Hợp tác công nghệ cần bắt đầu từ nhu cầu thực tế
Hợp tác đổi mới sáng tạo Việt Nam - Israel là việc kết nối năng lực nghiên cứu, doanh nghiệp và công nghệ hai nước để thử nghiệm, điều chỉnh rồi đưa giải pháp vào ứng dụng thực tế. Chiều 29/10, Ngày Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Israel 2026 diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tại TP.HCM, do các đơn vị xúc tiến và đổi mới sáng tạo của thành phố phối hợp với phía Israel tổ chức. Thành phố ưu tiên an ninh mạng, phát triển nhân lực chuyên môn và nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu; đồng thời muốn nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học để thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ. Đây là lựa chọn hợp lý: nhập công nghệ mà không kiểm chứng mức phù hợp với người dùng địa phương dễ tạo ra những hệ thống đắt công vận hành nhưng ít được sử dụng. Bối cảnh Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel mở thêm cơ hội hợp tác, còn chuyển đổi số khiến nhu cầu bảo vệ hệ thống ngày càng cấp thiết.
Israel có hơn 7.000 doanh nghiệp khởi nghiệp và công nghệ cùng 517 quỹ đầu tư mạo hiểm; năm 2023, nước này dành 6,35% GDP cho nghiên cứu và phát triển, cao hơn gấp đôi mức bình quân OECD. Những con số ấy cho thấy nguồn cung công nghệ đáng kể, nhưng không tự bảo đảm thành công tại Việt Nam. Doanh nghiệp Israel cần đối tác am hiểu thị trường và nơi thử nghiệm; Việt Nam có hơn 100 triệu dân, lực lượng kỹ sư cùng hệ thống sản xuất, phân phối lớn.
An ninh mạng không thể là phần việc làm sau
Khi nông nghiệp kết nối cảm biến, nền tảng quản trị và chuỗi cung ứng, dữ liệu sản xuất trở thành một phần của hạ tầng vận hành. Vì vậy, an ninh mạng không nên được bổ sung sau khi lắp thiết bị: cần tính đến bảo vệ dữ liệu, cập nhật bản vá và khả năng ứng phó sự cố ngay từ khâu lựa chọn giải pháp. Tại sự kiện, doanh nghiệp Israel giới thiệu nền tảng bảo mật đám mây gốc cùng công nghệ tự động phát hiện, khắc phục lỗ hổng và vá lỗi bảo mật. Đây là hướng đáng quan tâm khi TP.HCM đẩy mạnh chuyển đổi số, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc giải pháp có thể vận hành an toàn trong môi trường thực tế hay không.
Yêu cầu về an toàn phải đi đôi với sự thuận tiện. Phần mềm có quá nhiều biểu mẫu và thao tác khiến hợp tác xã, nông hộ và doanh nghiệp nhỏ khó dùng thường xuyên; kết nối rộng hơn mà thiếu bảo vệ dữ liệu chỉ làm tăng rủi ro. Do đó, thành phố nên đánh giá công nghệ không chỉ qua tính năng bảo mật, mà cả khả năng sử dụng và hỗ trợ cập nhật lâu dài. Bảy doanh nghiệp Israel đã giới thiệu công nghệ có tiềm năng ứng dụng tại Việt Nam, nhưng thử nghiệm tại địa phương mới cho biết giải pháp nào phù hợp.
Nông nghiệp thông minh phải chứng minh được nguồn gốc
Công nghệ nông nghiệp chỉ tạo giá trị bền vững khi giúp người sản xuất quản lý tốt hơn và người mua kiểm chứng được hành trình nông sản. Các giải pháp được giới thiệu gồm tưới tiết kiệm, quản lý cây trồng dựa trên dữ liệu và tự động hóa sản xuất. TS Nguyễn Quốc Bình, đại diện Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM, nêu thế mạnh của Israel về tưới tiết kiệm, quản lý nước, giống cây trồng và tự động hóa. Những hướng này có thể hỗ trợ tiết kiệm tài nguyên, nâng hiệu quả sản xuất và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nhưng thiết bị riêng lẻ chưa đủ để bảo đảm chất lượng hay nguồn gốc sản phẩm.
Giải pháp Exabyte được giới thiệu kết hợp quản trị mùa vụ, vật tư, tưới tiêu và thu hoạch với cảm biến, thông tin môi trường, bản đồ vùng trồng, theo dõi nhiệt độ trong bảo quản và vận chuyển, truy xuất nguồn gốc cùng bảo vệ dữ liệu. Nền tảng blockchain phục vụ truy xuất cần gắn với dữ liệu thực từ sản xuất và chuỗi cung ứng, đồng thời bảo vệ hệ thống thu thập, lưu trữ và khai thác thông tin. Khi các khâu này vận hành liền mạch, người trồng có thể phân bổ nguồn lực hợp lý, giảm lệ thuộc vào quản lý thủ công và người mua có căn cứ kiểm tra sản phẩm.
Thử nghiệm trước, mở rộng sau
Điểm đáng kỳ vọng không nằm ở số công nghệ được giới thiệu, mà ở khả năng biến hợp tác thành thử nghiệm có tiêu chí rõ ràng. TP.HCM muốn kết nối doanh nghiệp Israel với trường đại học và viện nghiên cứu để đánh giá mức phù hợp trước khi triển khai rộng rãi. Các bên dự kiến tiếp tục trao đổi cụ thể về nhu cầu thực tế nhằm tìm hướng kết nối thích hợp. Đây nên là bước tiếp theo có trọng tâm: chọn bài toán sản xuất, kiểm tra độ dễ dùng với nông hộ, xác nhận độ an toàn dữ liệu và đo hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Aurelius Capital đề xuất mô hình cùng đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ, thử nghiệm giải pháp tại Việt Nam, nội địa hóa sản phẩm rồi mở rộng sang ASEAN. Cách tiếp cận này có ý nghĩa hơn việc chỉ nhập thiết bị, bởi doanh nghiệp trong nước có thể tham gia với vai trò nhà đầu tư, đối tác thương mại hoặc khách hàng thử nghiệm. Kết luận cần giữ rõ: nông nghiệp thông minh, truy xuất nguồn gốc và an ninh mạng không phải ba dự án tách rời. Chúng phải tạo thành một hệ thống dễ dùng, tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ dữ liệu và giúp thị trường tin vào nông sản.
