Năng lực truyền tải quyết định khả năng cấp điện
Truyền tải điện là quá trình đưa điện năng từ nhà máy phát điện qua lưới đường dây và trạm biến áp đến các trung tâm phụ tải, nơi người dân và doanh nghiệp sử dụng điện. Áp lực bảo đảm điện cho miền Bắc vào mùa hè 2027 vì thế không chỉ là câu chuyện có đủ nguồn phát, mà còn là việc đưa được nguồn điện tới đúng nơi, đúng lúc. Tại cuộc họp do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì sáng 7/11/2026, EVNNPT báo cáo tình hình vận hành lưới điện, tiến độ các công trình trọng điểm và giải pháp nâng năng lực truyền tải điện. Đây là cảnh báo cần được nhìn nhận như một bài toán tiến độ: nếu lưới điện không theo kịp phụ tải, nguồn điện bổ sung vẫn có thể không đến được các trung tâm cần điện nhất.
Trong năm 2026, hệ thống truyền tải cơ bản vận hành ổn định, nhưng lưới điện miền Bắc chịu sức ép rõ rệt vào những thời điểm nhu cầu tăng cao. Trên lưới 500 kV liên miền, các giao diện Trung–Bắc và Trung–Trung với bốn mạch đường dây có lúc gần chạm giới hạn, đặc biệt trong các tháng 5 và 6. Một số máy biến áp 500 kV cấp điện cho Hà Nội và vùng phụ cận mang tải trên 90% định mức; tình trạng đầy tải, quá tải trên lưới 220 kV tuy giảm so với năm trước nhưng vẫn đáng kể. Với người dân và doanh nghiệp, rủi ro không chỉ là thiếu điện trên tổng thể mà còn là khả năng cung cấp ổn định ở những khu vực phụ tải cao.
Tiến độ đã có kết quả, nhưng khối lượng còn dồn lại
EVNNPT đã đưa vào vận hành một số hạng mục giúp tăng khả năng cấp điện, gồm đường dây 500/220 kV Nho Quan–Phủ Lý–Thường Tín, nâng công suất các trạm 500 kV Hòa Bình và Phố Nối, cùng các dự án tại trạm 220 kV Hà Đông và trên lưới miền Bắc. Tổng công ty cũng lắp đặt 15 giàn tụ bù ngang 110 kV–50 MVAr để cải thiện điện áp, đồng thời hoàn thành lắp đặt, điều chuyển 7 bộ kháng 500 kV nhằm kiểm soát điện áp khi phụ tải thấp. Tuy nhiên, kết quả này chưa xóa được áp lực tiến độ. Đến hết tháng 10/2026, EVNNPT khởi công 23 dự án và đóng điện 23 công trình, trong khi mục tiêu cả năm lần lượt là 38 và 43. Hai tháng cuối năm vì thế trở thành giai đoạn then chốt để tránh chuyển dồn khối lượng sang năm sau, khi các công trình phục vụ mùa hè 2027 đã cần được chuẩn bị.
Trong danh sách công việc cuối năm có các trạm 220 kV Yên Dũng, Sông Công, Sầm Sơn, Hải Hậu; đường dây 220 kV Than Uyên–Lào Cai; cùng trạm 500 kV Củ Chi và các tuyến 500 kV Đức Hòa–Chơn Thành, Ô Môn–Thốt Nốt. Những hạng mục này có vai trò tăng cường cấp điện cho phụ tải và giải tỏa công suất từ các nguồn điện. Điểm đáng lưu ý là công trình truyền tải chỉ phát huy tác dụng khi tiến độ xây dựng, đấu nối và đưa vào vận hành đồng bộ; hoàn thành một phần riêng lẻ chưa đủ để tháo gỡ giới hạn của cả hệ thống.
