Vì sao mỗi phút đều có giá trị?
Đột quỵ là tình trạng nguồn máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc có chảy máu trong não, khiến tế bào não nhanh chóng tổn thương. Đây là cấp cứu không thể chờ đợi: nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và hành động ngay có thể giúp người bệnh được đánh giá, điều trị kịp thời. Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn hoặc xuất hiện chảy máu trong não, làm tế bào não tổn thương nhanh chóng.
Trong các hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đột quỵ, thông điệp được nhấn mạnh là “Mỗi phút đều quý giá” và #ActFAST: cộng đồng cần nhận ra dấu hiệu cảnh báo rồi tìm kiếm cấp cứu ngay khi nghi ngờ. Lý do rất thực tế: chậm trễ có thể làm giảm cơ hội điều trị, tăng nguy cơ tử vong và để lại di chứng. Vì vậy, đừng chờ đến khi triệu chứng nặng hơn mới quyết định gọi trợ giúp. Mất thời gian là mất não.
Quy tắc FAST: Nhìn mặt, thử tay, nghe lời nói
Quy tắc FAST là cách ghi nhớ nhanh ba nhóm dấu hiệu và hành động cần làm ở nhóm thứ tư. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào, hãy coi đó là lý do để gọi cấp cứu, không phải lời nhắc chờ xem người bệnh có tự khỏe lại hay không.
- F – Face (mặt): Mặt đột ngột méo hoặc lệch một bên, nụ cười không cân đối.
- A – Arms (tay): Một bên tay đột ngột yếu hoặc tê; người bệnh không thể giơ đều cả hai tay.
- S – Speech (lời nói): Nói khó, nói ngọng, phát âm không rõ hoặc khó hiểu lời người khác.
- T – Time (thời gian): Gọi cấp cứu 115 ngay khi thấy dấu hiệu; ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu hoặc lần cuối người bệnh còn bình thường.
Ngoài FAST, đột ngột mất thăng bằng, chóng mặt, nhìn mờ hoặc mất thị lực, và đau đầu dữ dội bất thường cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo. Những biểu hiện này càng củng cố lý do không trì hoãn việc tìm trợ giúp y tế.
Nghi ngờ đột quỵ: Gọi 115, không chờ triệu chứng qua
Khi xuất hiện một dấu hiệu FAST, gọi cấp cứu 115 ngay. Đừng đợi triệu chứng tự hết, kể cả khi người bệnh có vẻ hồi phục tạm thời. Gọi cấp cứu 115 giúp huy động trợ giúp chuyên môn và hạn chế sự trì hoãn trong lúc cần đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ. Hãy làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu và cung cấp thời điểm khởi phát triệu chứng, hoặc thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường.
- Không tự ý cho người bệnh ăn, uống hoặc dùng thuốc.
- Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay áp dụng mẹo dân gian.
- Gọi 115, làm theo hướng dẫn và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ.
Đừng để một mẹo truyền miệng hoặc hy vọng triệu chứng sẽ qua thay thế hành động cần thiết. FAST giúp nhận biết đột quỵ; gọi cấp cứu ngay là bước tiếp theo, không phải phương án cuối cùng.
Ghi nhớ FAST trước khi tình huống khẩn cấp xảy ra
Ngày Thế giới phòng, chống đột quỵ là dịp để biến thông điệp nhận biết nhanh, hành động sớm thành kiến thức sẵn có trong mỗi gia đình. Hãy chia sẻ quy tắc FAST với người thân, đặc biệt là cách nhận ra mặt lệch, tay yếu và lời nói bất thường; đồng thời thống nhất rằng khi nghi ngờ sẽ gọi cấp cứu 115, không chờ đợi.
Phòng ngừa cũng quan trọng: khám sức khỏe định kỳ và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu là những việc được khuyến nghị để quản lý nguy cơ. Nhưng trong thời điểm có dấu hiệu cảnh báo, ưu tiên hàng đầu vẫn là cấp cứu. Kết luận rất rõ: nhớ FAST, gọi 115 ngay khi nghi ngờ và không tự xử trí bằng thuốc hay mẹo dân gian.
