Biến bài học biển đảo thành sân chơi sống động
Cuộc thi biển đảo là hoạt động giáo dục kết hợp câu hỏi kiến thức, trò chơi tương tác và trải nghiệm để giúp học sinh hiểu về chủ quyền, pháp luật và trách nhiệm bảo vệ biển, đảo. Giá trị của cách làm này nằm ở việc đưa nội dung vốn dễ bị xem là khô khan ra khỏi trang sách, biến mỗi câu trả lời thành một cơ hội học tập có sự tham gia chủ động. Sáng 31/10 tại Hà Nội, Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ Cảnh sát biển phối hợp với UBND phường Kiến Hưng tổ chức cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm 2026 cho 100 học sinh của hai trường THCS Kiến Hưng và THCS Phú La. Thí sinh trả lời trắc nghiệm trong kịch bản “Rung chuông vàng” với bốn chặng “Ra khơi”, “Vượt sóng”, “Cập bến” và “Đặt mốc chủ quyền”. Phần “Giải cứu”, có giáo viên và cán bộ Cảnh sát biển tham gia, giúp khán giả cũng được nhập cuộc thay vì chỉ ngồi xem.
Quy mô khác nhau, cùng mở rộng cơ hội học tập
Từ một phường ở Hà Nội đến hàng chục trường tại Lâm Đồng và TP. Hồ Chí Minh, quy mô tổ chức cho thấy cuộc thi có thể thích ứng với từng địa bàn mà vẫn giữ chung mục tiêu giáo dục. Tại Lâm Đồng, vòng thi trực tiếp Cụm 1 diễn ra ngày 7/11 với 100 thí sinh được chọn từ hơn 14.000 học sinh ở 17 trường THCS; trước đó, các em tham gia vòng trực tuyến. Cách tổ chức nhiều vòng vừa mở rộng tiếp cận, vừa tạo động lực để học sinh tiến sâu bằng kết quả và sự chuẩn bị. Ngày 9/11, cuộc thi năm học 2026–2027 được phát động tại TP. Hồ Chí Minh, thu hút 84.828 học sinh từ 31 trường THCS thuộc 7 xã và 7 phường. Sự chênh lệch giữa các con số không phải thước đo duy nhất của hiệu quả, nhưng cho thấy hình thức trực tuyến có thể đưa nội dung đến đông đảo học sinh trước khi chọn thí sinh thi trực tiếp.
Kiến thức pháp luật gắn với trách nhiệm của người trẻ
Điểm đáng chú ý là nội dung không dừng ở địa lý hay những câu chuyện khơi gợi tình yêu biển. Học sinh tìm hiểu biển qua kiến thức về chủ trương, chính sách, Luật Biển Việt Nam năm 2012, Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018, đại dương, biến đổi khí hậu và pháp luật Việt Nam, quốc tế liên quan. Ở TP. Hồ Chí Minh, chủ đề còn bao gồm bảo vệ môi trường biển, truyền thống Cảnh sát biển, phòng chống ma túy và bạo lực học đường. Mở rộng nội dung như vậy giúp học sinh thấy bảo vệ biển đảo không tách rời việc hiểu luật, giữ gìn môi trường và ứng xử có trách nhiệm. Tại vòng thi Lâm Đồng, giao lưu và trải nghiệm được đặt cạnh phần thi kiến thức; Ban tổ chức còn trao 20 suất học bổng và 15 xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nỗ lực học tập. Đây là phần hỗ trợ thiết thực, nhắc rằng giáo dục cũng cần quan tâm đến điều kiện để các em tiếp tục học.
Từ cuộc thi đến hành động sau cuộc thi
Một cuộc thi chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu kiến thức theo học sinh trở về lớp học, gia đình và cộng đồng. Kỳ vọng mỗi em trở thành một tuyên truyền viên nhỏ tuổi vì thế đáng được xem là mục tiêu tiếp nối, không chỉ là khẩu hiệu. Muốn đạt điều đó, các hoạt động cần duy trì sau ngày tranh tài: TP. Hồ Chí Minh dự kiến tổ chức vòng trực tuyến từ ngày 9 đến 15/11/2026, thi trực tiếp cấp cụm trong tháng 12/2026 và cấp thành phố vào tháng 1/2027; chương trình phối hợp giáo dục biển đảo giữa lực lượng Cảnh sát biển và ngành giáo dục được xác lập cho giai đoạn 2026–2030 cùng những năm tiếp theo. Cuộc thi đang cho thấy giáo dục biển đảo hiệu quả hơn khi kiến thức, tương tác và trải nghiệm đi cùng nhau. Quy mô đông tạo độ phủ, nhưng điều quan trọng hơn là mỗi học sinh rời sân chơi với hiểu biết đúng về pháp luật và ý thức rằng trách nhiệm với biển đảo bắt đầu từ hành động có trách nhiệm của chính mình.
