An ninh mạng là nền móng của đô thị số
An ninh mạng đô thị là tập hợp năng lực, công nghệ và quy trình giúp bảo vệ dữ liệu, hệ thống công quyền, hạ tầng thiết yếu và các dịch vụ số trước nguy cơ tấn công hoặc gián đoạn. Với TP.HCM, đây không còn là việc riêng của bộ phận công nghệ mà là điều kiện để chính quyền số và đời sống đô thị vận hành đáng tin cậy. Chiều 29/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM và Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM phối hợp với Đại sứ quán Israel cùng Văn phòng Kinh tế và Thương mại Israel tổ chức Ngày Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Israel 2026. Tại đây, thành phố đặt an ninh mạng ở vị trí ưu tiên hàng đầu trong chương trình hợp tác. Lựa chọn này có cơ sở rõ ràng: sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, đô thị có hơn 14 triệu dân, khiến phạm vi cần bảo vệ lớn hơn và hậu quả của một sự cố cũng có thể lan rộng hơn.
Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh, bảo vệ hệ thống công quyền, hạ tầng trọng yếu và dữ liệu của hơn 14 triệu người là điều kiện tiên quyết để gây dựng niềm tin. Đó là vấn đề thiết thực với người dân: từ khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến đến sự liên tục của các hệ thống thiết yếu. Vì vậy, hợp tác Israel chỉ có ý nghĩa nếu giúp TP.HCM tăng năng lực tự bảo vệ, thay vì dừng ở việc giới thiệu hay mua sắm giải pháp.
Từ giải pháp bảo mật đến năng lực làm chủ
Các hướng phối hợp được nêu tại sự kiện gồm tiếp cận giải pháp bảo mật tiên tiến, nâng cao khả năng ứng phó nguy cơ trên không gian mạng và phát triển nhân lực chuyên sâu. Các giải pháp của Israel được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu bảo vệ dữ liệu, hạ tầng thông tin và chuỗi cung ứng số. Nhưng nhập công nghệ không đồng nghĩa với có năng lực an ninh mạng: thành phố còn cần đội ngũ hiểu hệ thống địa phương, có thể đánh giá rủi ro, xử lý sự cố và duy trì hoạt động sau khi nhà cung cấp rút khỏi dự án.
Thách thức nằm ở cách biến mục tiêu thành chương trình cụ thể: hệ thống nào cần ưu tiên, dữ liệu nào cần bảo vệ trước, tiêu chí nào dùng để đánh giá hiệu quả và ai chịu trách nhiệm khi có sự cố. Nếu chưa thống nhất những câu hỏi đó, hợp tác dễ bị phân tán thành các dự án thử nghiệm rời rạc. Công nghệ TP.HCM cần được chọn theo bài toán vận hành thực tế, đồng thời đi kèm đào tạo, chuyển giao tri thức và cơ chế kiểm tra kết quả. Đích đến nên là năng lực mà cơ quan, doanh nghiệp trong nước có thể tự duy trì và cải tiến.
Thử nghiệm, nội địa hóa và đo bằng hiệu quả
Thành phố khuyến khích doanh nghiệp hai nước liên kết với viện, trường; đồng thời sẵn sàng tạo điều kiện để thí điểm và thương mại hóa giải pháp, với HCMC C4IR làm đầu mối điều phối. Đây là hướng đi đáng ủng hộ: thử nghiệm trong môi trường thực tế giúp xác định công nghệ có phù hợp với quy mô, quy trình và yêu cầu bảo vệ dữ liệu tại địa phương hay không, trước khi triển khai rộng.
Một đề xuất khác là cùng đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ, thử nghiệm giải pháp tại Việt Nam, nội địa hóa sản phẩm rồi mở rộng sang ASEAN. Điều đó tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia với vai trò đối tác triển khai, thương mại hoặc khách hàng thử nghiệm, thay vì chỉ tiếp nhận sản phẩm hoàn chỉnh. Song thử nghiệm cần có tiêu chí rõ về khả năng phát hiện, ứng phó và khôi phục sau sự cố; nội địa hóa cũng phải tính đến yêu cầu dữ liệu và năng lực hỗ trợ tại chỗ. Nếu thiếu các thước đo ấy, thành phố khó phân biệt giải pháp hữu ích với một màn trình diễn công nghệ.
Kết luận: lá chắn phải được dựng bằng năng lực tại chỗ
Ngày Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Israel mở ra khuôn khổ để doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý cùng tìm dự án liên doanh, thử nghiệm thực tế và hợp tác lâu dài trên nền tảng VIFTA. Bước tiếp theo không nên chỉ là ký kết hay trình diễn giải pháp, mà phải xác định dự án ưu tiên, đơn vị chịu trách nhiệm, lộ trình đào tạo và cách công khai đánh giá kết quả.
TP.HCM có lý do để xem an ninh mạng là một phần của năng lực vận hành đô thị, chứ không phải hạng mục phụ của chuyển đổi số. Hợp tác với Israel có thể giúp thành phố tiếp cận công nghệ và kinh nghiệm, nhưng lá chắn bền vững chỉ hình thành khi dữ liệu được bảo vệ theo quy tắc rõ ràng, nhân lực trong nước đủ sức xử lý rủi ro và các giải pháp được kiểm chứng qua vận hành thật. Đó mới là thước đo thuyết phục cho giá trị của hợp tác.
