Tiến độ cao chưa đồng nghĩa với an toàn
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế quy mô lớn tại Đồng Nai, được triển khai theo nhiều dự án thành phần và đặt mục tiêu đưa giai đoạn 1 vào khai thác trong năm 2026. Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng và Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về tiến độ, trong đó cảnh báo một số gói thầu có thể không kịp mốc tháng 12-2026. Tại dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, giá trị sản lượng đạt khoảng 74.284 tỷ đồng trên tổng 86.349 tỷ đồng, tương đương 86,03%. Con số này tạo cảm giác công trường đã gần về đích, nhưng phần việc còn lại tập trung ở những hạng mục phức tạp, cần phối hợp nhiều nhà thầu và chạy thử đồng bộ. Vì vậy, tỷ lệ hoàn thành chung không thể thay thế việc kiểm tra từng đường găng.
Bốn gói thầu lớn là điểm nghẽn của thời hạn
Trong 16 gói thầu thuộc dự án thành phần 3, bốn gói đã hoàn thành, tám gói được đánh giá có khả năng xong trong tháng 12-2026, còn bốn gói đối mặt nguy cơ chậm tiến độ. Gói 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật mới đạt khoảng 80,6%, vẫn còn 43 km đường cấp 3 và 8 km đường trục chính. Gói 7.8 xây nhà ga hàng hóa số 1 mới vượt 47%; gói 11.5, nhà để xe, đạt khoảng 43%. Đáng chú ý nhất là gói 5.10 nhà ga hành khách: giá trị hợp đồng đạt khoảng 83,05%, nhưng khối lượng hoàn thiện và lắp đặt thiết bị còn lớn. Một số hệ thống soi chiếu, dẫn đậu tàu bay và cấp điện chưa lắp đủ; 16 trong 51 kịch bản chạy thử liên động còn chưa được phê duyệt. Đây là các dấu hiệu cho thấy chậm tiến độ xây dựng có thể xuất hiện ở khâu tích hợp, không chỉ ở phần kết cấu.
Thiếu người, vật liệu và dòng tiền làm chậm công trường
Rủi ro không chỉ nằm ở khối lượng thi công. Gói 4.8 thiếu khoảng 1.075 nhân sự so với nhu cầu 2.515 người, trong khi cần bổ sung khoảng 100.000 tấn bê tông nhựa giữa lúc nguồn cung khan hiếm. Ở nhà ga, nhà thầu gặp khó khi huy động thợ lành nghề và cán bộ kỹ thuật; một số thiết bị, hệ thống cơ điện vẫn cần hoàn thiện, thử nghiệm trước khi vận hành. Bộ Xây dựng cũng cho biết khối lượng thi công tồn đọng chưa được thanh toán tại dự án thành phần 3 đã vượt 10.430 tỷ đồng, làm chậm dòng tiền và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động nguồn lực, khiến một số nơi thi công cầm chừng. Khi nhân lực, vật tư và thanh toán cùng vướng, việc tăng tốc trên giấy khó chuyển thành sản lượng thực tế. Đây là lý do mốc hoàn thành 2026 vẫn bị đe dọa dù nhiều hạng mục trọng yếu đã tiến triển đáng kể.
Yêu cầu điều hành phải chuyển thành nguồn lực tại chỗ
Bộ Xây dựng yêu cầu ACV rà soát toàn diện khối lượng còn lại, nhất là tại bốn gói 4.8, 5.10, 7.8 và 11.5; xác định tiến độ cụ thể cho xây dựng, lắp đặt thiết bị và hoàn thiện từng hạng mục. Chủ đầu tư cũng phải tính nhu cầu nhân lực, máy móc, nhiên liệu, vật liệu, xử lý vướng mắc thanh toán và làm rõ trách nhiệm nếu nhà thầu không đáp ứng cam kết. Phó thủ tướng yêu cầu huy động tối đa nhân lực, thiết bị, vật tư và tài chính, tổ chức thi công ba ca bốn kíp; Bộ Xây dựng kiến nghị ưu tiên nguồn đá, nhựa đường và yêu cầu ACV xử lý hoặc điều chuyển khối lượng khỏi đơn vị không bảo đảm nhân lực. Sự can thiệp này cần được đo bằng người và vật liệu thực sự có mặt trên công trường. Nếu sân bay khai thác khi nhiều hạng mục còn thi công, chất lượng phục vụ hãng bay và hành khách có thể bị ảnh hưởng; kết nối giữa TP.HCM, Tân Sơn Nhất và Long Thành cũng chưa hoàn chỉnh.
Kết luận, 86,03% là tiến độ đáng kể nhưng chưa đủ để bảo đảm đích tháng 12-2026. Muốn tránh lỡ hẹn, ACV và các nhà thầu phải xử lý đồng thời các nút thắt về thanh toán, lao động, máy móc và vật liệu, thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ tổng thể. Với các gói thầu lớn còn nhiều việc và cần thử nghiệm liên ngành, điều hành quyết liệt phải đi cùng khả năng huy động thực chất. Đó mới là thước đo cho thấy sân bay Long Thành có thể hoàn thành đúng hạn và sẵn sàng phục vụ hành khách.