Mặt bằng và triển khai dự án là nút thắt cần xử lý sớm
Áp lực của EVNNPT không dừng ở thi công. Tại cuộc họp với lãnh đạo EVN ngày 9/11/2026, tổng công ty cho biết nhiều dự án còn vướng thỏa thuận hướng tuyến và vị trí trạm biến áp, chồng lấn quy hoạch, bồi thường giải phóng mặt bằng, giao hoặc cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng rừng. Cùng lúc, việc thu xếp vốn và năng lực triển khai cũng tạo sức ép lên kế hoạch. Đây là những thủ tục có thể kéo dài hơn thời gian thi công trên công trường, nên nếu xử lý chậm, lịch vận hành sẽ bị ảnh hưởng dù thiết bị và nhân lực đã sẵn sàng. Giải pháp không thể chỉ là yêu cầu nhà thầu tăng tốc. Cần phối hợp sớm giữa EVNNPT, cơ quan quản lý và địa phương để chốt tuyến, vị trí, hồ sơ đất đai và phương án bồi thường theo từng dự án; đồng thời theo dõi tiến độ theo mốc bàn giao mặt bằng và đóng điện. Đây là hướng tháo gỡ thực chất hơn những cam kết tiến độ chung chung.
Ba trạm biến áp 500 kV Bắc Ninh, Thái Bình và Hải Phòng được xác định là công trình quan trọng đối với cấp điện miền Bắc. EVNNPT đặt mục tiêu đưa trạm Thái Bình và Hải Phòng vào vận hành trong tháng 4/2027; trạm Bắc Ninh có nguy cơ lùi sang quý III do vướng lựa chọn nhà thầu cung cấp thiết bị nhất thứ. Khoảng cách giữa hai mốc này đáng lưu ý: các công trình dự kiến hoàn thành trước mùa nóng có thể bổ sung năng lực đúng thời điểm, còn sự chậm trễ ở Bắc Ninh sẽ làm giảm dư địa ứng phó khi phụ tải tăng. Việc xử lý sớm khâu lựa chọn nhà thầu và phối hợp địa phương vì vậy có ý nghĩa trực tiếp với lịch cấp điện.
Mốc hoàn thành cần gắn với hiệu quả vận hành
Ngoài các trạm 500 kV, EVNNPT đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/4/2027 việc lắp máy biến áp thứ ba tại các trạm 220 kV Vũng Áng và Khu kinh tế Nghi Sơn, cùng bảy giàn tụ bù ngang 110 kV–50 MVAr tại bảy trạm 220 kV. Tổng công ty cũng triển khai các dự án nâng khả năng truyền tải qua hướng Hà Giang, hướng tới khả năng mua điện 470 MW và hoàn thành trong quý I/2027. Các mốc này cho thấy kế hoạch ứng phó dựa trên nhiều lớp giải pháp: tăng cường trạm, cải thiện điện áp và mở rộng khả năng đưa điện vào hệ thống. Dù vậy, thước đo cuối cùng không nên chỉ là số dự án đóng điện. Cần đánh giá liệu công trình có giải tỏa được điểm nghẽn, giảm tải cho các thiết bị trọng yếu và tăng độ an toàn cấp điện cho khu vực phụ tải hay không. EVNNPT đã báo cáo Bộ Công Thương về các áp lực và giải pháp nâng năng lực truyền tải; bước tiếp theo là biến kiến nghị phối hợp thành tiến độ mặt bằng, thiết bị và thi công cụ thể.
Mùa hè 2027 đang tạo ra một hạn chót rõ ràng cho lưới điện miền Bắc. EVNNPT đã có các dự án và biện pháp vận hành để tăng năng lực truyền tải, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc tháo gỡ đồng thời vướng mắc mặt bằng, lựa chọn nhà thầu, vốn và tổ chức triển khai. Nếu các mốc tháng 4/2027 và quý I/2027 được giữ đúng, hệ thống sẽ có thêm dư địa trước cao điểm nắng nóng; nếu không, nguồn phát bổ sung vẫn có thể bị giới hạn bởi lưới. Kết luận rất rõ: tiến độ công trình truyền tải không còn là chỉ tiêu nội bộ, mà là một trong những điều kiện thiết yếu để người dân và doanh nghiệp miền Bắc được cấp điện an toàn, ổn định.
