Từ thi từng môn sang ba khối tuyển sinh
Tuyển sinh theo khối vào trường chuyên là phương án xét tuyển học sinh theo nhóm lĩnh vực rộng, thay vì yêu cầu các em đăng ký thi vào từng môn chuyên riêng lẻ. Dự thảo quy chế mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất ba khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ; mỗi khối có một phương thức và điểm chuẩn chung, không chia chỉ tiêu theo từng môn chuyên.
Đây là thay đổi đáng kể trong tuyển sinh lớp 10 chuyên, nhưng chưa phải quy định đã chốt. Lý do Bộ đưa ra có cơ sở: mô hình hiện hành chọn được học sinh nổi trội ở một môn, song cũng có thể khiến các em phải định hướng và luyện chuyên sâu quá sớm, trong khi sở trường còn có thể đổi khác. Dự thảo hướng tới trường chuyên vừa phát hiện, bồi dưỡng tài năng vừa giữ nền tảng học tập toàn diện, thay vì để thành tích thi học sinh giỏi trở thành mục tiêu lấn át.

Đề thi và cách tính điểm sẽ quyết định áp lực
Theo dự thảo, thí sinh thi khối Khoa học tự nhiên làm Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá đọc hiểu khoa học tự nhiên; khối Khoa học xã hội thi Ngữ văn nâng cao, Toán và đọc hiểu khoa học xã hội; khối Ngoại ngữ thi Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ đăng ký. Các bài đọc hiểu dự kiến dựa trên yêu cầu chương trình THCS, tập trung vào đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề, thay vì đòi hỏi kiến thức chuyên sâu ngoài chương trình.
Một chi tiết gia đình cần theo dõi là đề Toán và Ngữ văn không nâng cao dùng đề thi chung của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức; bài thi nâng cao và ngoại ngữ có hệ số tối thiểu 2. Vì thế, đề thi lớp 10 theo phương án mới không chỉ thay tên môn hay nhóm xét tuyển: cấu trúc, mức độ phân hóa và trọng số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch ôn tập. Khi các nội dung này còn trong dự thảo, chưa nên tự suy diễn rằng cách luyện thi hiện tại đã phải thay đổi ngay.

Điều cần làm rõ trước khi học sinh điều chỉnh kế hoạch
Bộ cho biết sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến để đánh giá tác động của lộ trình; nếu thực tế đòi hỏi đổi thời điểm hoặc có giải pháp chuyển tiếp để bảo vệ quyền lợi học sinh, Bộ sẽ nghiên cứu và tiếp thu. Đây là tín hiệu quan trọng với học sinh lớp 9 hiện nay, những em đã học tập, ôn luyện và định hướng dự tuyển theo phương thức đang áp dụng. Việc đổi cách thi cần được cân nhắc thận trọng, thông báo đủ rõ và dành thời gian chuẩn bị phù hợp.
Gia đình nên theo dõi ba điểm: môn thi và cấu trúc đề chính thức; cách tính điểm, hệ số và điểm chuẩn theo từng khối; cùng thời điểm mỗi trường chuyển sang quy định mới. Dự thảo nêu trường đủ điều kiện có thể áp dụng từ năm học 2027–2028, còn trường chưa đáp ứng sẽ tiếp tục quy chế hiện hành và dự kiến áp dụng từ năm học 2028–2029. Thời điểm cụ thể do cơ quan quản lý hoặc cơ sở đại học quyết định theo mức độ đáp ứng về nhân lực, chương trình, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh.
Nếu trúng tuyển theo mô hình mới, học sinh dự kiến được tư vấn, trải nghiệm rồi đăng ký môn chuyên sâu phù hợp; các em chọn môn sau học kỳ I lớp 10, thay vì phải khóa chặt hướng chuyên môn ngay từ đầu. Học sinh đang học trường chuyên trước thời điểm áp dụng quy định mới tiếp tục theo lớp và chương trình đã tuyển đến khi hoàn thành cấp học. Vì vậy, điều cần làm lúc này không phải đoán trước phương án cuối cùng, mà là chờ thông tin chính thức và chuẩn bị nền tảng kiến thức vững ở các môn.
Chuyển đổi chỉ thuyết phục nếu giảm áp lực thật
Tuyển sinh theo khối có thể giúp học sinh bớt bị đóng khung vào một môn từ sớm và tạo thêm thời gian nhận diện sở trường. Nhưng thay đổi chỉ có ý nghĩa nếu đề thi, cách tính điểm và việc chuyển tiếp được thiết kế minh bạch, công bằng; nếu không, áp lực luyện thi có thể chỉ chuyển từ môn chuyên sang một tổ hợp mới. Bộ đang tiếp tục lấy ý kiến chuyên gia, trường chuyên, giáo viên và phụ huynh để hoàn thiện dự thảo, với yêu cầu không tạo thêm gánh nặng không cần thiết cho học sinh.
Với thí sinh và gia đình, kết luận thực tế là chưa nên xem đề xuất như quy định đã ban hành. Hãy theo dõi thông báo của Bộ và trường dự định đăng ký, đặc biệt về phương án môn thi, cấu trúc đề, trọng số và năm bắt đầu áp dụng. Khi những chi tiết ấy được công bố rõ, học sinh mới có căn cứ đáng tin cậy để điều chỉnh kế hoạch thi vào trường chuyên.






