Đào tạo nghề phải bắt đầu từ nhu cầu việc làm
Đào tạo nghề thực tiễn là cách tổ chức học tập kết hợp kiến thức chuyên môn với thực hành trên thiết bị và quy trình gần với môi trường làm việc, để người học có thể vận dụng kỹ năng sau khi tốt nghiệp. Đây là hướng đi cần thiết với các trường nghề Nghệ An, nơi chương trình công nghệ, kỹ thuật và dịch vụ đang được mở rộng bên cạnh những ngành truyền thống, nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và tạo thêm lựa chọn cho học sinh. Điểm đáng chú ý không phải là mở thật nhiều ngành, mà là chọn đúng ngành ở đúng địa bàn. Điện tử công nghiệp tại Trường Trung cấp nghề Bắc Nghệ An thu hút học sinh trong bối cảnh các khu sản xuất lân cận có nhu cầu nhân lực điện, điện tử. Nhà trường cho biết việc bổ sung ngành này vừa mở rộng lựa chọn cho người học, vừa gắn với nhu cầu nhân lực của các khu vực sản xuất. Với học sinh như Võ Văn Phúc, chọn học nghề sau trung học cơ sở còn là cách hướng tới bằng tốt nghiệp trung học phổ thông và chứng chỉ nghề trong ba năm, đồng thời giảm gánh nặng cho gia đình. Lợi ích ấy chỉ bền vững nếu chương trình thực sự dẫn tới kỹ năng mà doanh nghiệp cần.
Thiết bị thực hành biến chương trình thành kỹ năng
Mở ngành mới mà thiếu xưởng thực hành sẽ khiến đào tạo khó vượt khỏi lý thuyết. Tại Trường Trung cấp nghề Bắc Nghệ An, học sinh điện tử công nghiệp thiết kế sơ đồ mạch, phân tích chu trình hoạt động và mô phỏng hệ thống điều khiển khí nén. Phòng thực hành được trang bị thiết bị chuyên môn, còn cơ sở vật chất của khoa Điện – Công nghệ thông tin đã được hiện đại hóa. Nhà trường đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thực hành lên 70%, với mô hình và thiết bị giúp học sinh rèn kỹ năng gần với công nghệ tại nhà máy. Đây là ưu tiên đúng: thiết bị dạy nghề không nên chỉ để trưng bày, mà phải được đưa vào bài học thường xuyên, có giáo viên hướng dẫn và tiêu chí đánh giá rõ ràng. Điều này càng quan trọng ở vùng nông thôn, miền núi, nơi người học cần tiếp cận chương trình có chất lượng ngay tại quê nhà. Đầu tư thiết bị, nâng năng lực đội ngũ, kết nối doanh nghiệp và hỗ trợ học viên phải đi cùng nhau; nếu thiếu một mắt xích, cơ hội nghề nghiệp khó chuyển thành kết quả thực tế.
Sau sắp xếp, cần đổi mới cả chương trình lẫn liên kết
Sáp nhập trường có thể tạo điều kiện tổ chức lại nguồn lực, nhưng không tự động nâng chất lượng đào tạo. Trường Trung cấp nghề Đông Nam Nghệ An được thành lập tháng 9/2026 từ việc sáp nhập ba cơ sở. Sau sắp xếp, trường xác định các ưu tiên gồm nâng chất lượng đội ngũ, đổi mới phương pháp, tăng thực hành, cập nhật chương trình và công nghệ, đồng thời củng cố quan hệ với doanh nghiệp. Kế hoạch tuyển sinh năm học 2027–2028 dự kiến có tám nghề trọng điểm: điện công nghiệp, điện dân dụng, hàn, công nghệ ô tô, công nghệ nhiệt lạnh, nấu ăn, thiết kế thời trang và mộc mỹ nghệ. Danh mục này kết hợp kỹ thuật với dịch vụ và nghề thủ công, mở thêm hướng lựa chọn thay vì buộc mọi học sinh theo một lộ trình giống nhau. Các lớp thiết kế thời trang tại trường nghề Đông Nam Nghệ An cho học viên trực tiếp thiết kế, cắt, may và hoàn thiện sản phẩm, qua đó rèn kỹ năng, sự tỉ mỉ và sáng tạo. Cách học qua sản phẩm cụ thể cho thấy tính ứng dụng không chỉ thuộc về ngành công nghệ; mỗi chương trình cần có đầu ra kỹ năng rõ ràng và sát công việc.
Việc làm tại địa phương là thước đo thành công
Với học sinh vùng khó, cơ hội tìm việc gần nhà có ý nghĩa thiết thực: giảm áp lực phải rời quê và giúp gia đình yên tâm hơn về lựa chọn học tập. Khu vực tuyển sinh của Trường Trung cấp nghề Bắc Nghệ An nằm gần Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp Hoàng Mai 1, Hoàng Mai 2, nơi có doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện, điện tử. Mối liên hệ địa bàn ấy giúp trường chọn chương trình sát nhu cầu và tăng khả năng người học tìm việc tại chỗ sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, cơ hội việc làm không thể chỉ được hứa hẹn qua tên ngành. Ngành học phải dựa trên nhu cầu lao động thực tế, còn doanh nghiệp cần tham gia xây dựng nội dung, tổ chức thực hành và thực tập, đồng thời cập nhật yêu cầu kỹ năng sản xuất, kinh doanh. Với Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Nghệ An, chuyển đổi từ mô hình trường trung học sang trường trung cấp nghề cũng đặt ra yêu cầu mới về tổ chức đào tạo, cơ sở vật chất và chất lượng. Thước đo cuối cùng của đổi mới không phải số ngành được công bố hay thiết bị được mua, mà là người học làm được việc và có lựa chọn nghề nghiệp phù hợp. Khi đầu tư, chương trình và doanh nghiệp cùng hướng về mục tiêu đó, trường nghề mới thực sự mở rộng cơ hội cho học sinh vùng khó.
