Cuộc hội ngộ của những người vừa dạy vừa diễn
Hòa nhạc piano “Nghệ thuật hòa tấu – Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano” là chương trình quy tụ 32 giảng viên Khoa Piano của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, cùng biểu diễn để kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện và Khoa Piano. Đêm nhạc diễn ra ngày 1/11 tại Phòng Hòa nhạc lớn của Học viện, biến sân khấu thành điểm gặp gỡ giữa những nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ.
Điểm đáng chú ý không nằm ở con số đông đảo đơn thuần: cả 32 nghệ sĩ đều trực tiếp giảng dạy, đồng thời gắn bó với hoạt động biểu diễn chuyên nghiệp. Khi những người truyền nghề cùng bước lên sân khấu, đêm nhạc trở thành một lời khẳng định bằng âm nhạc về sức sống của cộng đồng giảng viên piano. Hơn 700 khán giả có mặt đã đón nhận chương trình bằng những tràng vỗ tay kéo dài, cho thấy cuộc hội ngộ này chạm tới cả người nghe bên ngoài giảng đường.
Bốn cây đàn, một thử thách hòa tấu
Dùng bốn cây piano để tái tạo những tác phẩm vốn được viết cho dàn nhạc giao hưởng là lựa chọn giàu tham vọng, chứ không phải cách trình diễn để phô diễn số lượng nhạc cụ. Các bè giai điệu, phần đệm và màu sắc vốn thuộc về nhiều nhóm nhạc cụ phải được phân chia lại, trong khi tinh thần của bản gốc vẫn cần được giữ vững. Điều đó đòi hỏi kỹ thuật chắc, tư duy tổng phổ, phối hợp chính xác và khả năng lắng nghe lẫn nhau.
Thành công của hình thức này phụ thuộc vào sự cân bằng giữa cá tính của từng nghệ sĩ và tính thống nhất của toàn bộ phần trình diễn. Bốn cây đàn không tự tạo thành một dàn nhạc; sự cộng hưởng chỉ xuất hiện khi người chơi chủ động điều chỉnh âm lượng, sắc thái và nhịp điệu theo nhau. Chính yêu cầu ấy khiến hòa tấu bốn piano vừa là bài kiểm tra chuyên môn, vừa mở ra một lối nghe mới cho những kiệt tác piano được chuyển soạn từ giao hưởng.
Từ Mozart đến sáng tác Việt Nam
Chương trình đưa khán giả qua nhiều phong cách và thời kỳ: Giao hưởng số 40 cung Sol thứ, K. 550 của Mozart; overture “Ruslan và Lyudmila” của Glinka; “Giấc mộng đêm hè”, Op. 21 của Mendelssohn; thơ giao hưởng “Vltava” của Smetana và tổ khúc ballet “Kẹp hạt dẻ”, Op. 71a của Tchaikovsky. Những tác phẩm của Bizet, Gershwin và Addinsell tiếp tục mở rộng bức tranh âm nhạc, thay vì đóng khung đêm diễn trong một thời kỳ duy nhất.
Tác phẩm của nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc đem tiếng nói Việt Nam vào cuộc đối thoại với các kiệt tác thế giới, tạo nên một lựa chọn cân bằng và cần thiết. Trong phần trình diễn tác phẩm của Mozart và Smetana có sự tham gia của Giáo sư, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân, Nhà giáo Nhân dân Trần Thu Hà cùng các nghệ sĩ giảng viên. Đáng chú ý, “Carmen Suite: Toreador Song” của Bizet, qua bản chuyển soạn của Edmund Parlow, quy tụ tám nghệ sĩ. Từ âm nhạc cổ điển châu Âu đến sáng tác Việt Nam, chương trình cho thấy bốn cây đàn có thể kết nối nhiều ngôn ngữ mà không làm mất đi nét riêng của từng tác phẩm.
Một dấu mốc được tạo nên bằng biểu diễn
Kỷ niệm 70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam sẽ có ý nghĩa hơn khi được kể bằng năng lực nghệ thuật đang hiện diện, thay vì chỉ bằng những con số của chặng đường đã qua. Đêm hòa nhạc đặt các giảng viên piano ở vị trí kép: người đào tạo thế hệ sau và nghệ sĩ chịu trách nhiệm cho chất lượng biểu diễn ngay trên sân khấu. Sự kết hợp ấy đem lại cho chương trình chiều sâu riêng, bởi kỹ năng và kinh nghiệm không chỉ được truyền đạt mà còn được nghe thấy.
Điều đọng lại là một cuộc hội ngộ có chủ đích: bốn cây đàn trở thành phương tiện để 32 nghệ sĩ cùng thử sức, đối thoại giữa các thế hệ và nối âm nhạc thế giới với sáng tác Việt Nam. Đây là cách kỷ niệm thuyết phục hơn một buổi trình diễn mang tính nghi thức, bởi nó cho thấy truyền thống đào tạo vẫn gắn liền với sáng tạo và biểu diễn chuyên nghiệp. Đêm nhạc vì thế vừa tôn vinh hành trình 70 năm, vừa khẳng định sức sống hiện tại của Khoa Piano.
