Từ nghe tuyên truyền đến biết cách hành động
Tập huấn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho học sinh là hoạt động kết hợp phổ biến kiến thức với thực hành ứng phó sự cố, giúp các em nhận diện nguy hiểm, thoát khỏi nơi mất an toàn và biết cách tìm trợ giúp. Đây là kỹ năng sống thiết yếu, không nên chỉ nằm trên trang sách.
Nhiều trường phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức tuyên truyền, huấn luyện và trải nghiệm; nội dung thường gồm nguy cơ cháy nổ, sử dụng điện an toàn, cách xử lý khi có cháy và báo tin qua số 114. Học sinh còn được hướng dẫn thoát khỏi môi trường có khói, khí độc. Cách dạy gắn với tình huống cụ thể có giá trị hơn việc chỉ ghi nhớ quy tắc, bởi khi khẩn cấp, các em cần biết mình phải làm gì.
Tại ba cơ sở Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành ở phường Nam Định, chuỗi chương trình diễn ra từ ngày 21 đến 25/10/2026, trong khuôn khổ hoạt động hưởng ứng Tháng an toàn PCCC. Học sinh và giáo viên được giới thiệu phương tiện chữa cháy, phao và áo phao cứu sinh, đồng thời thực hành thoát nạn bằng cầu dây nghiêng, thang dây thả chậm và ống tụt cứu nạn.
Thực hành mới biến kiến thức thành kỹ năng
Một buổi tập huấn PCCC học sinh chỉ phát huy tác dụng khi người học được thử thao tác trong điều kiện có hướng dẫn. Ở Trường THPT Hoàng Công Chất, gần 1.200 giáo viên và học sinh trải nghiệm sử dụng phương tiện chữa cháy, luyện kỹ năng thoát nạn và cứu người trong tình huống khẩn cấp. Quy mô tham gia lớn cho thấy nhu cầu đưa nội dung an toàn đến đông đảo thành viên nhà trường, nhưng chất lượng vẫn nằm ở việc từng người hiểu và thực hiện được các bước cơ bản.
Trong chương trình tại ba cơ sở Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành, giáo viên còn thực hành dùng bình chữa cháy xách tay để xử lý tình huống giả định. Việc này đáng chú ý vì người lớn trong trường cũng cần biết cách ứng phó ban đầu, thay vì mặc định rằng chỉ lực lượng chuyên nghiệp mới có vai trò khi xảy ra sự cố. Học sinh được quan sát xe, vòi và bình chữa cháy, qua đó hiểu thêm phương tiện nào được dùng trong từng tình huống.
Các hoạt động như vậy cần được xem là một phần của phòng cháy trường học, không phải tiết trải nghiệm chỉ để tham quan thiết bị. Khi học sinh được luyện thoát nạn và giáo viên biết cách dùng phương tiện ban đầu, cả trường có thêm cơ hội phản ứng có trật tự trước khi lực lượng chuyên trách tới nơi.
Tự bảo vệ cũng gồm phòng chống đuối nước
Một số chương trình mở rộng nội dung sang phòng chống đuối nước, nhắc học sinh nhận diện khu vực nguy hiểm, tránh xuống nước khi không an toàn và gọi trợ giúp khi thấy người gặp nạn. Tại Trường THCS Đông Thọ, học sinh được lưu ý không tự ý cứu người dưới nước nếu thiếu kỹ năng và thiết bị phù hợp. Đây là lời nhắc thiết thực: lòng tốt không thay thế được cách cứu hộ an toàn.
Ở chương trình tại Nam Định, học sinh được hướng dẫn phòng ngừa đuối nước, mặc áo phao và sử dụng phao cứu sinh. Việc đặt nội dung này bên cạnh phòng cháy, chữa cháy phản ánh cách tiếp cận rộng hơn về tự bảo vệ: học sinh cần biết nhận ra rủi ro trong môi trường sống, lựa chọn phản ứng phù hợp và tìm người hỗ trợ.
Lợi ích không dừng ở trường học. Kiến thức về nguy cơ cháy nổ, thoát nạn và đuối nước có thể giúp học sinh chủ động hơn ở nhà và trong cộng đồng. Vì thế, các buổi tuyên truyền nên dành thời gian cho thực hành có hướng dẫn, để điều được học trở thành phản xạ an toàn thay vì thông tin chóng quên.
An toàn học đường cần kỹ năng dùng được
Các chương trình ở nhiều trường cho thấy giáo dục an toàn đang vượt khỏi khuôn khổ phổ biến quy định: học sinh được xem thiết bị, luyện thoát nạn và học cách báo tin; giáo viên thực hành xử lý tình huống ban đầu. Một chương trình tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng có hơn 1.500 lượt cán bộ, giáo viên và học sinh tham gia, còn hoạt động ở Trường Mầm non Cúc Phương thu hút hơn 320 người.
Những con số ấy cho thấy độ phủ đáng kể, nhưng thước đo quan trọng hơn là khả năng vận dụng: học sinh có biết rời khỏi nơi có khói, giáo viên có nắm thao tác dùng bình chữa cháy, và người chứng kiến có biết gọi trợ giúp thay vì tự đặt mình vào nguy hiểm hay không. Huấn luyện cần phù hợp lứa tuổi, đồng thời có phần thực hành rõ ràng.
Đưa cứu nạn cứu hộ và kỹ năng tự bảo vệ vào trường học là hướng đi đúng, bởi sự cố không chờ đến khi người học thuộc hết lý thuyết. Một môi trường học đường an toàn được xây từ kiến thức, thao tác và ý thức phòng ngừa của cả học sinh lẫn người lớn. Giá trị của tập huấn nằm ở chỗ mỗi người biết hành động bình tĩnh, đúng cách và không làm rủi ro lan rộng.
