Bồi dưỡng nghiệp vụ phải gắn với việc hằng ngày
Đào tạo cán bộ công đoàn là quá trình củng cố kiến thức và rèn kỹ năng để người làm công đoàn có thể đại diện, hỗ trợ người lao động và tổ chức hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế tại cơ sở. Điểm đáng chú ý trong các lớp gần đây là sự dịch chuyển khỏi cách học chỉ thiên về lý thuyết: cán bộ cần biết vận dụng kiến thức khi đối thoại, thương lượng, tư vấn quyền lợi và tập hợp đoàn viên. Ngày 30 tháng 10, Liên đoàn Lao động tỉnh An Giang mở lớp nghiệp vụ cho gần 130 cán bộ công đoàn cơ sở. Quy mô ấy cho thấy nhu cầu bồi dưỡng không chỉ nằm ở một nhóm chuyên trách nhỏ. Khi cán bộ sát với người lao động được trang bị kỹ năng thực thi, kiến thức mới có cơ hội chuyển thành hỗ trợ cụ thể tại nơi làm việc.
Chương trình tại An Giang tập trung vào bốn mảng: nội dung và phương pháp hoạt động của cán bộ; tuyên truyền, vận động phát triển đoàn viên; thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể; và hỗ trợ pháp lý cho đoàn viên, người lao động. Cách chọn chủ đề này có tính thực dụng: nó nối công tác tổ chức với những vấn đề người lao động gặp trực tiếp, thay vì xem nghiệp vụ công đoàn như một danh sách quy định cần ghi nhớ. Việc trao đổi tình huống và cách tổ chức phù hợp đặc điểm từng đơn vị cũng giúp cán bộ chủ động hơn khi triển khai nhiệm vụ.
Thực hành giúp kiến thức đi tới cơ sở
Một mô hình chuyên sâu hơn được thể hiện trong khóa dành cho cán bộ công đoàn của thủ đô Viêng Chăn và các tỉnh Viêng Chăn, Luang Prabang của Lào. Ngày 22 tháng 10 tại Hà Nội, Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội phối hợp với nhà trường tổ chức bế giảng khóa lý luận và nghiệp vụ công đoàn năm 2026. Khóa học kéo dài 400 giờ, gồm 215 giờ lý thuyết và 185 giờ thực hành; cả 24 học viên dự thi đều đạt loại giỏi hoặc xuất sắc, trong đó 18 người đạt xuất sắc. Kết quả thi là tín hiệu tích cực, nhưng điểm đáng giá hơn nằm ở tỷ trọng thực hành và các chuyến nghiên cứu, trao đổi tại cơ quan, doanh nghiệp, công đoàn cơ sở. Cán bộ cần được nhìn thấy cách tổ chức hoạt động trong nhiều môi trường để biết điều gì có thể áp dụng, điều gì cần điều chỉnh.
Nội dung khóa học trải từ pháp luật lao động, luật công đoàn, quan hệ lao động đến đối thoại, thương lượng, xử lý xung đột, bảo vệ quyền lợi và tổ chức phong trào. Đây là cách tiếp cận hợp lý vì nhiệm vụ tại cơ sở hiếm khi tách rời thành từng mảng: một vấn đề quyền lợi có thể đòi hỏi hiểu luật, biết lắng nghe và đủ kỹ năng trao đổi với người sử dụng lao động. Chương trình nằm trong thỏa thuận hợp tác hữu nghị giai đoạn 2022–2027 giữa Liên đoàn Lao động Hà Nội và Liên đoàn Công đoàn thủ đô Viêng Chăn; hoạt động này cũng góp phần mở rộng kết nối với các tổ chức công đoàn ở các tỉnh của Lào.
Văn hóa cơ sở và truyền thông số cùng được chú trọng
Bồi dưỡng nghiệp vụ không chỉ xoay quanh pháp luật và thương lượng. Ngày 28 tháng 10, Liên đoàn Lao động thành phố tại Quảng Ninh khai mạc lớp công tác văn hóa cơ sở cho 75 cán bộ phụ trách tuyên giáo, văn hóa, truyền thông, cùng những người nòng cốt trong phong trào văn nghệ, thể thao và cộng tác viên tuyên truyền. Việc đào tạo đúng nhóm phụ trách cho thấy hoạt động văn hóa được xem là một phần của công tác tập hợp người lao động, chứ không phải phần việc bên lề. Một môi trường sinh hoạt có sức hút có thể tạo thêm cơ hội kết nối đoàn viên; vì vậy, kỹ năng tổ chức phong trào cần đi cùng năng lực nắm bắt nhu cầu của từng đơn vị.
Truyền thông công đoàn cũng được mở rộng sang kỹ năng viết tin, ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tạo nội dung, chụp ảnh, quay video và đăng tải trên mạng xã hội. Trong bối cảnh chuyển đổi số, truyền thông không chỉ là báo cáo hoạt động mà còn là kênh phổ biến chính sách và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên, người lao động. Yêu cầu các công đoàn cơ sở xây dựng, duy trì trang thông tin của đơn vị và chủ động cập nhật mô hình tốt, đoàn viên tiêu biểu, chính sách chăm lo quyền lợi là hướng đi thiết thực. Có kỹ năng làm nội dung thôi chưa đủ; thông tin cần đều đặn, chính xác và gắn với điều người lao động muốn biết.
Ưu tiên năng lực chủ động, không chỉ hoàn thành khóa học
Nhìn từ các chương trình ở An Giang, Hà Nội và Quảng Ninh, ưu tiên chung đã rõ: kết hợp kiến thức nền với kỹ năng làm việc, mở lớp theo nhóm nhiệm vụ và tạo cơ hội trao đổi tình huống thực tế. Quy mô cũng linh hoạt, từ lớp gần 130 cán bộ cơ sở ở An Giang đến nhóm 75 người phụ trách văn hóa, truyền thông tại Quảng Ninh, hay khóa dài hạn dành cho cán bộ công đoàn Lào. Cách tổ chức ấy phù hợp hơn một chương trình chung cho mọi đối tượng, bởi cán bộ làm thương lượng cần năng lực khác với người phụ trách truyền thông hoặc phong trào văn hóa.
Tiêu chuẩn thành công vì thế không nên dừng ở số người tham dự hay kết quả kiểm tra. Điều quan trọng là cán bộ có thể tổ chức hoạt động sát nhu cầu, vận động người lao động tham gia, tư vấn khi quyền lợi bị ảnh hưởng và chủ động xử lý nhiệm vụ tại cơ sở. Các lớp bồi dưỡng đang đi đúng hướng khi nối nghiệp vụ công đoàn với thực hành và truyền thông hiện đại. Muốn duy trì hiệu quả, nội dung học cần tiếp tục bám những vướng mắc cụ thể của đoàn viên; còn cán bộ phải biến kiến thức thành hành động thường xuyên, để công đoàn hiện diện rõ hơn trong đời sống người lao động.
