Đồng bộ hai cấp lưới là điều kiện để đáp ứng phụ tải
Lưới điện miền Bắc là hệ thống kết nối các công trình truyền tải và phân phối để đưa điện từ nguồn đến khách hàng, vì vậy hiệu quả cung ứng phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa hai cấp lưới. Ngày 10/11/2026, EVNNPT và EVNNPC họp rà soát đầu tư xây dựng, tháo gỡ vướng mắc và thống nhất giải pháp triển khai giai đoạn 2026–2030. Đây là hướng đi đúng, bởi một trạm truyền tải hoàn thành nhưng thiếu xuất tuyến phân phối tương ứng vẫn chưa giải quyết được điểm nghẽn cấp điện tại địa phương. Nhu cầu đang tăng nhanh ở khu công nghiệp, khu kinh tế và các tỉnh thu hút đầu tư; trong khi một số trạm 220kV đã mang tải cao, dự phòng hạn chế, nhất là khi nắng nóng kéo dài. Vì thế, phối hợp từ khâu dự báo phụ tải, chọn vị trí trạm đến bố trí đường dây phải trở thành cách làm thường xuyên, không chỉ là cuộc họp định kỳ.
Quy mô áp lực đã hiện rõ: công suất cực đại của EVNNPC đạt 21.142 MW ngày 24/6/2026, tăng khoảng 11,4% so với năm trước; đến năm 2030 dự kiến lên 32.218 MW và có thể đạt 34.000 MW trong kịch bản tăng trưởng cao. Những con số này khiến việc phối hợp giữa lưới truyền tải và lưới phân phối trở thành yêu cầu vận hành thiết thực, không phải thủ tục hành chính.
Danh mục đầu tư lớn, nhưng tiến độ mới quyết định hiệu quả
Theo rà soát thỏa thuận ký tháng 8/2024, hai tổng công ty đã thống nhất phối hợp 47 dự án, gồm 37 dự án xây mới và 10 dự án tại các trạm 220kV đang vận hành. EVNNPT hoàn thành 14 trong 23 dự án đăng ký đóng điện giai đoạn 2024–2025; hai bên cũng đưa vào vận hành đồng bộ 49 ngăn lộ 110kV tại 10 trạm 220kV, góp phần tăng năng lực cấp điện và tính linh hoạt vận hành. Tuy nhiên, một số công trình không đạt cam kết và phải chuyển sang giai đoạn 2026–2028. Đây là lời nhắc rằng danh mục dự án lớn không tự động tạo ra an ninh cung ứng: nếu tiến độ truyền tải và phân phối lệch nhau, vốn đầu tư có thể chưa phát huy hiệu quả đúng lúc phụ tải cần.
Dự thảo thỏa thuận năm 2026 dự kiến gồm 37 dự án, trong đó có 32 dự án xây mới và 5 dự án nâng công suất trạm 220kV, với tổng quy mô 203 ngăn lộ 110kV. EVNNPT dự kiến hoàn thành 25 ngăn lộ trong những tháng còn lại của năm 2026 và 52 ngăn lộ trong năm 2027. Kế hoạch này chỉ có ý nghĩa khi các xuất tuyến phân phối, vật tư, thủ tục và mặt bằng được chuẩn bị ăn khớp. Hai bên thống nhất họp ba tháng một lần để rà soát tiến độ dự án 220kV và 110kV, nhận diện sớm vấn đề và xử lý trước khi chậm trễ lan sang các công trình liên quan.
Gỡ vướng tại công trường để giữ nhịp dự án
Ngày 6/11, Chủ tịch HĐTV EVNNPT Nguyễn Quang Trung kiểm tra và đôn đốc năm dự án do Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Bắc quản lý: trạm 500kV Thái Bình cùng đường dây đấu nối; trạm 500kV Hải Phòng; trạm 220kV An Lão; trạm 500kV Bắc Ninh; và trạm 220kV Yên Dũng cùng đường dây đấu nối. Tiến độ từng công trình cho thấy các điểm nghẽn không giống nhau: An Lão hướng tới đóng điện tháng 12/2026, Yên Dũng đang thi công nước rút để đóng điện trong tháng 11/2026, còn Thái Bình phấn đấu vận hành trước ngày 30/4/2027. Việc lãnh đạo trực tiếp kiểm tra có giá trị khi giúp xác định công việc có nguy cơ chậm, giao trách nhiệm xử lý và bảo đảm vật tư, thiết bị đến đúng lúc.
EVNNPT yêu cầu ban quản lý dự án, tư vấn và nhà thầu tập trung nguồn lực, bám sát tiến độ, đẩy nhanh thi công và kịp thời tháo gỡ vướng mắc; mục tiêu là không để trở ngại trong tổ chức thực hiện làm chậm toàn bộ dự án. Ở cấp phối hợp giữa hai tổng công ty, EVNNPC được thống nhất làm đầu mối làm việc với chính quyền địa phương, sở ngành và cơ quan quản lý về quy hoạch, thủ tục đầu tư, hướng tuyến và giải phóng mặt bằng. Phân công này quan trọng vì chậm mặt bằng hay thủ tục có thể khiến cả phần truyền tải lẫn phân phối mất nhịp. Khi công trình sớm vận hành, người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi qua nguồn cấp ổn định hơn, độ tin cậy cao hơn và khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển địa phương tốt hơn.
Phối hợp phải được đo bằng điện đến đúng nơi, đúng lúc
Thách thức của lưới điện miền Bắc không chỉ là xây thêm trạm hay đường dây, mà là bảo đảm từng dự án truyền tải điện kết nối đúng với nhu cầu của lưới phân phối. Việc EVNNPT và EVNNPC rà soát danh mục, thống nhất tiến độ, duy trì họp định kỳ và phân rõ đầu mối tháo gỡ thủ tục tạo nền tảng cần thiết. Nhưng thước đo cuối cùng phải là công trình hoàn thành đúng hẹn, các cấp điện áp vận hành thông suốt và công suất được đưa đến khu vực phụ tải đang tăng. Nếu phối hợp chỉ dừng ở biên bản, nguy cơ trễ tiến độ và đầu tư chưa phát huy hiệu quả vẫn còn. Ngược lại, xử lý sớm vướng mắc tại địa phương và công trường sẽ giúp giảm độ lệch giữa lưới truyền tải với lưới phân phối, qua đó nâng độ tin cậy cung cấp điện.
Kết luận: phối hợp đầu tư giữa EVNNPT và EVNNPC là điều kiện thiết yếu để theo kịp nhu cầu điện miền Bắc, nhưng cam kết phải chuyển thành tiến độ thực tế. Theo dõi sát từng mốc, phối hợp với địa phương và xử lý nhanh điểm nghẽn thi công sẽ quyết định liệu các dự án có kịp bổ sung năng lực cho hệ thống hay không.
