời gian và chi phí logistics, hàng hóa dễ hư hỏng có thể là nhóm hưởng lợi rõ nhất. Trái cây, hải sản và cà phê Việt Nam có cơ hội tiếp cận sâu hơn vào thị trường nội địa Trung Quốc; hành trình ngắn hơn cũng hữu ích với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm phải duy trì nhiệt độ bảo quản nghiêm ngặt. Hàng hóa từ các nước ASEAN vào Trung Quốc cũng có thể được hưởng lợi khi khâu vận chuyển hiệu quả hơn. Nhưng lợi thế tuyến đường không tự động biến thành lợi thế kinh doanh. Thời gian giao hàng ngắn hơn và chi phí thấp hơn có thể làm tăng áp lực cạnh tranh lên nhà sản xuất ASEAN. Doanh nghiệp muốn tận dụng cơ hội phải chuẩn hóa chất lượng, kiểm soát chuỗi lạnh và phối hợp tốt với đơn vị vận tải.
Cảng và logistics cần chuẩn bị cho dịch chuyển
Cảng Vịnh Bắc Bộ, ở điểm cuối phía nam của kênh đào, được dự báo sẽ tiếp nhận lượng hàng hóa lớn hơn. Điều đó tạo cơ hội cho cảng, kho bãi và nhà cung cấp logistics trong khu vực, nhưng cũng có thể khiến dòng hàng tập trung vào một số đầu mối mới. Các cảng Đông Nam Á không nên xem tuyến này chỉ như một mối đe dọa hay một lợi ích mặc định: năng lực kết nối đường bộ, đường sắt, thủ tục thông quan và dịch vụ trung chuyển sẽ quyết định ai giữ được hàng. Dự án được kỳ vọng giảm 18–30% chi phí logistics trên các tuyến liên quan. Mức tiết kiệm đó càng làm cuộc cạnh tranh về tốc độ và độ tin cậy gay gắt hơn. Kết nối kinh tế khu vực sẽ sâu hơn nếu các nước ASEAN cải thiện hạ tầng và phối hợp vận tải thay vì chỉ trông chờ vào tuyến mới.
