Sân chơi AI dành cho học sinh cả nước
AI or Behind là cuộc thi trí tuệ nhân tạo dành cho học sinh THPT trên toàn quốc, nơi thí sinh thực hành AI tạo sinh, kiểm chứng thông tin và phát triển giải pháp công nghệ trong một sân chơi được giới thiệu là miễn phí và theo chuẩn quốc tế. Đây là điểm đáng chú ý: học sinh không chỉ nghe nói về AI mà có dịp thể hiện năng lực qua các vòng thi có nội dung và tiêu chí đánh giá cụ thể.
Viettel và Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam phát động cuộc thi năm học 2026–2027 tại Hà Nội ngày 31/10. Ban tổ chức cho biết đây là cuộc thi đầu tiên tại Việt Nam dùng bài thi theo tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá năng lực AI của học sinh THPT. Bài thi do Pearson – Certiport cung cấp. Cách tổ chức này có thể giúp học sinh làm quen với chuẩn đánh giá bên ngoài lớp học, nhưng giá trị lớn nhất vẫn nằm ở trải nghiệm và kỹ năng các em mang về, không chỉ ở thứ hạng.
Học cách dùng AI, nhưng không giao phó tư duy
Nội dung thi bao quát phương pháp và mô hình AI tạo sinh, kỹ thuật viết câu lệnh (prompt), đạo đức, pháp lý, tác động xã hội và ứng dụng thực tế. Ở vòng sau, thí sinh còn được đánh giá khả năng dùng công cụ như ChatGPT, Gemini, tinh chỉnh câu lệnh và kiểm chứng kết quả. Đây là hướng đi đúng: biết tạo câu lệnh hữu ích là cần thiết, nhưng biết nhận ra câu trả lời sai hoặc thiếu căn cứ còn quan trọng hơn.
AI nên hỗ trợ tự học và gợi mở ý tưởng, chứ không thay thế tư duy độc lập. Học sinh cần tập thói quen đối chiếu thông tin do AI cung cấp và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Vì thế, cuộc thi AI này đáng quan tâm không phải vì đưa thêm một công cụ thời thượng vào trường học, mà vì đặt kỹ năng kiểm chứng thông tin cạnh kỹ năng sử dụng. Khi được rèn luyện sớm, học sinh có cơ hội biến AI thành trợ thủ học tập thay vì nguồn đáp án mặc định.
Miễn phí giúp mở rộng cơ hội tiếp cận
Với học sinh THPT, việc tham gia miễn phí giảm một rào cản đáng kể để thử sức với nội dung AI theo chuẩn quốc tế. Ban tổ chức cho biết học sinh và giáo viên được hướng dẫn trực tuyến, đồng thời có tài liệu ôn luyện và đề thi tham khảo miễn phí trước mỗi vòng. Ở vòng đầu, ban tổ chức tài trợ chi phí bài thi và hỗ trợ kỹ thuật; nhà trường bố trí phòng máy. Từ vòng loại quốc gia, chi phí bài thi quốc tế do ban tổ chức chi trả. Mạng lưới hỗ trợ tại 34 tỉnh, thành phố cũng hướng tới giúp trường học ở nhiều địa phương tổ chức cuộc thi.
Cấu trúc mở này phù hợp với thông điệp không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau, nhất là những em ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Cuộc thi có tổng giải thưởng 280 triệu đồng, gồm giải nhất 100 triệu đồng; thí sinh còn có cơ hội nhận chứng chỉ sau các vòng thi. Tuy vậy, cần nhìn giải thưởng như động lực phụ. Điều đáng giá hơn là cơ hội tiếp cận bài học, thực hành và chứng nhận mà điều kiện kinh tế không nên quyết định.
Lộ trình thi và ý nghĩa vượt ra ngoài thứ hạng
Vòng thi cấp cơ sở diễn ra tại trường từ ngày 2/11 đến 30/12/2026. Vòng loại quốc gia dự kiến tổ chức ngày 14/3/2027, chọn 40 nhóm vào chung kết ngày 11/4 tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh; lễ tổng kết, trao giải dự kiến trong tháng 5/2027. Ở vòng chung kết, các nhóm xuất sắc tiếp tục thực hiện dự án AI theo đề bài của ban tổ chức. Như vậy, hành trình không dừng ở bài thi kiến thức mà còn khuyến khích học sinh chuyển hiểu biết thành giải pháp công nghệ.
Cuộc thi xuất hiện đúng lúc giáo dục phổ thông đang đưa AI vào chương trình: trong năm học 2025–2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thí điểm, đánh giá nội dung trước khi ban hành khung giáo dục AI cho học sinh phổ thông. Sự kết hợp giữa nền tảng trong trường học và sân chơi thực hành là cần thiết, miễn là nhà trường coi trọng trải nghiệm rộng rãi thay vì chỉ săn tìm đội thắng cuộc. AI or Behind vì thế có giá trị như một cánh cửa mở: miễn phí để bước vào, nhưng đòi hỏi người học biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và tự chịu trách nhiệm với cách mình dùng công nghệ.
