Đưa sân khấu truyền thống vào đời sống học đường
Nghệ thuật học đường là hoạt động giúp học sinh thưởng thức, tìm hiểu và trải nghiệm các loại hình nghệ thuật trong môi trường giáo dục, qua đó phát triển khả năng cảm thụ và sự gắn bó với di sản văn hóa. Từ năm học 2026-2027, TP.HCM triển khai thí điểm chương trình giới thiệu nghệ thuật trong hệ thống trường phổ thông. Sáng 16/11, Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo khởi động chương trình tại Trường THPT Lê Quý Đôn, phường Xuân Hòa. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: thay vì chờ học sinh tự tìm đến nhà hát, nhà trường đưa nghệ thuật đến nơi các em học tập và dành thời gian khám phá. Hát bội học đường và cải lương trong trường vì thế có thể trở thành cuộc gặp gỡ sống động với di sản, thay vì chỉ là tên gọi trong sách.

Từ xem biểu diễn đến tự tay trải nghiệm
Điểm có sức hút nhất của chương trình là học sinh không chỉ ngồi xem. Tại hoạt động khởi động, các em thưởng thức trích đoạn hát bội “Trần Bình Trọng”, đồng thời tìm hiểu hóa trang, trang phục, vũ đạo và âm nhạc của hát bội, cải lương. Học sinh còn được gặp nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, vẽ và tô màu mặt nạ hát bội, tìm hiểu hóa trang, chụp ảnh trải nghiệm cùng nhân vật cải lương. Những hoạt động tương tác này giúp các quy ước sân khấu vốn xa lạ trở nên cụ thể: màu sắc trên mặt nạ, động tác biểu diễn hay đạo cụ đều có thể khơi ra câu hỏi và cuộc trò chuyện. Trích đoạn về Trần Bình Trọng còn mở lối để học sinh cảm nhận tinh thần yêu nước qua sân khấu. Giá trị của trải nghiệm nằm ở chỗ di sản được gặp bằng mắt, tai và đôi tay.

Phạm vi rộng, nhưng cần thiết kế phù hợp từng lứa tuổi
Chương trình không giới hạn ở hai loại hình sân khấu. Danh mục dự kiến có đờn ca tài tử, ca múa nhạc dân tộc, các loại hình nghệ thuật dân gian, kịch và điện ảnh; phim được chọn cần phù hợp lứa tuổi, thời lượng học tập. Các hoạt động được thiết kế theo cấp học, cân nhắc khả năng tập trung, trình độ nhận thức và năng lực cảm thụ của học sinh. Thành phố đặt mục tiêu để 100% cơ sở giáo dục phổ thông thuộc phạm vi quản lý tổ chức cho học sinh tiếp cận hoặc tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật mỗi năm học. Đây là đích đến có ý nghĩa, nhưng độ phủ chỉ đáng kể nếu nội dung đủ hấp dẫn và phù hợp, đồng thời không lấn át giờ học chính khóa. Chương trình cho phép tổ chức tại trường hoặc ở nhà hát, bảo tàng, trung tâm văn hóa, mở rộng không gian tiếp cận mà vẫn gắn hoạt động với kế hoạch giáo dục.

Thí điểm là phép thử cho giáo dục nghệ thuật lâu dài
Kế hoạch được triển khai thí điểm để đánh giá tính khả thi, hiệu quả và khả năng nhân rộng, chứ không nên dừng ở vài buổi biểu diễn mang tính sự kiện. Theo kế hoạch được công bố, trong tổng số khoảng 1.490 trường thuộc phạm vi chương trình, khoảng 500 trường dự kiến tham gia trong học kỳ I năm học 2026-2027, trước khi mở rộng dần. Sau thí điểm, ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh sẽ giúp điều chỉnh nội dung, thời lượng và cách tổ chức. Đây là bước cần thiết để giáo dục nghệ thuật không thành một hoạt động áp đặt hoặc chỉ xem cho có. Nếu được duy trì đều đặn, hát bội học đường và cải lương trong trường có thể nuôi dưỡng khán giả mới, đồng thời bồi đắp sự trân trọng nghệ thuật truyền thống. Thước đo cuối cùng không phải số buổi diễn, mà là việc học sinh có muốn tìm hiểu thêm sau khi chương trình kết thúc hay không.







