Bổ sung bác sĩ là bước đầu, không phải đích đến
Luân phiên bác sĩ về trạm y tế là cách đưa nhân lực có kinh nghiệm từ bệnh viện đến hỗ trợ khám, điều trị và nâng cao năng lực chuyên môn tại nơi người dân tiếp cận dịch vụ đầu tiên. Sáng 28-10, Sở Y tế TP.HCM triển khai đợt đầu năm 2026, điều 79 bác sĩ đa khoa và chuyên khoa đến 37 trạm y tế đang thiếu nhân lực trong thời hạn một năm, thuộc chương trình gắn kết bệnh viện với trạm y tế giai đoạn 2026-2030. Đây là quyết định đúng hướng: một thành phố hơn 14 triệu dân không thể để việc chăm sóc ban đầu dồn cả về bệnh viện lớn. Tuy nhiên, số bác sĩ được điều động chỉ cho thấy quy mô khởi động, chưa chứng minh dịch vụ tại trạm đã đủ sức đáp ứng nhu cầu. Giá trị của chương trình phải được đo bằng năng lực còn lại sau khi bác sĩ luân phiên kết thúc nhiệm vụ.
Lợi ích thiết thực là được khám gần nhà
Với người mắc bệnh mạn tính, mỗi lần lên bệnh viện tuyến trên đồng nghĩa với thời gian và công sức đi lại; với ca bệnh cần đánh giá sớm, khoảng cách có thể làm chậm việc tiếp cận điều trị. Bổ sung bác sĩ trạm y tế vì thế có thể giúp người dân được khám, theo dõi và xử trí ban đầu gần nơi sinh sống hơn. Theo kế hoạch, 79 bác sĩ từ 39 bệnh viện và trung tâm y tế khu vực được phân về 37 trạm, mỗi trạm có ít nhất 5 bác sĩ; gần một nửa số bác sĩ tham gia có trình độ chuyên khoa 2. Con số này tạo cơ hội mở rộng năng lực tại chỗ, nhưng không có nghĩa mọi ca bệnh đều có thể điều trị ở trạm. Cần đánh giá đúng tình trạng người bệnh, xử trí trong phạm vi chuyên môn và chuyển tuyến kịp thời khi cần. Sự thuận tiện chỉ có ý nghĩa khi đi cùng an toàn.
Bệnh viện cần giúp trạm tự làm được
Luân phiên bác sĩ chỉ giải quyết một phần bài toán nhân lực. Tác động bền vững hơn nằm ở việc bác sĩ bệnh viện chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn đồng nghiệp tại trạm, phối hợp quản lý bệnh mạn tính và duy trì hội chẩn khi phát sinh ca khó. Định hướng của chương trình là để bệnh viện hỗ trợ trạm nâng năng lực, chứ không làm thay; thành công nên được nhìn qua những công việc trạm có thể tự thực hiện sau khi bác sĩ trở lại bệnh viện. Cách làm này cũng giúp khám chữa bệnh ban đầu chuyển dần từ tiếp nhận thụ động sang theo dõi sức khỏe liên tục tại cộng đồng. Đợt đầu được kỳ vọng thành hình mẫu cho những đợt sau và các trạm khác. Nhưng nhân rộng theo số lượng mà không theo dõi chất lượng, đào tạo và khả năng duy trì kỹ thuật sẽ khiến mô hình phụ thuộc mãi vào bác sĩ tăng cường.
Thiết bị và kết nối quyết định hiệu quả thực chất
Bác sĩ giỏi không thể phát huy hết chuyên môn nếu thiếu phòng khám phù hợp, trang thiết bị cần thiết hoặc thuốc cho bệnh mạn tính. Một số trạm còn hạn chế về cơ sở vật chất và phương tiện, vì vậy việc bổ sung người phải đi cùng đầu tư, bảo trì và bảo đảm điều kiện hoạt động. Kết nối với bệnh viện tuyến trên cũng không nên dừng ở danh nghĩa: cần có đầu mối hội chẩn, hỗ trợ kỹ thuật và quy trình chuyển tuyến rõ ràng. Chương trình gắn kết hướng tới để 168 trạm y tế có bệnh viện đồng hành về chuyên môn, quản trị và kết nối chuyên khoa khi cần. Đây là nền tảng để trạm y tế TP.HCM không chỉ có thêm người khám bệnh trong một năm, mà từng bước quản lý sức khỏe cộng đồng lâu dài. Kết luận cần thẳng thắn: luân phiên bác sĩ là cú hích đáng hoan nghênh, nhưng chỉ đầu tư đồng bộ và chuyển giao thực chất mới biến cú hích ấy thành một hệ thống y tế cơ sở đáng tin.
