Đào tạo AI phải bắt đầu từ việc công chức cần làm
AI trong công vụ là việc sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cán bộ xử lý thông tin, văn bản và nhiệm vụ hành chính, qua đó cải thiện chất lượng tham mưu và hiệu quả điều hành. Điểm đáng chú ý trong hai chương trình tập huấn gần đây không phải là lời hứa về công nghệ, mà là cách đưa công cụ vào những đầu việc cụ thể.
Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ phối hợp với Tập đoàn MISA tổ chức hướng dẫn cán bộ, nhân viên dùng ONE AI trong các nghiệp vụ văn phòng, tổng hợp và nghiên cứu thông tin. Tiếp nối hoạt động ứng dụng AI trong sáng tạo nội dung cho phóng viên, biên tập viên, chương trình lần này mở rộng sang công tác quản lý, điều hành và tham mưu. Cách chuyển trọng tâm ấy hợp lý: khi khối lượng việc tăng, yêu cầu tiến độ và chất lượng cao hơn nhưng nhân lực có hạn, tự động hóa một phần việc lặp lại trở thành nhu cầu thực tế, không còn là thử nghiệm bên lề.
ONE AI nhắm vào khâu tổng hợp và nghiên cứu
Ở chương trình của Cục, ONE AI được giới thiệu như công cụ gắn với nghiệp vụ cụ thể thay vì một ứng dụng chung chung. Trong công tác văn thư, nền tảng có thể hỗ trợ xử lý văn bản đến, văn bản đi, rà soát thể thức và kiểm tra chính tả. Với công việc hành chính, tổng hợp, công cụ hỗ trợ nghiên cứu văn bản, lập phiếu trình, tổng hợp nhiệm vụ và lịch công tác, chuyển ghi âm cuộc họp thành biên bản. Đáng chú ý hơn với nhiệm vụ tham mưu, ONE AI có thể tổng hợp vấn đề nổi bật trên báo chí trong nước và quốc tế, phân tích dữ liệu rồi gợi ý nội dung cần lãnh đạo xem xét.
Đây là hướng ứng dụng có giá trị nếu cán bộ giữ vai trò kiểm tra và chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng. AI có thể rút ngắn thời gian tìm kiếm, phân loại và dựng báo cáo, nhưng không nên thay thế phán đoán về mức độ quan trọng của thông tin hay căn cứ của kiến nghị. MISA cho biết sẵn sàng hỗ trợ triển khai giải pháp hiện có và xây dựng chương trình đào tạo phù hợp để cán bộ khai thác nền tảng hiệu quả hơn.
Từ một nền tảng đến năng lực số của cả văn phòng
Chiều 26/10, Văn phòng UBND tỉnh khai mạc chương trình bồi dưỡng ứng dụng chuyển đổi số và AI trong quản trị, điều hành và thực thi công vụ. Nếu hoạt động của Cục tập trung vào một nền tảng và các nghiệp vụ nghiên cứu, tổng hợp, chương trình cấp tỉnh mở rộng phạm vi sang kỹ năng số, dữ liệu và thực hành với nhiều công cụ. Sáu chuyên đề bao gồm tư duy chuyển đổi số, ứng dụng AI, số hóa và liên thông dữ liệu, cùng kỹ năng xây dựng trợ lý AI phục vụ công việc.
Học viên thực hành với Google Drive để lưu trữ, chia sẻ tài liệu; NotebookLM để nghiên cứu, tóm tắt và đối chiếu thông tin; Gemini để hỗ trợ soạn thảo văn bản và tạo trợ lý theo nghiệp vụ. Tình huống được nêu gồm tóm tắt hồ sơ dài, rà soát tính logic và căn cứ pháp lý của tờ trình, chuẩn bị nội dung họp và hỗ trợ tham mưu ra quyết định. Chương trình còn định hướng chuyển đổi số hành chính theo mô hình “AI First”, lấy con người làm trung tâm và dữ liệu làm cốt lõi.
Hiệu quả phụ thuộc vào quy trình, dữ liệu và con người
Hai cách đào tạo khác nhau nhưng cùng chỉ ra một nguyên tắc: AI chỉ hữu ích khi được dạy bằng chính công việc của cơ quan. Một nền tảng chuyên biệt có thể giúp chuẩn hóa quy trình và kiểm soát việc khai thác; bộ công cụ đa dạng có thể mở rộng năng lực nghiên cứu, lưu trữ và soạn thảo. Cả hai hướng đều cần dữ liệu phù hợp, hướng dẫn rõ ràng và cán bộ có khả năng kiểm chứng kết quả.
Vì vậy, đào tạo cán bộ không nên dừng ở thao tác nhập câu lệnh. Cần xác định đầu việc nào có thể giao cho AI hỗ trợ, dữ liệu nào được phép sử dụng và ai chịu trách nhiệm rà soát sản phẩm. Với ONE AI, chương trình kỳ vọng giảm thời gian xử lý nhiệm vụ thường xuyên, nâng chất lượng tổng hợp, phân tích và tham mưu. Với Văn phòng UBND tỉnh, mục tiêu là nâng năng lực số và từng bước hình thành văn hóa làm việc số. Hai mục tiêu chỉ đạt được khi tập huấn được nối tiếp bằng áp dụng, đánh giá và điều chỉnh trong quy trình thực tế.
AI nên hỗ trợ quyết định, không thay người ra quyết định
Các chương trình cho thấy cơ quan nhà nước đang tiếp cận AI qua đào tạo gắn với nghiệp vụ hành chính cụ thể: từ xử lý văn bản và nghiên cứu thông tin đến quản trị, điều hành và thực thi công vụ. Đó là lựa chọn thuyết phục hơn việc triển khai công nghệ chỉ để chứng minh mức độ hiện đại. Tuy nhiên, tốc độ xử lý không tự động đồng nghĩa với chất lượng tham mưu; nội dung do AI tạo ra vẫn cần được đối chiếu, nhất là khi liên quan đến căn cứ pháp lý hoặc đề xuất phục vụ lãnh đạo.
Kết luận cần rõ ràng: đào tạo là bước khởi đầu, còn hiệu quả của chuyển đổi số hành chính được quyết định bởi cách cơ quan tích hợp công cụ vào quy trình và giữ trách nhiệm kiểm soát ở con người. ONE AI hay các công cụ phổ biến đều có thể giảm việc thủ công, nhưng giá trị công vụ chỉ hình thành khi chúng giúp cán bộ dành nhiều thời gian hơn cho phân tích, phối hợp và quyết định có căn cứ.
