Từ nghị quyết đến bài toán thực tế
Nghị quyết 57 là định hướng đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành động lực phát triển, tập trung giải quyết những nhu cầu cụ thể của địa phương và người dân. Với Tuyên Quang, điểm đáng chú ý không nằm ở việc nhắc lại mục tiêu, mà ở cách tỉnh nối nghiên cứu với sản xuất, cải cách thủ tục với tiện ích số và kỹ năng số với đời sống thường ngày. Tỉnh đang theo dõi 40 đề tài, dự án khoa học, gồm 38 đề tài cấp tỉnh và 2 đề tài cấp bộ, đồng thời hướng dẫn hoạt động cho 7 tổ chức khoa học công nghệ. Cách làm chuyển dần sang cơ chế đặt hàng gắn với trách nhiệm ứng dụng. Trong năm 2026, tỉnh hoàn tất tuyển chọn, lập hội đồng đánh giá 23 nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đợt một, đồng thời chuẩn bị đặt hàng đợt hai và kế hoạch năm 2027. Đây là chuyển động có ý nghĩa: nghiên cứu cần chứng minh giá trị qua khả năng giải bài toán thật.
Đưa tri thức vào nông sản và thương hiệu địa phương
Muốn khoa học công nghệ tạo sức bật kinh tế, kết quả nghiên cứu phải đi được đến nơi sản phẩm được làm ra và bán đi. Tuyên Quang đã hỗ trợ 4 doanh nghiệp, hợp tác xã nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật; song song là thúc đẩy bảo hộ sở hữu trí tuệ và truy xuất nguồn gốc. Toàn tỉnh có 166 sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ, thêm 286 đơn đăng ký đã được chấp nhận hợp lệ. Cổng truy xuất nguồn gốc kết nối 588 thành viên, cấp mã QR cho 231 doanh nghiệp, hợp tác xã với 922 sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương. Những con số này không tự động bảo đảm đầu ra, nhưng tạo nền tảng để người mua kiểm tra xuất xứ và để cơ sở sản xuất xây dựng uy tín. Với một tỉnh có thế mạnh nông sản và du lịch, đổi mới sáng tạo chỉ có sức nặng khi giúp sản phẩm địa phương dễ nhận diện, đáng tin và có thêm cơ hội tiếp cận thị trường.
Chuyển đổi số phải tiết kiệm thời gian cho dân
Thước đo gần gũi nhất của chuyển đổi số không phải số nền tảng được công bố, mà là việc người dân có bớt giấy tờ, bớt đi lại và dễ tiếp cận dịch vụ hơn hay không. Tuyên Quang đã phê duyệt phương án đơn giản hóa 1.613 thủ tục hành chính, trong đó cắt giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết đối với 980 thủ tục. Đây là thay đổi có thể cảm nhận trực tiếp ở quầy dịch vụ công. Tỉnh cũng ghi nhận 99,25% công dân từ đủ 14 tuổi được cấp căn cước và 94,02% có tài khoản định danh điện tử VNeID. Toàn bộ 378 cơ sở y tế thực hiện khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước gắn chip, với tỷ lệ tra cứu thành công trên 94%; 100% cơ sở liên thông Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Những tiện ích này cho thấy công nghệ có thể giảm ma sát trong các dịch vụ thiết yếu, miễn là hệ thống vận hành thuận tiện và người dân được hỗ trợ sử dụng.
Kỹ năng số và hạ tầng quyết định độ bao phủ
Dịch vụ trực tuyến sẽ bỏ lại một bộ phận người dân nếu kỹ năng sử dụng không theo kịp hạ tầng. Vì vậy, phong trào “Bình dân học vụ số” có vai trò thiết thực: mạng lưới Tổ công nghệ số cộng đồng hiện có mặt tại 100% thôn, tổ dân phố với 18.900 thành viên. Đoàn viên thanh niên lập 185 đội hình phản ứng nhanh, với 7.800 người trực tiếp hướng dẫn cài VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và nộp hồ sơ trực tuyến. Đây là cách đưa chuyển đổi số ra khỏi màn hình và đến tận nơi người dân cần giúp đỡ. Hạ tầng cũng đang được mở rộng: cáp quang và mạng truyền số liệu chuyên dùng phủ 100% xã, phường; toàn tỉnh có 3.232 trạm BTS, trong đó 851 trạm 5G. Tỉnh còn đặt mục tiêu tỷ trọng kinh tế số trong GRDP tăng từ 7,39% năm 2025 lên 7,71% năm 2026. Bước tiếp theo là bảo đảm mạng lưới này tạo ra dịch vụ hữu ích, thay vì chỉ tăng độ phủ trên giấy.
Tuyên Quang cũng cử đại biểu tham dự chương trình hợp tác nghiên cứu ứng dụng AI trong du lịch xuyên biên giới Việt–Trung năm 2026 tại Nam Ninh, hướng tới dùng trí tuệ nhân tạo trong quảng bá văn hóa, danh thắng và điều hành du lịch thông minh.
Kết quả cần được giữ bằng hiệu quả thực chất
Tuyên Quang đang tạo ra bước chuyển từ định hướng của Nghị quyết 57 sang những việc có thể kiểm chứng: nhiệm vụ nghiên cứu được đặt hàng, thủ tục được rút gọn, sản phẩm có mã truy xuất và người dân được hướng dẫn dùng dịch vụ số. Đó là hướng đi đúng bởi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ trở thành động lực khi đem lại lợi ích cụ thể cho sản xuất và đời sống. Tuy nhiên, số nhiệm vụ hoàn thành hay tỷ lệ phủ dịch vụ mới là bước đầu. Thước đo dài hạn phải là năng suất, giá trị nông sản, chất lượng phục vụ công và khả năng để người dân tự sử dụng tiện ích số. Tỉnh dự kiến tiếp tục đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ trong đợt hai và chuẩn bị kế hoạch năm 2027. Nếu duy trì được mối liên kết giữa nghiên cứu, doanh nghiệp, chính quyền và cộng đồng, những chuyển động hiện nay có thể trở thành nền tảng phát triển bền vững cho quê hương cách mạng.
