Đà tăng đã đưa thương mại song phương đến sát mốc mới
Thương mại Việt Nam – Malaysia là hoạt động trao đổi hàng hóa giữa hai nền kinh tế, kết nối doanh nghiệp Việt với thị trường tiêu dùng và chuỗi sản xuất công nghiệp của Malaysia. Đà tăng hiện nay đáng chú ý không chỉ vì quy mô giao thương lớn hơn, mà còn vì cơ cấu hàng xuất khẩu đang mở rộng sang các nhóm công nghiệp có giá trị cao.
Trong chín tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch song phương đạt 17,4 tỷ USD, tăng 44,2% so với cùng kỳ và đã vượt kết quả cả năm 2025. Xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia đạt 5,675 tỷ USD, tăng 46,4%. Với tốc độ này, thương mại hai chiều được dự báo vượt 18 tỷ USD trong cả năm 2026. Đây là cơ sở để doanh nghiệp xem Malaysia như một thị trường mở rộng thực chất, thay vì chỉ là điểm đến bổ sung cho những lô hàng ngắn hạn.
Điện tử bứt phá, mở lối vào chuỗi cung ứng
Điểm sáng nổi bật nhất là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Nhóm hàng này đạt 1,775 tỷ USD trong chín tháng, lần đầu vượt mốc một tỷ USD ở thị trường Malaysia trong giai đoạn ba năm được thống kê. Nguồn tin thứ nhất ghi nhận mức tăng 170,01% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nguồn thứ hai nêu mức tăng 70,01% cho cùng giá trị và giai đoạn. Hai số liệu tăng trưởng không thống nhất, nên cần được đối chiếu trước khi sử dụng như một chỉ dấu chính xác.
Dù vậy, giá trị xuất khẩu vượt mốc tỷ USD đã cho thấy cơ hội đáng kể. Malaysia có ngành điện và điện tử phát triển, đồng thời có nhu cầu lớn về linh kiện, thiết bị và sản phẩm phục vụ sản xuất công nghiệp. Một phần hàng Việt có thể đi vào lắp ráp hoặc các công đoạn tiếp theo, chứ không chỉ bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Máy móc, thiết bị và phụ tùng cũng tăng hơn 55%, củng cố triển vọng cho nhà cung ứng có chất lượng ổn định và giao hàng đúng hạn.
Cơ hội rộng hơn, nhưng không tự biến thành thị phần
Nông sản, rau quả, thủy sản và hàng tiêu dùng vẫn có dư địa nhờ nhu cầu nhập khẩu đa dạng. Tuy nhiên, tăng trưởng không đồng đều: cà phê, gạo, hóa chất và phương tiện vận tải ghi nhận mức giảm trong kỳ được đề cập. Điều đó nhắc doanh nghiệp rằng thị trường lớn không bảo đảm đơn hàng bền vững. Muốn mở rộng thị phần và giữ vị thế lâu dài, cần chuyển từ săn tìm từng đơn hàng sang xây dựng quan hệ cung ứng ổn định, chuẩn hóa chất lượng và phát triển kênh phân phối.
Chiến lược phải tùy mặt hàng. Với điện tử và máy móc, ưu tiên là tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng đồng đều và tiến độ. Với thực phẩm, thủy sản và hàng tiêu dùng, doanh nghiệp cần nghiên cứu khẩu vị, quy cách đóng gói, nhãn hàng hóa và quy định nhập khẩu. Chứng nhận Halal đặc biệt quan trọng với thực phẩm hướng đến người tiêu dùng Hồi giáo; cần tính đến từ nguyên liệu và quy trình chế biến đến bảo quản, vận chuyển. Bán hàng tại Malaysia cũng đòi hỏi hiểu văn hóa và tập quán tiêu dùng, không thể bê nguyên một cách tiếp cận từ thị trường khác.
Tăng trưởng cần tạo lợi ích ngoài con số xuất khẩu
Cơ hội thương mại chỉ có ý nghĩa rộng hơn khi đơn hàng tạo việc làm ổn định trong nước. Sản xuất đều đặn có thể giúp doanh nghiệp duy trì việc làm, tổ chức ca sản xuất và tạo nguồn thu nhập ổn định cho công nhân. Với các gia đình, việc làm ổn định hỗ trợ chi tiêu hằng ngày, dành dụm cho việc học của con cái, chăm sóc cha mẹ và những kế hoạch lâu dài. Đây là lý do đà xuất khẩu nên được đánh giá cả bằng mức độ gắn kết với sản xuất trong nước, chứ không chỉ bằng tổng kim ngạch.
Kết luận, triển vọng thương mại Việt Malaysia đang mở ra cơ hội rõ rệt cho điện tử, máy móc và một số nhóm nông sản, thực phẩm. Nhưng mốc 18 tỷ USD không đồng nghĩa hàng Việt tại Malaysia tự nhiên có chỗ đứng lâu dài. Doanh nghiệp muốn biến đà tăng thành thị phần cần hiểu từng phân khúc, đáp ứng tiêu chuẩn và xây dựng quan hệ cung ứng đáng tin cậy. Xuất khẩu sang Malaysia có thể tăng bền vững khi năng lực cạnh tranh theo kịp tốc độ giao thương.
