Lần đầu triển khai, thêm lựa chọn phòng cúm
Vắc xin cúm dạng xịt là vắc xin sống giảm độc lực được đưa trực tiếp vào mũi, tạo thêm lựa chọn phòng cúm không cần kim tiêm, hiện được triển khai cho trẻ em theo thông tin công bố. Ngày 28/10/2026, Hệ thống Tiêm chủng VNVC ra mắt và triển khai vắc xin này của AstraZeneca; đây là lần đầu hình thức vắc xin cúm dạng xịt được đưa vào triển khai tại Việt Nam. Điểm đáng chú ý không chỉ là cách sử dụng khác với mũi tiêm, mà còn là khả năng làm trải nghiệm tiêm chủng định kỳ bớt căng thẳng với trẻ sợ kim. Tuy nhiên, thuận tiện không đồng nghĩa với phù hợp cho tất cả mọi người: thông tin hiện có nêu đối tượng trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi, còn việc sử dụng cụ thể cần theo lịch sử tiêm chủng và hướng dẫn chuyên môn.
Ba lớp miễn dịch, không chỉ là cách đưa vắc xin vào cơ thể
Khác với vắc xin tiêm, sản phẩm được xịt trực tiếp vào mũi và kích thích ba lớp đáp ứng miễn dịch bổ trợ nhau: miễn dịch tại niêm mạc mũi họng, miễn dịch toàn thân và miễn dịch tế bào. Theo mô tả của VNVC, lớp niêm mạc tạo kháng thể tại cửa ngõ đường hô hấp; lớp toàn thân hỗ trợ cơ thể chống virus, còn tế bào T tham gia tiêu diệt tế bào đã nhiễm. Nguồn thông tin cũng cho biết cơ chế tế bào có thể hỗ trợ bảo vệ trước một số chủng không nằm trong thành phần vắc xin. Vắc xin phòng ba chủng A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Dữ liệu được công bố ghi nhận hiệu quả phòng cúm lên đến 88%, nhưng con số này không nên được hiểu là bảo vệ tuyệt đối hay thay thế các biện pháp phòng bệnh khác.
Vắc xin đã có hơn 20 năm giám sát an toàn trên thế giới, được triển khai tại 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều phân phối. Quy mô sử dụng này là thông tin hữu ích để cân nhắc, nhưng không thay thế tư vấn phù hợp với từng trẻ.
Lịch dùng và bảo quản là phần không thể xem nhẹ
Lịch sử tiêm cúm quyết định số liều được nêu trong hướng dẫn: trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần hai liều, cách nhau ít nhất bốn tuần; trẻ trong nhóm tuổi này đã có tiền sử tiêm có thể dùng một liều tùy lịch sử tiêm chủng. Trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi dùng một liều. Vắc xin cần được sử dụng hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ trước virus cúm liên tục biến đổi. Vì thế, phụ huynh nên kiểm tra hồ sơ tiêm và xác nhận lịch phù hợp với cơ sở tiêm chủng, thay vì tự suy ra số liều.
Một điểm ít thấy ở trải nghiệm sử dụng nhưng quan trọng với chất lượng sản phẩm là dây chuyền lạnh: vắc xin cần được bảo quản âm sâu từ -20 đến -30°C. Trước khi dùng, sản phẩm phải rã đông theo quy trình chuyên môn rồi bảo quản ở 2–8°C trong khoảng thời gian giới hạn. Yêu cầu này khiến khâu vận chuyển, bảo quản và chuẩn bị không thể tùy tiện; người dùng nên lựa chọn điểm triển khai có quy trình chuyên môn phù hợp.
Vì sao lựa chọn mới đáng chú ý lúc này
Cúm và các bệnh hô hấp đang gia tăng tại nhiều địa phương ở Việt Nam, kéo theo số trẻ đến khám và nhập viện tăng cao. Trong bối cảnh đó, thêm một phương thức phòng cúm có thể giúp những trẻ lo sợ kim tiêm hợp tác hơn, nhất là khi việc chủng ngừa cần lặp lại hằng năm. Đây là lợi ích thực tế của vắc xin cúm mới, nhưng không nên biến sự tiện lợi thành lý do bỏ qua tư vấn, lịch dùng hoặc điều kiện bảo quản.
VNVC được AstraZeneca lựa chọn là đối tác duy nhất tại Việt Nam triển khai sản phẩm; nguồn tin cho biết hệ thống có kho lạnh âm sâu và hạ tầng bảo quản theo chuẩn quốc tế. Với người dân, điều quan trọng không phải chỉ là hình thức xịt, mà là bảo đảm sản phẩm được xử lý đúng quy trình và dùng đúng chỉ định. Vắc xin này mở rộng lựa chọn phòng bệnh cúm cho trẻ; quyết định phù hợp vẫn cần dựa trên độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và hướng dẫn của nhân viên y tế.
