Đưa nghệ thuật truyền thống ra khỏi trang sách
Chương trình nghệ thuật học đường là hoạt động đưa học sinh tiếp xúc với các loại hình biểu diễn và di sản văn hóa ngay trong môi trường giáo dục, qua xem, tìm hiểu và trải nghiệm phù hợp từng lứa tuổi. TP.HCM triển khai thí điểm chương trình này trong năm học 2026-2027, với lễ khởi động do Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức sáng 16/11 tại Trường THPT Lê Quý Đôn, phường Xuân Hòa. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: muốn di sản có khán giả kế tiếp, học sinh cần được gặp nghệ thuật sống động, thay vì chỉ đọc vài dòng giới thiệu trong sách. Kế hoạch hướng đến học sinh phổ thông, học viên giáo dục thường xuyên và một số cơ sở giáo dục chuyên biệt; các hoạt động có thể tổ chức tại trường hoặc thiết chế văn hóa. Mục tiêu đặt ra là 100% cơ sở giáo dục phổ thông thuộc phạm vi quản lý giúp học sinh tiếp cận hoặc tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật mỗi năm học.

Xem, chạm và trò chuyện với người làm nghề
Điểm đáng giá của hát bội học đường không chỉ là đưa một trích đoạn lên sân khấu trường, mà còn mở cánh cửa hậu trường cho học sinh. Trong buổi khởi động, các em xem hát bội và cải lương, tìm hiểu hóa trang, trang phục, vũ đạo, âm nhạc, đạo cụ và đặc điểm biểu diễn; các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu trực tiếp giải thích những điều thường khó nắm bắt nếu chỉ nghe giảng. Học sinh còn tự vẽ, tô màu mặt nạ hát bội, chụp ảnh trải nghiệm cùng nhân vật cải lương và trò chuyện với nghệ sĩ. Những hoạt động ấy biến di sản thành điều có thể quan sát, đặt câu hỏi và thử làm. Khi cải lương trong trường được tổ chức theo cách tương tác như vậy, nghệ thuật truyền thống bớt xa lạ, còn nghệ sĩ hiện ra như những người đang gìn giữ một nghề, chứ không chỉ là nhân vật trên sân khấu.

Một trích đoạn sân khấu cũng có thể mở câu chuyện lịch sử
Trích đoạn hát bội “Trần Bình Trọng” cho thấy biểu diễn truyền thống có thể nối cảm thụ nghệ thuật với bài học lịch sử và lòng yêu nước. Hình tượng người anh hùng không khuất phục trước lời dụ dỗ giúp học sinh nhận ra những giá trị được gửi gắm qua lời ca, động tác và phục trang, thay vì chỉ tiếp nhận chúng như khái niệm trừu tượng. Một học sinh lớp 11 tham dự chương trình bày tỏ sự trân trọng với niềm đam mê của nghệ sĩ và mong bạn bè cùng tiếp nối việc bảo tồn nghệ thuật truyền thống. Đây là lý do chương trình nên được xem như một phần của giáo dục thẩm mỹ và văn hóa, không phải tiết mục minh họa cho có. Hát bội, cải lương, đờn ca tài tử, ca múa nhạc dân tộc, kịch và điện ảnh đều nằm trong phạm vi giới thiệu; phim được định hướng phù hợp lứa tuổi, với nội dung lịch sử và văn hóa được ưu tiên.

Thí điểm là bước đầu, không phải đích đến
Kế hoạch có quy mô lớn nhưng cần được đánh giá bằng chất lượng trải nghiệm, không chỉ số trường tham gia. Trong phạm vi khoảng 1.490 trường, chương trình dự kiến triển khai tại khoảng 500 trường trong học kỳ I năm học 2026-2027, sau đó mở rộng dần và nâng chất lượng hoạt động. Việc thí điểm nhằm kiểm tra tính khả thi, hiệu quả và khả năng nhân rộng, làm cơ sở hoàn thiện đề án Phát triển Nghệ thuật học đường TP.HCM giai đoạn 2026-2035. Thành phố định hướng các cấp độ từ thưởng thức, tìm hiểu đến trải nghiệm, thực hành và phát triển năng khiếu; giai đoạn đầu ưu tiên hai cấp độ thưởng thức và tìm hiểu. Đó là lựa chọn hợp lý để khởi đầu, miễn là trải nghiệm không dừng ở một buổi xem. Muốn di sản thật sự bén rễ, nhà trường cần tạo cơ hội gặp lại nghệ thuật và duy trì kết nối với nghệ sĩ, nhà nghiên cứu.







